Ο εμβολιασμός είναι πράξη κοινωνικής ευθύνης

Δύο γιατροί μιλούν στη «Χαραυγή» για την αξία του εμβολιασμού και απαντούν σε όσους τον δαιμονοποιούν



Του Ειρηναίου Πίττα

 

Η πανδημία του κορονοϊού είχε μεγάλες επιδράσεις στις ζωές των ανθρώπων. Έφερε στο προσκήνιο διάφορα θέματα, τα οποία προηγουμένως ήταν στα συρτάρια. Αυτή την περίοδο υπό το φόβο να ξαναζήσουμε ένα καθολικό lockdown και στην αναμονή του εμβολίου που θα μας θωρακίσει απέναντι στον κορονοϊό, επανήλθε στη δημόσια σφαίρα η συζήτηση για τα εμβόλια. «Κάλλιον του θεραπεύειν το προλαµβάνειν», είπε ο Ιπποκράτης με τον εμβολιασμό να είναι μια από τις πιο διαδεδομένες μορφές πρόληψης. Πέρα από τις συζητήσεις για το χρονικό πλαίσιο που θα είναι έτοιμο, την αποτελεσματικότητα του και κατά πόσο θα πρέπει να γίνει μαζικός εμβολιασμός, η «μόδα» του αντιεμβολιαστικού κινήματος, που διαδίδεται κυρίως διά των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, έχει ως αποτέλεσμα να τίθενται σε αμφισβήτηση όχι μόνο το εμβόλια για τον κορονοϊό, αλλά και εμβόλια τα οποία θεωρούσαμε ρουτίνα ως σήμερα. Η «Χαραυγή» επικοινώνησε με τους Δρ Μιχάλη Ιασονίδη, παιδίατρο και τέως πρόεδρο της Παιδιατρικής Εταιρείας Κύπρου και Δρ Μιχάλη Βωνιάτη, επιδημιολόγο και ζήτησε την επιστημονική τους άποψη για τα εμβόλια.


«Τα εμβόλια αποτελούν τον πιο αποτελεσματικό, ασφαλή και φτηνό τρόπο πρόληψης σοβαρών ασθενειών. Στο χέρι μας είναι να προστατεύσουμε τα παιδιά μας, τους εαυτούς μας, τους γονείς μας και τα αγαπημένα μας πρόσωπα»


Προστασία αλλά και εξάλειψη ασθενειών

Οι δύο γιατροί στο αρχικό τους σχόλιο σημείωσαν πως τα εμβόλια δεν είναι παλιά επινόηση, με την ευρεία διάδοσή τους να γίνεται τον προηγούμενο αιώνα. Η ζωή τους, όπως τα ξέρουμε σήμερα, δεν ξεπερνά τα 70-80 χρόνια. Τα εμβόλια είναι ουσιαστικά η εισαγωγή στον οργανισμό μικρών κομματιών νοσογόνου παράγοντα που σκοπεύει να ευαισθητοποιήσει τις άμυνες του οργανισμού εναντίον του παράγοντα που προκαλεί ασθένειες, ώστε να αποκτηθεί ανοσία με τη δημιουργία αντισωμάτων.

Το πρώτο εμβόλιο παγκόσμια είναι αυτό της ευλογιάς που εμφανίστηκε τον 19ο αιώνα, όμως πλατιά εφαρμογή του είχαμε στα μέσα του προηγούμενου αιώνα. Η χρήση αυτού του εμβολίου σταμάτησε το 1980, με την κήρυξη της εξάλειψης της ευλογιάς. Ο Δρ Βωνιάτης τόνισε ότι αυτό το μεγάλο επίτευγμα αντανακλά την αξία του εμβολιασμού, που δεν προστατεύει μόνο αλλά μπορεί και να εξαλείψει ασθένειες εντελώς. Μία άλλη σοβαρή ασθένεια της οποίας η εξάλειψη βρίσκεται προ των πυλών είναι η πολιομυελίτιδα. Κατ’ ακρίβεια, όπως ενημέρωσε ο Δρ Ιασονίδης, ο στόχος που είχε τεθεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ήταν να κηρυχθεί η εξάλειψη εντός του 2020, όμως εξαιτίας της αστάθειας σε διάφορες περιοχές του κόσμου, παίρνει παράταση, με τα κρούσματα παγκοσμίως να είναι μόνο μερικές δεκάδες. Ταυτόχρονα, ασθένειες που σήμερα θεωρούμε σπάνιες έφτασαν σε αυτό το σημείο εξαιτίας του εμβολιασμού. Χαρακτηριστικά παραδείγματα η ιλαρά ή ο τέτανος. «Σίγουρα δεν περιμένουμε να εξαλείψουμε όλες τις ασθένειες με αυτό τον τρόπο, όμως φροντίζουμε τα παιδιά μας να παραμένουν υγιή», σημείωσε ο Δρ Βωνιάτης.

