Ο αγώνας των εργαζοµένων στις διαδικτυακές πλατφόρµες για δικαιώµατα και αξιοπρέπεια

Το σκάνδαλο των «Uber files» ξεχείλισε το ποτήρι

Η Uber εµφανίστηκε στο Σαν Φρανσίσκο των ΗΠΑ το 2010 ως µια καινοτόµα ιδέα σύµφωνα µε την οποία κάθε κάτοχος αυτοκινήτου µπορούσε να γίνει οδηγός προς ενοικίαση και να µοιράζεται το αυτοκίνητό του µε τους χρήστες της εφαρµογής, κερδίζοντας αυτός κάποια χρήµατα και η πλατφόρµα… πολύ περισσότερα. Μέχρι το 2014 κυριάρχησε στις ΗΠΑ και έως το 2017 µπήκε σε περισσότερες από 80 χώρες.

Σε κάθε χώρα που έκανε την εµφάνισή της προσέκρουε σε νόµους και κανονισµούς, αφού το καθεστώς της εταιρείας υπονόµευε ευθέως τα εργασιακά δικαιώµατα των οδηγών. Το γεγονός αυτό προκάλεσε κατά καιρούς έντονες διαµαρτυρίες και κινητοποιήσεις οδηγών ταξί σε διάφορες χώρες. Ωστόσο, η εταιρεία συνέχιζε ακάθεκτη…

Σε ντοκουµέντο µε τον χαρακτηριστικό τίτλο «pyramid of shit» καταγράφονται αντιδράσεις που συνάντησε η Uber σε κάθε χώρα στην οποία εισήλθε: αγωγές οδηγών, έρευνες ρυθµιστικών Αρχών, κανονιστικούς ελέγχους, διοικητικές διαδικασίες και άµεσες αντιδικίες. Τίποτα από αυτά δεν ήταν ικανό να σταθεί εµπόδιο. Γιατί πίσω από την παράκαµψη των νόµων άλλαζαν χέρια πολλά εκατοµµύρια δολάρια.

Ο κατάλογος των «υποστηρικτών» της εταιρείας περιλαµβάνει ηγέτες κρατών, ακόµα και στελέχη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αλλά και επιχειρηµατίες του χώρου των ΜΜΕ.

Για παράδειγµα, σύµφωνα µε τα διαρρεύσαντα έγγραφα, το 2016 ο τότε αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν, επεδίωξε συνάντηση µε τον συνιδρυτή και εκτελεστικό διευθυντή της Uber, Τράβις Καλάνικ, στο περιθώριο του Παγκόσµιου Οικονοµικού Φόρουµ, στο Νταβός της Ελβετίας. Ο τότε Υπουργός Οικονοµίας, Βιοµηχανίας και Ψηφιακών Υποθέσεων της Γαλλίας, Εµμανουέλ Μακρόν, είχε τουλάχιστον τέσσερις εκ του σύνεγγυς συναντήσεις µε εκπροσώπους της Uber, όταν η εταιρεία αντιµετώπιζε καταγγελίες και είχε γίνει αντικείµενο ερευνών. Συναντήσεις έγιναν και µε τον τότε Πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαµίν Νετανιάχου, τον τότε Πρωθυπουργό της Ιρλανδίας, Έντα Κένι και τον τότε Πρόεδρο της Εσθονίας, Τοµάς Χέντρικ Ιλβές, µεταξύ άλλων.

Ο αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και µέλος της Οµάδας της Αριστεράς, ∆ηµήτρης Παπαδηµούλης, υπέβαλε ερώτηση προς την Κοµισιόν αναφορικά µε το σκάνδαλο διαπλοκής της Uber σε ολόκληρη την Ευρώπη, µε την οποία ζητά να µάθει «αν η Επιτροπή σκοπεύει να διερευνήσει διεξοδικά την υπόθεση, τι µέτρα σκοπεύει να λάβει για την άµεση θωράκιση του δηµοσίου συµφέροντος απέναντι στα λόµπι και τις τακτικές επιρροής που εφαρµόζουν και κατά πόσο σκοπεύει να αναλάβει περαιτέρω πρωτοβουλίες για την προστασία των εργαζοµένων στις πλατφόρµες αυτού του είδους».

