Συνέντευξη στη Νίκη Κουλέρμου

Οι τριμερείς όχι μόνο δεν θωράκισαν την ΑΟΖ, αλλά από την άλλη δεν μπορούν να δώσουν λύσεις στα στοιχειώδη ζητήματα, όπως αποδείχθηκε τελευταία. Και ένα τέτοιο ζήτημα είναι η συμφωνία συνεκμετάλλευσης με το Ισραήλ. «Αν οι δύο κυβερνήσεις δεν καταλήξουν σε συμφωνία εξ υπαιτιότητας του Ισραήλ, τότε καταρρέουν σαν χάρτινος πύργος τα περί θωράκισης της ΑΟΖ από τις τριμερείς συμφωνίες και τη συμμαχία με το Ισραήλ», προειδοποιεί ο πρώην Υπουργός Ενέργειας και ευρωβουλευτής, μέλος του Π.Γ. του ΑΚΕΛ Νεοκλής Συλικιώτης. Ο ίδιος επικρίνει την κυβέρνηση ΔΗΣΥ-Αναστασιάδη ότι αντιμετώπισε την υπόθεση των υδρογονανθράκων περισσότερο ως επικοινωνιακό εργαλείο για εσωτερική κατανάλωση αντί ως εργαλείο για βελτίωση της γεωστρατηγικής θέσης της Κύπρου, προώθηση του Κυπριακού και οικονομική ανάπτυξη της χώρας.

Οι υδρογονάνθρακες αντί καταλύτης για λύση του Κυπριακού τείνουν να εξελιχθούν σε θρυαλλίδα στην περιοχή;

Ο εντοπισμός κοιτάσματος υδρογονανθράκων στην κυπριακή ΑΟΖ το 2011 δημιούργησε νέα δεδομένα για την πατρίδα μας. Άνοιξε ένα παράθυρο ελπίδας για τον τόπο και τον λαό μας, τόσο για την αξιοποίηση του φυσικού  πλούτου της χώρας μας προς όφελος όλων των Κυπρίων όσο και για την υπόθεση του Κυπριακού, αφού οι ενεργειακές προοπτικές της χώρας πρέπει και μπορούν να καταστούν καταλύτης για τη λύση και την επανένωση, όχι αφορμή για την εγκατάλειψη της λύσης του Κυπριακού.

Η σημερινή κυβέρνηση ΔΗΣΥ-Αναστασιάδη αντιμετώπισε την υπόθεση των υδρογονανθράκων περισσότερο ως επικοινωνιακό εργαλείο για εσωτερική κατανάλωση αντί ως εργαλείο για βελτίωση της γεωστρατηγικής θέσης της Κύπρου, προώθησης του Κυπριακού και οικονομικής ανάπτυξης της χώρας.

Από τη στιγμή που προσπαθούμε να προσεγγίσουμε το θέμα ανταγωνιστικά, εκτιμώντας ότι θα μας βάλει σε θέση ισχύος απέναντι στους Τ/κ και την Τουρκία, τότε θα χάσουμε.

Γιατί η Τουρκία δεν έχει πεισθεί από τις διακηρύξεις της κυπριακής κυβέρνησης ότι οι τριμερείς συνεργασίες είναι ανοικτές και για την ίδια;

Το ζήτημα δεν είναι να πειστεί η Τουρκία, αλλά με την πολιτική που ακολουθείς να ακυρώνεις τους σχεδιασμούς της και όχι να τους διευκολύνεις, όπως γίνεται τα τελευταία 2,5 χρόνια με τις πολιτικές της κυβέρνησης.

