• Καθημερινή ενημέρωση

    Κάθε πρωί η επικαιρότητα στο inbox σου.


Ανοικτός ορίζοντας/Ορίζοντας

Ο Φιλιπ Ροθ είναι από τους συγγραφείς που σε προκαλεί γόνιμα κι ευχάριστα

Ο πολιτιστικός οργανισμός Βιβλιοτρόπιο την Παρασκευή 18 Μαρτίου, παρουσιάζει την πρώτη εκδήλωση του κύκλου εκδηλώσεων για το 2022 με τον γενικό τίτλο «Τοπογραφίες». Ένα αφιέρωμα στον Αμερικανό συγγραφέα Φίλιπ Ροθ, με ομιλητές τον συγγραφέα Αιμίλιο Σολωμού και την κριτικό λογοτεχνίας Σταυρούλα Παπασπύρου. Επιλεγμένα αποσπάσματα από το έργο του Φίλιπ Ροθ θα αποδώσει ο ηθοποιός Φώτης Αποστολίδης.

Οι δύο ομιλητές μιλάνε στον Ορίζοντα

Σταυρούλα Παπασπύρου: Ένας δεινός αφηγητής που έγραψε έργα ικανά να μιλήσουν στον οποιονδήποτε

Πώς θα σύστηνες τον Φίλιπ Ροθ σε έναν που δεν τον έχει διαβάσει;

Ως έναν δεινό αφηγητή που, επί μισό αιώνα, αντλούσε μυθιστορηματικό υλικό από την εποχή του και από τις προσωπικές του εμπειρίες και νευρώσεις γράφοντας έργα ικανά να μιλήσουν στον οποιονδήποτε. Στα νιάτα του, ο Ροθ εστίασε στο βάρος της εβραϊκής του ταυτότητας, στο αναζωογονητικό “μαρτύριο” του σεξ ή στην ασφυξία του γάμου ενώ καθώς μεγάλωνε αναμετρήθηκε με την αμερικάνικη ιστορία του 20ού αιώνα γράφοντας για το φαινόμενο του μακαρθισμού, το κίνημα της αμφισβήτησης της δεκαετίας του ΄60, τις παρεκτροπές της πολιτικής ορθότητας. Κι όσο πλησίαζε προς το τέλος, εξερεύνησε δεξιοτεχικά τη σωματική φθορά, τη “σφαγή’ των γηρατειών, τη θνητότητα. Η γραφή του Ροθ, με τους σπαρταριστούς διαλόγους, το καυστικό χιούμορ, το τολμηρό περιεχόμενο, το πάντρεμα του υψηλού με το λαϊκό και του ατομικού με το συλλογικό, τέρπει και συγκινεί. Αυτά θα έλεγα γι’ αρχή σε κάποιον που δεν έχει διαβάσει τίποτε δικό του, κι αν μου φαινόταν λίγο ψημένος στη ζωή, θα του χάριζα το «Θέατρο του Σάμπαθ».

Τι θα ήθελες να μοιραστείς μ’ έναν αναγνώστη του;

Θα ήθελα ν’ ανταλλάξουμε εντυπώσεις από τ’ αγαπημένα μας μυθιστορήματά του και να μιλήσουμε για το πώς αυτά μας συντρόφευσαν σε διάφορες φάσεις της προσωπικής μας ζωής. Γιατί ο Ροθ, σπινθηροβόλος, ασεβής, στοχαστικός, πότε είρων πότε μπρούτος, άλλοτε σκοτεινός κι άλλοτε ξεκαρδιστικός, είναι από τους συγγραφείς που σε προκαλεί γόνιμα κι ευχάριστα ν’ αναλογιστείς τα του εαυτού σου και του καιρού σου κι εσύ.

 Αιμίλιος Σολωμού: Φίλιπ Ροθ, εσύ κέρδισες!

Το πρώτο βιβλίο του Αμερικανοεβραίου Φίλιπ Ροθ (1933-2018), Αντίο Κολόμπους (1959), έλαβε το αμερικάνικο Εθνικό Βραβείο. Παρά την επιτυχία του και την αποδοχή από κριτικούς και αναγνώστες, οι συντηρητικοί Εβραίοι τον κατηγόρησαν για αντισημιτισμό. Στα διηγήματα της συλλογής παρουσιάζει την κακοποίηση Εβραίου από Εβραίο. Οι κατηγορίες στα επόμενα χρόνια, ιδιαίτερα μετά την έκδοση του βιβλίου του Το σύνδρομο Πορτνόι, μετατράπηκαν σε απειλές, σε μια εποχή κατά την οποία η Αμερική συνταρασσόταν από ταραχές και δολοφονίες (Κέννεντι, Λούθερ Κινγκ). Του έγραφαν επιστολές, τον εξύβριζαν στον δρόμο. Ένας ραβίνος εξέφρασε δημόσια την άποψη πως ο Ροθ πρέπει να φιμωθεί.