Η οικονοµία των gigs

Η gig economy είναι ένα σύστηµα «ελεύθερης αγοράς» στο οποίο κυριαρχούν οι προσωρινές θέσεις εργασίας. Οι οργανισµοί προσλαµβάνουν ανεξάρτητους εργαζοµένους για βραχυπρόθεσµες συνεργασίες. Ένα gig π.χ. για την Uber ή τη Lyft είναι µια κούρσα, για τη Wolt µία παράδοση παραγγελίας.

Περίπου εννέα εκατοµµύρια άνθρωποι στην ΕΕ αντλούν την κύρια πηγή εισοδήµατός τους από τη λεγόµενη «οικονοµία των gigs» και περίπου 36 εκατοµµύρια αντλούν περιστασιακό εισόδηµα από αυτήν.

Αυτά τα εκατοµµύρια εργαζοµένων στερούνται δικαιωµάτων που ισχύουν για τους περισσότερους µισθωτούς. Οι διαδικτυακές πλατφόρµες τούς αρνούνται συµβάσεις εργασίας, παρ’ όλο που ασκούν έλεγχο στην εργασία τους. Αυτό έχει οδηγήσει σε εξευτελιστικές συνθήκες εργασίας. Οι εργαζόµενοι σε πλατφόρµες έχουν άστατο εισόδηµα, εργάζονται πολλές ώρες, στερούνται συλλογικών διαπραγµατεύσεων και εκπροσώπησης και δεν έχουν πρόσβαση σε αναρρωτική άδεια µετ’ αποδοχών ή δικαιώµατα διακοπών.

Γενικά, η gig economy ενέχει ένα ποσοστό αβεβαιότητας. Περίπου το 40% των εργαζοµένων βγάζουν λιγότερα από τον βασικό µισθό, ενώ αντιµετωπίζουν αρκετούς κινδύνους για την ασφάλεια και τη σωµατική τους ακεραιότητα. Περισσότεροι από το 60% θέλουν να παραιτηθούν µέσα σε ένα χρόνο, ενώ πάνω από το 25% δήλωσαν ότι σκοπεύουν να παραιτηθούν τον επόµενο µήνα, σύµφωνα µε έρευνα του Rest of the World.

Οι διαδικτυακές πλατφόρµες εµφανίστηκαν µε την οικονοµική κρίση του 2008 σε µια εποχή που οι κυβερνήσεις πίεζαν επιθετικά για πολιτικές λιτότητας, εφαρµόζοντας σοβαρές περικοπές σε κοινωνικές παροχές. Για τις εταιρείες αυτό έγινε µια ευκαιρία να παρακάµψουν τα σκληρά αποκτηµένα δικαιώµατα των εργαζοµένων για τη µεγιστοποίηση των κερδών τους.

Οι εργαζόµενοι διεκδικούν και κερδίζουν

Μεταξύ 2016 και 2017 υπήρξε ένα κύµα περίπου 40 απεργιών σε 15 χώρες σε όλη την Ευρώπη στον τοµέα της παράδοσης γευµάτων ως απάντηση στις µειώσεις στα ποσοστά υπηρεσιών. Οι κινητοποιήσεις προέβαλαν ευρύτερα αιτήµατα µε επίκεντρο την αναγνώριση του εργασιακού καθεστώτος και των δικαιωµάτων των εργαζοµένων.