Η Κύπρος έχει κάθε λόγο να επιδιώκει περιφερειακή συνεργασία με όλα τα κράτη της περιοχής και να προάγει σχέσεις ειρήνης και αλληλοσεβασμού, το σεβασμό του διεθνούς δικαίου και την αξιοποίηση του φυσικού πλούτου προς όφελος των λαών της περιοχής. Αυτό πόρρω απέχει από τις αντιλήψεις που συστηματικά καλλιεργεί η κυβέρνηση Αναστασιάδη, ότι δηλαδή οι τριμερείς συνεργασίες ή οι στρατιωτικές συνεργασίες μπορούν να θωρακίσουν την ΑΟΖ. Η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Η Τουρκία πρώτα απ’ όλα εκμεταλλεύεται το διαπραγματευτικό κενό στο Κυπριακό και την απενοχοποίησή της από τη διεθνή κοινότητα, εντείνει προκλητικά την επιθετικότητά της και δημιουργεί νέα παράνομα τετελεσμένα.

Είναι γι’ αυτό που πρέπει να αξιοποιήσουμε τις πολυμερείς συνεργασίες και προς την κατεύθυνση επίλυσης του Κυπριακού αλλά και προς την κατεύθυνση να υπάρχει ειρήνη και συνεργασία στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

Τελευταία τα ισραηλινά ΜΜΕ παρουσιάζουν τις τουρκικές κινήσεις στην Αν. Μεσόγειο, περιλαμβανομένης της πρόσφατης συμφωνίας με τη Λιβύη, ως κινήσεις για αποτροπή της κατασκευής του υποθαλάσσιου αγωγού EastMed. Συμφωνείτε με αυτή την προσέγγιση;

Ο στόχος της Τουρκίας είναι πρώτα απ’ όλα να  τερματίσει το ενεργειακό πρόγραμμα της Κυπριακής Δημοκρατίας, πράγμα που μερικώς το έχει κατορθώσει. Η ιταλική εταιρεία ΕΝΙ έχει σταματήσει τις γεωτρήσεις της, ενώ άλλες εταιρείες κάνουν δεύτερες σκέψεις για να μην υλοποιήσουν τις συμβατικές τους υποχρεώσεις. Το 2ο εγχείρημά της ήταν να γκριζάρει περιοχή της αποκλειστικής ΑΟΖ, πράγμα που επίσης μερικώς το έχει κατορθώσει. Είδαμε τις ΗΠΑ και τη Μ. Βρετανία να μιλούν για αμφισβητούμενες περιοχές ή μη οριοθετημένες ζώνες.

Ποιες είναι όμως οι στοχεύσεις με τον αγωγό EastMed και τα τόσα εμπόδια (τεχνικά, οικονομικά, περιβαλλοντικά, πολιτικά) που παρεμβάλλονται, έτσι κι αλλιώς;

Όντως αυτός ο αγωγός παρουσιάζεται να έχει αρκετά εμπόδια. Τέτοιος υποθαλάσσιος αγωγός, σε τέτοιο βάθος και τόσο μήκος, δεν έχει ξαναγίνει. Ακόμα και να ξεπεραστούν τα τεχνικά προβλήματα, μελέτες έχουν καταδείξει ότι το φυσικό αέριο θα φτάνει στην αγορά πιο ακριβό από ό,τι το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG).

Γι’ αυτό και το ΑΚΕΛ υποστήριζε από την αρχή την κατασκευή Τερματικού Υγροποίησης και αυτό κατέδειξε και η μελέτη που έγινε (από το Ινστιτούτο ΜΙΤ της Μασαχουσέτης) για λογαριασμό της κυβέρνησης το 2013.

Επίσης, όσοι αναφέρονται για τις εναλλακτικές πηγές προμήθειας φυσικού αερίου από την Ανατολική Μεσόγειο στην ΕΕ θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη ότι το ρωσικό φυσικό αέριο, όπως και το LNG από τις ΗΠΑ, θα εξακολουθεί να είναι πολύ πιο φθηνό από ό,τι το φυσικό αέριο της περιοχής που θα μεταφέρεται με τον υποθαλάσσιο αγωγό.

