Του Πάνου Τριγάζη*

Από πολλές απόψεις το 2020 αποτελεί τομή στο χρόνο, όπως το 1990. Ποτέ στο παρελθόν δεν συνέβησαν τόσα πολλά και καθοριστικά όσα τις δύο πρώτες δεκαετίες του αιώνα που διανύουμε. Πρώτη διαπίστωση. Η αμερικανική ηγεμονία στον κόσμο σημείωσε κάμψη, κυρίως στα χρόνια της προεδρίας Μπους του νεότερου. Το μαρτυρεί ακόμα και το γεγονός ότι ο σημερινός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υιοθέτησε το δόγμα «Πρώτα η Αμερική», του οποίου τις συνέπειες δεν έχουμε αντιληφθεί σε βάθος. Την ίδια ώρα, η κίνηση προς ένα πολυπολικό κόσμο συνεχίζεται αμείωτη, με την Κίνα ταχύτερα ανερχόμενη δύναμη. Καταρρίπτεται, λοιπόν, το ιδεολόγημα ότι ο 21ος αιώνας θα είναι αμερικανικός, αλλά ούτε κινεζικός πρόκειται να γίνει για πολλούς λόγους. Κυρίως διότι οι σημερινές διεθνείς αλληλεξαρτήσεις δεν ευνοούν επίδοξους «πλανητάρχες». Δεύτερη διαπίστωση. Το 2000 η ΕΕ βάδιζε προς τη μεγαλύτερη διεύρυνση από ιδρύσεώς της, με την ένταξη δέκα νέων μελών, ενώ εισέρχεται στην τρίτη δεκαετία με τη μεγάλη απώλεια της Βρετανίας, πέμπτης οικονομικής δύναμης στον κόσμο. Εξέλιξη που αναμένεται να αποβεί προς όφελος των ΗΠΑ, μπορεί όμως και της ΕΕ, στο βαθμό που, απαλλασσόμενη από ένα βαρίδι, θα προωθήσει και επιταχύνει την πολιτική της ενοποίηση. Τρίτη διαπίστωση. Ποτέ στο παρελθόν δεν υπήρξε κλιματική κρίση σε τέτοιο βαθμό, ώστε να απειλείται η ίδια η ζωή στη γη. Παρόμοιο κίνδυνο αντιμετώπισε η ανθρωπότητα στο δεύτερο μισό του προηγούμενου αιώνα, όταν δέσποζε η πυρηνική απειλή, που και αυτή δεν έχει απομακρυνθεί. Ταυτόχρονα, ποτέ πριν δεν είχε υπάρξει τόσο ευρύ μέτωπο σαν το σημερινό για τη σωτηρία του πλανήτη μας, με σύμβολο τη 14χρονη ακτιβίστρια Γκρέτα Τούνμπεργκ. Τέταρτη διαπίστωση. Μέγιστο διεθνές πρόβλημα και για τη νέα δεκαετία θα παραμείνει το προσφυγικό – μεταναστευτικό, το οποίο η Ευρώπη αδυνατεί να αντιμετωπίσει, αλλά ούτε έχει την κοινή βούληση να το πράξει. Πρόβλημα το οποίο υφίσταται και η Ελλάδα και η Κύπρος ως χώρες «της πρώτης γραμμής». Με κυρίαρχο τον νεοφιλελευθερισμό στην ΕΕ και διεθνώς, που τροφοδοτεί και τον ακραίο εθνικισμό, οι κατά κανόνα συντηρητικές πολιτικές ηγεσίες, που δεν πρόκειται να αντιληφθούν ότι οι αυξανόμενες μετακινήσεις πληθυσμών αποτελούν εν δυνάμει ευεργεσία και όχι απειλή για τις κοινωνίες της Δύσης, της Ελλάδας συμπεριλαμβανομένης, είναι αντιμέτωπες με οξύ δημογραφικό πρόβλημα. Πέμπτη διαπίστωση, όχι ευχάριστη για την Αριστερά. Δυστυχώς, η επιρροή της, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, παραμένει αναντίστοιχη των προκλήσεων του αιώνα που διανύουμε. Απόδειξη ότι η εκπροσώπησή της στο Ευρωκοινοβούλιο είναι σήμερα μικρότερη ακόμα και από τα χρόνια που οι κοινωνίες βίωναν το σοκ της κατάρρευσης του υπαρκτού σοσιαλισμού, το 1989-90 Αν υπάρχει ένα εγχείρημα ενωτικό και ουσιαστικά ανανεωτικό, αυτό είναι ο ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, που παραμένει πρώτη δύναμη της Ευρωπαϊκής Αριστεράς, έχοντας δράσει ως καταλύτης για τις προοδευτικές κυβερνητικές συμμαχίες στην Πορτογαλία και Ισπανία. Όσο και αν δεν το κατανοούν ορισμένοι εξ ημών, η κατά βάση νικηφόρα πορεία του ΣΥΡΙΖΑ από το 2012 οφείλεται στο γεγονός ότι ακολούθησε πορεία διαρκούς μετασχηματισμού από εκλογική συμμαχία των συνιστωσών σε ενιαίο κόμμα, το οποίο αυτοπροσδιορίζεται ως Αριστερά του 21ου αιώνα. •Μέλος Κ.Ε. ΣΥΡΙΖΑ