Οι εργαζόµενοι έχουν αµφισβητήσει τις διαδικτυακές πλατφόρµες και στο δικαστήριο. Κέρδισαν 35 από τις 59 δικαστικές υποθέσεις σε οκτώ κράτη-µέλη της ΕΕ που απαιτούσαν την αναγνώριση της ιδιότητάς τους ως υπαλλήλων σε εταιρείες, όπως η Uber και η Deliveroo. Αποκορύφωµα ήταν η απόφαση της ισπανικής κυβέρνησης να γίνει η πρώτη χώρα στην ΕΕ που θα αναγνωρίσει τους εργαζοµένους στην οικονοµία των gigs ως µισθωτό προσωπικό, αναγκάζοντας τις εταιρείες να καλύπτουν θεσµοθετηµένα δικαιώµατα στους εργαζοµένους.

Εργάτες πρώτης γραµµής

Η πανδηµία της Covid-19 ανέδειξε την κατάσταση των εργαζοµένων στην πλατφόρµα. Πολλοί ήταν στην πρώτη γραµµή κατά τη διάρκεια της πανδηµίας, διακινδυνεύοντας την υγεία και την ασφάλειά τους για να µπορέσει η κοινωνία να συνεχίσει να λειτουργεί.

Η οικονοµία των gigs, αξίας 4,08 τρισεκατοµµυρίων ευρώ πριν από την πανδηµία, συνέχισε να αναπτύσσεται και στην πραγµατικότητα επωφελήθηκε από την πανδηµία. Ωστόσο, αυτός ο πλούτος παραµένει συγκεντρωµένος στην κορυφή και στους µετόχους.

Οι διαδικτυακές πλατφόρµες, όµως, συνεχίζουν να ασκούν πίεση στις κυβερνήσεις ενάντια σε κάθε µορφή ρύθµισης. Καθώς η ΕΕ εξετάζει τη θέσπιση νέας νοµοθεσίας, οι εταιρείες εντείνουν τα λόµπι τους για να αποδυναµώσουν οποιεσδήποτε ρυθµίσεις που θα αναγνωρίζουν την οργανωµένη εργασία και τις συλλογικές διαπραγµατεύσεις, πολιτική που ακολούθησαν και στις ΗΠΑ, µε τροµερές συνέπειες για τους εργαζοµένους εκεί.

 

Η αξία της ανεξάρτητης δηµοσιογραφίας

Τα αποκαλούµενα «Uber files», που αφορούν περισσότερα από 124.000 αρχεία για την περίοδο 2013-2017, συµπεριλαµβανοµένων 83.000 µηνυµάτων ηλεκτρονικού ταχυδροµείου και 1.000 άλλων αρχείων συνοµιλιών, ταρακούνησαν τις τελευταίες εβδοµάδες πολλούς πολιτικούς ηγέτες και µεγιστάνες των ΜΜΕ. Σύµφωνα µε τις αποκαλύψεις, «την περίοδο 2014-2016, στελέχη της Uber πραγµατοποίησαν περισσότερες από 100 συναντήσεις µε δηµοσίους αξιωµατούχους από 17 χώρες και µε εκπροσώπους θεσµικών οργάνων της ΕΕ, συµπεριλαµβανοµένων συναντήσεων µε εκπροσώπους της Επιτροπής, που δεν έχουν δηµοσιοποιηθεί».

Τα αρχεία δηµοσιοποιήθηκαν χάρη σε παγκόσµια έρευνα της οποίας ηγήθηκε ο «Guardian» και στην οποία συµµετείχε η ∆ιεθνής Κοινοπραξία Ερευνητικών ∆ηµοσιογράφων (ICIJ), που διέθεσε περισσότερους από 180 δηµοσιογράφους, από 40 ΜΜΕ-µέλη της. Το νέο, πολιτικό και οικονοµικό σκάνδαλο αποκάλυψε για ακόµα µια φορά πώς λειτουργεί η διεθνής του κέρδους και η διαφθορά της εξουσίας και επαναβεβαίωσε την αξία της ανεξάρτητης δηµοσιογραφίας και της ελευθερίας του Τύπου.

Πηγή: epohi.gr, thetotalbusiness.com, left.eu

Ακολουθήστε μας στο Google News.
Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.