Άρα και η Κυπριακή Δημοκρατία πρέπει να έχει στα υπόψιν της και τις εναλλακτικές επιλογές μεταφοράς και εμπορίας του φυσικού αερίου;

Όσο περνούν τα χρόνια, οι καθυστερήσεις στην αξιοποίηση του φυσικού αερίου δημιουργούν, πέραν των άλλων, προβλήματα που έχουν να κάνουν κυρίως με τις τιμές του φυσικού αερίου. Άρα το μόνο που μπορεί να σκέφτεται η κυπριακή κυβέρνηση είναι οι περιφερειακοί αγωγοί και η δημιουργία τερματικού υγροποίησης φυσικού αερίου, για να μπορέσει η Κύπρος να καταστεί περιφερειακός κόμβος και να μπορεί να μεταφέρει το φυσικό αέριο στις παγκόσμιες αγορές.

Γιατί η κυβέρνηση αποφεύγει να τοποθετηθεί στο θέμα του αγωγού μέσω Τουρκίας μετά τη λύση;

Να υπενθυμίσω ότι στην επιστολή που έστειλε ο ΓΓ του ΑΚΕΛ στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ως απάντηση στην πρόταση Ακιντζί, εισηγούμασταν να στείλουμε μήνυμα ξεκάθαρο στην Τουρκία και στους Τ/κ ότι ο φυσικός πλούτος της Κύπρου μετά τη λύση θα κατανεμηθεί δίκαια και στις δύο κοινότητες. Δηλαδή να επαναβεβαιωθούν οι συγκλίσεις Χριστόφια – Ταλάτ ότι μετά τη λύση και οι φυσικοί πόροι, ο καταμερισμός των εσόδων και η οριοθέτηση των ζωνών, θα είναι ομοσπονδιακή αρμοδιότητα. Δεύτερο, ότι η ΚΔ είναι έτοιμη με τη λύση να ξεκινήσει κατά προτεραιότητα τη συζήτηση με την Τουρκία για οριοθέτηση της ΑΟΖ, σύμφωνα με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας και το τρίτο, αν είναι επωφελές και για την Κύπρο, να γίνει συζήτηση και για μεταφορά φυσικού αερίου, είτε για τις ανάγκες της Τουρκίας είτε και για μεταφορά του στις ευρωπαϊκές αγορές. Ενδεχομένως, με τα σημερινά δεδομένα, αυτό να είναι μια επωφελής λύση για την Κύπρο.

Η Τουρκία εισηγείται στο Ισραήλ να κάνει αυτόν τον αγωγό…

Η συζήτηση είναι πολύχρονη γι’ αυτό το θέμα. Παρόλο που σήμερα εμφανίζεται να υπάρχει σύγκρουση μεταξύ των δύο χωρών, δεν πρέπει να υπάρχουν αυταπάτες ότι θα επανέλθει αυτή η συζήτηση στο τραπέζι. Πρέπει να γνωρίζουμε ότι για το Ισραήλ δεν υπάρχει άλλη διέξοδος για αξιοποίηση των κοιτασμάτων του πέραν των επιλογών της Κύπρου και της Τουρκίας, γνωρίζοντας και την κατάσταση στην περιοχή και την απομόνωση στην οποία βρίσκεται.

Το Ισραήλ, παρά και την τριμερή συνεργασία με την Κύπρο, δεν έχει υπογράψει συμφωνία συνεκμετάλλευσης για το οικόπεδο 12…

Αυτό είναι κάτι που πρέπει να προβληματίσει την κυβέρνηση που πανηγυρίζει νυχθημερόν για τις συνεργασίες – συμμαχίες. Οι τριμερείς όχι μόνο δεν θωράκισαν την ΑΟΖ, αλλά από την άλλη δεν μπορούν να δώσουν λύσεις στα στοιχειώδη ζητήματα, όπως φάνηκε τελευταία: Δεν κατάφερε να καταλήξει στη συμφωνία συνεκμετάλλευσης με το Ισραήλ. Ο γενικός διευθυντής του ισραηλινού Υπουργείου Ενέργειας, πολύ πρόσφατα, προειδοποίησε τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην αξιοποίηση του Αφροδίτη ότι δεν μπορούν να προχωρήσουν στην ανάπτυξη πριν την επίλυση της διαφοράς.