Παράλληλα, τα εμβόλια δεν προστατεύουν μόνο από λοιμώξεις, αλλά και από καρκίνους. Ο κ. Βωνιάτης αναφέρει χαρακτηριστικά ότι με το εμβόλιο κατά της Ηπατίτιδας Β, που είναι σημαντική αιτία για καρκίνο του ήπατος, μειώνουμε ταυτόχρονα τις πιθανότητες για ηπατίτιδα, αλλά και για καρκίνο. Επίσης, το εμβόλιο κατά των κονδυλωμάτων (HPV) προστατεύει και κατά του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Είναι λοιπόν ακόμα μεγαλύτερη η αξία των εμβολίων από ό,τι νομίζουμε, υπέδειξε.

Ο Δρ Ιασονίδης επεσήμανε ότι ο εμβολιασμός είναι πράξη κοινωνικής ευθύνης που αφορά τη δημόσια υγεία. Όσοι αρνούνται να εμβολιάσουν τα παιδιά τους, ανέφερε, πρέπει να αντιληφθούν ότι παίρνουν απόφαση για έναν άλλο άνθρωπο, ο οποίος μπορεί να μην ασθενήσει επειδή τα υπόλοιπα παιδιά στην Κύπρο θα είναι εμβολιασμένα, όμως αν στο μέλλον ταξιδέψει θα είναι εκτεθειμένος. Σήμερα στην Κύπρο, τα παιδιά λαμβάνουν εμβόλια που τα προστατεύουν από 16 νόσους και η κάλυψη ξεπερνά το 95%, ποσοστό που είναι από τα υψηλότερα στην Ευρώπη.

Όσον αφορά την ασφάλεια των εμβολίων, οι επιστήμονες τόνισαν ότι τα εμβόλια είναι πολύ ασφαλή, οι παρενέργειες εξαιρετικά σπάνιες και σίγουρα πολύ πιο σπάνιες από οποιαδήποτε πάθηση και τις συνέπειές της.

 

Αντιεμβολιαστικό κίνημα, fake news και ταινίες επιστημονικής φαντασίας

Διάφοροι καλοθελητές, με αδιευκρίνιστα κίνητρα και σε διάφορα σάιτ ή ΜΜΕ αναφέρονται αβασάνιστα και χωρίς στοιχεία σε επιπλοκές και βλάβες που μπορεί να προκαλέσουν τα εμβόλια, ανέφερε ο Δρ Ιασονίδης. Τέτοιες στάσεις προκαλούν σύγχυση και το χειρότερο οδηγούν σε μελλοντική βλάβη εύπιστους ανθρώπους και τα παιδιά τους, που παραμένουν ανεμβολίαστα και άρα επίνοσα για πολύ σοβαρές ασθένειες, που μπορεί δυνητικά να είναι και θανατηφόρες, πρόσθεσε. Το αντιεμβολιαστικό κίνημα ανησυχεί τον ιατρικό κόσμο, καθώς αν η εμβολιαστική κάλυψη πέσει κάτω από το 80% ίσως εμφανιστούν νόσοι που θεωρούσαμε ότι τις καταπολεμήσαμε στον μεγαλύτερο βαθμό. Οι δύο επιστήμονες έκαναν συγκεκριμένη αναφορά στο παράδειγμα της ιλαράς, η οποία αν και θεωρείτο εξαιρετικά σπάνια εξαιτίας της διαδεδομένης χρήσης εμβολίου, επανεμφανίστηκε σε περιοχές της Ευρώπης, όπως η Ελλάδα αλλά και η Ιταλία, εξαιτίας του αντιεμβολιαστικού κινήματος. Ο Δρ Ιασονίδης ανέφερε πως στην Ιταλία υπήρξαν ακόμα και θάνατοι εξαιτίας της ιλαράς.

Το αντιεμβολιαστικό κίνημα στηρίζεται σε ψευδή στοιχεία και στερείται επιστημονικής γνώσης, σημειώνουν οι δύο γιατροί. Πρωτοεμφανίστηκε τέλη του προηγούμενου αιώνα όταν ένας Άγγλος γιατρός δημοσίευσε σε έγκριτο περιοδικό άρθρο που «απεδείκνυε» ότι το εμβόλιο κατά της ιλαράς συνδέεται με τον αυτισμό. Το άρθρο τρομοκράτησε κόσμο και φαινόμενα ιλαράς επανεμφανίστηκαν. Τελικά, το άρθρο αποδείχτηκε ψεύτικο, ο ιατρός που διάδωσε τη φήμη καταδικάστηκε από τον Ιατρικό Σύλλογο και του αφαιρέθηκε η άδεια εξάσκησης επαγγέλματος. Παρ’ όλα αυτά, ο Δρ Ιασονίδης ανέφερε πως βλέπει ακόμα το άρθρο αυτό να διαδίδεται μέσω των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης και να χρησιμοποιείται ως επιχείρημα κατά του εμβολιασμού. Ευτυχώς στην Κύπρο, πρόσθεσε, η άρνηση για εμβολιασμό είναι ελάχιστη.