Οι επικριτές του δεν μπορούσαν να δουν πίσω από τις λέξεις. Αυτό που ο Ροθ ήθελε να πει. Ότι οι Εβραίοι της γενιάς του είναι πάνω από όλα άνθρωποι με σάρκα και οστά, με αδυναμίες, που θέλουν να απαλλαγούν από τα όποια δεσμά τους παρεμποδίζουν να χαρούν τη ζωή τους στην αμερικάνικη κοινωνία και όχι πνευματικές και αποστεωμένες μορφές που ασφυκτιούν υπό το βάρος της ιστορικής τους μοίρας και του τραγικού τους παρελθόντος. Δεν μπορούσαν να δουν πως «αναπαράγοντας» με χιούμορ και αυτοσαρκασμό τα εβραϊκά στερεότυπα, ο Ροθ ταυτόχρονα αποδομούσε τον υβριστή και επικριτή τους.

Και ο Ροθ τους προκαλούσε διαρκώς. Κάθε φορά που διατύπωναν μια κατηγορία εναντίον του, π.χ. αυτοαπέχθεια, αισχρολογία, μισογυνισμός, επανερχόταν μ’ ένα νέο μυθιστόρημα, διακωμωδώντας τις αντιδράσεις (π.χ. με τον Ζούκερμαν, το προσωπείο του Ροθ). Η εχθρότητα εναντίον του και οι προσωπικές του περιπέτειες τον οδηγούσαν σε συγγραφική κρίση, γεγονός που αποτυπώνεται στα βιβλία του που δεν είχαν ιδιαίτερη επιτυχία.

Πέρασαν 10 χρόνια από το 1959, μετά τις εβραϊκές αντιδράσεις εναντίον του, τον τραυματικό πρώτο γάμο του και την περιπέτεια με την περιτονίτιδα που παραλίγο να του στοιχίσει τη ζωή, για να επανέλθει δριμύτερος με το Σύνδρομο Πορτνόι. Χρειάστηκαν κι άλλα δέκα χρόνια, το 1979, για να γράψει το επόμενο μεγάλο βιβλίο του το Ο συγγραφέας φάντασμα που εγκαινίασε την εξαιρετική σειρά Ζούκερμαν. Απ’ εκεί και πέρα θα ακολουθήσουν σπουδαία μυθιστορήματα όπως Το θέατρο του Σάμπαθ (1985). Κι έπειτα, σε ώριμη πια ηλικία, την εποχή που, συνήθως, άλλοι συγγραφείς έχουν χάσει τη ζωτικότητά τους, έγραψε τα αριστουργηματικά μυθιστορήματα Αμερικάνικο Ειδύλλιο (1997), Το ανθρώπινο στίγμα (2000), Η συνωμοσία εναντίον της Αμερικής (2004), αλλά και συντομότερα έργα, ιδιαίτερα σημαντικά (π.χ. Αγανάκτηση 2008, Νέμεσις 2010).

Ο Ροθ δούλευε καθημερινά με επιμονή, επί πολλές ώρες. Του αρκούσε μια καλή πρόταση για να είναι ευχαριστημένος. Όταν αισθάνθηκε πως ήρθε η ώρα να αποσυρθεί, το ανακοίνωσε και δεν ασχολήθηκε ξανά με τη συγγραφή, απολαμβάνοντας με ηρεμία τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής του. Το 2014 το πολύ συντηρητικό Εβραϊκό Θεολογικό Σεμινάριο της Νέας Υόρκης τον τίμησε σε μια συγκινητική βραδιά. Η καθηγήτρια που τον παρουσίασε στην τελετή κατέληγε στην ομιλία της: «Φίλιπ Ροθ, εσύ κέρδισες!» αναφερόμενη στη μακρά διαμάχη του με τους Εβραίους συντηρητικούς. Αυτό που του έλειπε, αν του έλειπε, ήταν το Βραβείο Νόμπελ. Στις 10 Δεκεμβρίου (ημέρα που απονέμεται το Νόμπελ) του 2018 το Ιουδαϊκό Ίδρυμα Πολιτισμού στη Στοκχόλμη διοργάνωσε μεταθανάτια τελετή προς τιμήν του. Ήταν η χρονιά κατά την οποία δεν απονεμήθηκε Βραβείο. Η Σουηδική Ακαδημία συνταρασσόταν από σεξουαλικά και άλλα σκάνδαλα. Ήταν ίσως η εκδίκηση του Ροθ.

Παρασκευή 18 Μαρτίου, ώρα 7:30 μ.μ.

Ξυδάδικο, Γενεθλίου Μιτέλλα 34, Λεμεσός

Bibliotropio Logo

Ακολουθήστε μας στο Google News.
Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.