Να υπενθυμίσω ότι και τον Σεπτέμβρη του 2018 το Ισραήλ με προειδοποιητική νότα του έστελνε το μήνυμα στην κυβέρνηση ότι δεν μπορεί να προχωρήσει η αξιοποίηση του κοιτάσματος Αφροδίτη. Εμείς προειδοποιούσαμε από πολλά χρόνια, αλλά η κυβέρνηση εξακολουθεί να δημιουργεί αυταπάτες για τις σχέσεις με το Ισραήλ.

Υπάρχει σκοπιμότητα; Εδώ ο πρόεδρος του ΔΗΣΥ απαντώντας τις προάλλες σε ερώτησή μας ισχυρίσθηκε ότι δεν είναι πρόβλημα αυτή η συμφωνία και ότι στην αμέσως επόμενη συνάντησή τους οι Αναστασιάδης και Νετανιάχου θα μπορούσαν να την υπογράψουν…

Δεν καταφέραμε να υπογράψουμε αυτή τη διακρατική συμφωνία που είναι διεθνώς διαδεδομένη πρακτική και επιβάλλεται σε περιπτώσεις όπου εντοπίζονται κοινά κοιτάσματα. Ακόμα και με την Αίγυπτο, που δεν εντοπίστηκαν κοινά κοιτάσματα, υπάρχει μια τέτοια συμφωνία. Είναι διπλωματικό σφάλμα από μέρους του γ.δ. του ισραηλινού Υπουργείου Ενέργειας, θα έλεγα, να αποταθεί στις εταιρείες αντί στην Κυπριακή Δημοκρατία.

Υπάρχει πάντοτε ο κίνδυνος προσφυγής σε διαιτητικά δικαστήρια και δεν ξέρουμε ποια θα είναι η κατάληξη. Αν οι δύο κυβερνήσεις δεν καταλήξουν σε συμφωνία, εξ υπαιτιότητας του Ισραήλ, τότε καταρρέουν σαν χάρτινος πύργος τα περί θωράκισης της ΑΟΖ από τις τριμερείς συμφωνίες και τη συμμαχία με το Ισραήλ.

Με την ενδιάμεση λύση εξακολουθούν να αναφύονται προβλήματα…

Η έλευση του φυσικού αερίου ως ενδιάμεση λύση με καθυστέρηση 7 χρόνων -και μετά από αλλεπάλληλες αποτυχίες- επιβαρύνει τον καταναλωτή και το περιβάλλον αντί να τους αποφορτίσει. Θα γίνουν τεράστιες δαπάνες και επισημάνθηκαν προβλήματα από τον Γενικό Ελεγκτή, ο οποίος εντόπισε κενά και παρατυπίες στην όλη διαδικασία. Επίσης, δεν μελετήθηκαν άλλες εναλλακτικές επιλογές, όπως ούτε και η επιλογή για μεταφορά αερίου απευθείας από το κοίτασμα Αφροδίτη. Θα κοστίζει λιγότερο να γίνει ένας τέτοιος αγωγός για τις ανάγκες της κυπριακής αγοράς. Αυτές οι επιλογές έπρεπε να είναι μπροστά μας. Διαφορετικά, δεν είναι σίγουρο ότι θα μειωθεί η τιμή του ηλεκτρισμού. Το αντίθετο, μπορεί να αυξηθεί. Ενδεχομένως να ξεπουλήσουμε το φυσικό μας αέριο στα τερματικά της Αιγύπτου και να το επανεισαγάγουμε πολύ πιο ακριβά ως LNG. Υπάρχει και αυτός ο κίνδυνος…

Τώρα υπάρχει η πρόταση της Energean…

Αυτή η πρόταση δεν επιτράπηκε επίσης να κατατεθεί, γιατί οι όροι του διαγωνισμού ήταν μόνο για LNG. Αν είναι αλήθεια ότι οι τιμές θα είναι πιο φθηνές με την πρόταση της Energean, τότε πρέπει να προβληματιστούμε γιατί αγνοήθηκαν τέτοιες προτάσεις και αποκλείστηκαν άλλες επιλογές από το διαγωνισμό, που θα μπορούσαν να είναι πιο επωφελείς για την Κύπρο τον καταναλωτή.