Ο Δρ Βωνιάτης ανέφερε πως εξαιτίας του γεγονότος ότι έχουμε εξαφανίσει πολλές ασθένειες, εμφανίζεται μια υποτίμηση ή και άγνοια για τα εμβόλια. Θεωρούμε δεδομένο, πρόσθεσε, ότι δεν έχουμε αυτά τα νοσήματα και έτσι ανοίγουμε την πόρτα για επανεμφάνιση ασθενειών. «Ό,τι λέει ο επιστημονικός κόσμος, το λέει μέσα από στοιχεία δεκαετιών», κατέληξε.

Όσον αφορά τις φήμες που διαδίδονται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ότι ένα ενδεχόμενο εμβόλιο κορονοϊού θα περιέχει «μικροτσίπ» ή οτιδήποτε άλλο σχετικό, ο κ. Βωνιάτης γέλασε και ανέφερε λακωνικά ότι πρόκειται για ταινίες επιστημονικής φαντασίας.

Η Ιατρική έχει κάνει τις τελευταίες εκατονταετίες και ειδικά τα τελευταία χρόνια τεράστια άλματα ανάπτυξης. Από τα «γιατροσόφια» για ασθένειες που δεν γνωρίζαμε την ύπαρξή τους, στη συνέχεια όχι μόνο έγινε κατορθωτό να προσδιορίσουμε ασθένειες και τους τρόπους που η καθεμία θεραπεύεται, αλλά φτάσαμε πλέον και στο σημείο να τις προλαβαίνουμε. Τα εμβόλια αποτελούν τον πιο αποτελεσματικό, ασφαλή και φτηνό τρόπο πρόληψης σοβαρών ασθενειών. Στο χέρι μας είναι να προστατεύσουμε τα παιδιά μας, τους εαυτούς μας, τους γονείς μας και τα αγαπημένα μας πρόσωπα.

 

Αρχές του νέου χρόνου το εμβόλιο για τον κορονοϊό

Δύο εμβόλια είναι ήδη έτοιμα και βρίσκονται στην τρίτη φάση όπου θα αξιολογηθεί ο δείκτης προστασίας για να έχουμε «ανοσία της αγέλης», ανέφερε ο Δρ Βωνιάτης, μέλος της επιδημιολογικής ομάδας.

Τα εν λόγο εμβόλια, της Αμερικής και της Οξφόρδης, είναι ασφαλή αλλά και αποτελεσματικά ως ένα βαθμό αφού έχουν ήδη δοκιμαστεί σε εκατοντάδες άτομα, πρόσθεσε και επεσήμανε ότι έχει αποδειχτεί ότι παράγουν αντισώματα για τον κορονοϊό, αλλά για να μπουν στην αγορά πρέπει να υπάρξει εντατικός έλεγχος. Αναφερόμενος στη διαδικασία της τρίτης φάσης είπε πως χορηγείται σε 1.000 άτομα το εμβόλιο και σε άλλα τόσα ένα αδρανές εμβόλιο. Όταν συμπληρωθούν οι απαραίτητες δόσεις και παρέλθει ένας μήνας, τα άτομα αυτά εκτίθενται στον κορονοϊό και γίνεται σύγκριση των αποτελεσμάτων μεταξύ αυτών που έλαβαν κανονικό εμβόλιο και αυτούς που έλαβαν το «ψεύτικο». Γίνεται σύγκριση του στατιστικού απολογισμού και φαίνεται η αποτελεσματικότητα και ο δείκτης προστασίας του εμβολίου. Για να θεωρείται αποτελεσματικό πρέπει ο δείκτης προστασίας να είναι πάνω από 50% και για να αποκτήσουμε «ανοσία της αγέλης» πρέπει να πάρει αντισώματα το 65% του πληθυσμού. Η διαδικασία αυτή θα ξεκινήσει Αύγουστο με Σεπτέμβριο για αυτό και το εμβόλιο αναμένεται, στην καλύτερη περίπτωση, περί τις αρχές του 2021, καθώς για να γίνει εμβολιασμός πρέπει να ξέρουμε το δείκτη προστασίας.

Αναφορικά με το αν πρέπει να είναι υποχρεωτικός ο εμβολιασμός, ο Δρ Βωνιάτης είπε ότι η προσωπική του άποψη είναι πως δεν πρέπει να είναι, ακόμα και αν χρειαστεί να γίνει μαζικός εμβολιασμός. Να δείξουμε εμπιστοσύνη στον Κύπριο πολίτη, σημείωσε, αφού και τα ποσοστά παιδικού εμβολιασμού είναι κοντά στο 98%. Στόχος μας πρέπει να είναι να προσπαθήσουμε να πείσουμε τους πολίτες, κατέληξε.