Nτόµινο αρνητικών εξελίξεων προκάλεσε η πανδηµία στον τουρισµό

Του Δρος Αμβρόσιου Προδρόμου*

 

Η εξέλιξη της πανδηµίας έχει αναπόφευκτα µονοπωλήσει το ενδιαφέρον για τα θέµατα της οικονοµίας, αφού τα όσα µέτρα έχουν παρθεί, είτε αυτά θεωρούνται ορθά είτε όχι, είχαν άµεση επίδραση σε όλες τις εκφάνσεις της οικονοµίας, τόσο σε τοπικό όσο και σε παγκόσµιο επίπεδο. Ιδιαίτερα για την τουριστική βιοµηχανία, οι πολιτικές αποφάσεις οι οποίες είχαν παρθεί ήταν ασύµµετρα σκληρές, κάτι το οποίο οδήγησε σε ένα ντόµινο αρνητικών εξελίξεων που έχει επηρεάσει και µια σειρά από παρεµφερείς τοµείς.

Μπροστά στο φάσµα της καταστροφής

Η µείωση του τουριστικού ρεύµατος έχει φέρει πολλές επιχειρήσεις µπροστά στο φάσµα της απόλυτης καταστροφής και οδήγησε αρκετά εκατοµµύρια εργαζοµένων στην ανεργία και κατ’ επέκταση πολλές οικογένειες στην απόλυτη ανέχεια και τον κοινωνικό αποκλεισµό. Οι µακροχρόνιες συνέπειες του συγκεκριµένου προβλήµατος δεν είναι ακόµα ορατές, αλλά δύο είναι τα δεδοµένα. Πρώτον, πολλές από τις επιχειρήσεις δεν θα µπορέσουν ποτέ να ανακάµψουν, αφού δεν έχουν πρόσβαση στην απαραίτητη χρηµατοδότηση, πρόβληµα το οποίο αναφέρεται συνεχώς στις ετήσιες εκθέσεις της Κοµισιόν για τις Μικροµεσαίες Επιχειρήσεις (SBA Fact Sheet). ∆εύτερον, πολλοί από τους εργαζοµένους στην τουριστική βιοµηχανία έχουν ήδη απορροφηθεί από άλλες εργασίες, στερώντας τον τοµέα από µεγάλο µέρος του εξειδικευµένου ανθρώπινου δυναµικού.

Η τουριστική βιοµηχανία θα πρέπει να εξετασθεί µέσα από µια ολοκληρωµένη σκοπιά, για να γίνει κατανοητή η ανάγκη κατάλληλης στήριξής της. Σε διαφορετική περίπτωση ελλοχεύει ο κίνδυνος να µην αντιµετωπισθούν τα προβλήµατα στη ρίζα τους µε δυσάρεστες εξελίξεις.

Η Ευρώπη αποτελεί τον παγκόσµιο ηγέτη στον τουρισµό, αφού έχει καταφέρει τα τελευταία χρόνια να φιλοξενεί πέραν των 700 εκατοµµύριων επισκεπτών πάνω σε ετήσια βάση. Ο ρυθµός ανάπτυξης της βιοµηχανίας ήταν σταθερά πάνω από τον µέσο όρο της οικονοµίας, ιδιαίτερα από το 2010 µέχρι και το 2019. Η πανδηµία επέφερε σοβαρό πλήγµα στη βιοµηχανία, αφού στην Ευρώπη εργάζονταν πέραν των 38 εκ. επαγγελµατιών κατά το 2019, οπότε και ο τουρισµός έφτασε στο ίσως υψηλότερό του σηµείο. Μόνο το 2020 χάθηκαν πέραν των 3 εκ. θέσεων – περίπου το 9%. Η µεγαλύτερη πρόκληση για τη βιοµηχανία δεν είναι απλώς να επαναφέρει το ανθρώπινο δυναµικό, ένα εξαιρετικά δύσκολο εγχείρηµα, αλλά και να τους αντικαταστήσει µε άτοµα τα οποία έχουν την κατάλληλη κατάρτιση και κυρίως εµπειρία, σε έναν τοµέα εξαιρετικά απαιτητικό, αφού πέραν από τις κατάλληλες γνώσεις, τα ωράρια αποτελούν ακόµα έναν ανασταλτικό παράγοντα.

∆ιαφοροποίηση των παρεχόµενων προϊόντων και υπηρεσιών

Το Σχέδιο Ανάκαµψης και Ανθεκτικότητας, για την Κύπρο, το οποίο θα καλύψει την περίοδο 2021-2026, κάνει ιδιαίτερη αναφορά στην τουριστική βιοµηχανία. Η Ε.Ε. εντοπίζει ένα σηµαντικό πρόβληµα, το οποίο αρκετοί αναφέρουµε χρόνια τώρα, αλλά κανένας δεν φαίνεται να ακούει ή να αντιλαµβάνεται. Αυτό δεν είναι άλλο από την αδήριτη ανάγκη της διαφοροποίησης των παρεχόµενων προϊόντων και υπηρεσιών και της ανάπτυξης νέων αγορών. Η Ε.Ε. αναφέρει ακόµα ότι η Κύπρος έχει επικεντρωθεί στο προϊόν «ήλιος και θάλασσα», µη αντιλαµβανόµενη τις νέες τάσεις της αγοράς, καθώς και το γεγονός ότι στη Μεσόγειο έχουν αναπτυχθεί µια σειρά από νέες, ανταγωνιστικές, αγορές.

Η ανάγκη των πολιτών για αναψυχή, ιδίως αυτών της Ε.Ε. που έχουν τους κατάλληλους οικονοµικούς πόρους, δεν θα εκλείψει ποτέ. Η συνεργασία του δηµόσιου και του ιδιωτικού τοµέα µπορεί να δώσει στη βιοµηχανία την κατάλληλη ώθηση. Αυτό που θα πρέπει να γίνει κατανοητό από όλους, ιδίως από το κράτος, είναι ότι η τουριστική βιοµηχανία αποτελεί τον πλέον αξιόπιστο βραχίονα της οικονοµίας, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε τοπικό επίπεδο. Θέµατα όπως η νοµοθεσία, οι συλλογικές συµβάσεις, η εκπαίδευση του προσωπικού, η κατοχύρωση του επαγγέλµατος, η σωστή προώθηση, η ανάπτυξη νέων µορφών τουρισµού και πολλά άλλα δεν µπορούν να αµφισβητούνται. Η πανδηµία θα πρέπει να αποτελέσει την απαρχή για την αναβάθµιση του όλου προϊόντος. Ελπίζουµε ότι όλοι έχουν πάρει κάποια από τα µηνύµατα…

* Ακαδηµαϊκός – Σύµβουλος Εκπαίδευσης και Επιχειρήσεων

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.