Ο πολιτικός ‘αχταρμάς’ των Ως Δαμέ

Της Δρ. Τζωρτζίνα Χρήστου

Σε αυτή τη σύντομη παρέμβαση θα ήθελα να αναφερθώ σε ένα θέμα που ακούω να αναδύεται συχνά στον δημόσιο λόγο γύρω απο τους Ως Δαμέ. Έχω ακούσει χαρακτηριστικά ότι τα ζητήματα τα οποία προβάλλουν ως διεκδικήσεις αποτελούν ‘αχταρμά αιτημάτων’ ή ‘αιτήματα σαλάτα’, δηλαδή δεν έχουν ένα ξεκάθαρο αίτημα για το οποίο να ασκούν πίεση και να διεκδικούν λύσεις. Πολλοί φαίνεται να περιμένουν μια λίστα με πολύ συγκεκριμένα αιτήματα ώστε να μπορούν ως ένα σημείο αρμόδιοι φορείς να απαντήσουν με ανάλογες πολιτικές.

Πρέπει όμως να γίνει αντιληπτό ότι αυτή η πρακτική της διεκδίκησης συγκεκριμένων αιτημάτων απο θεσμικά όργανα αφορά περισσότερο πολιτικές οντότητες όπως μη κυβερνητικές οργανώσεις ή ομάδες πίεσης. Δεν είναι όμως χαρακτηριστικό των κοινωνικών κινημάτων, και ιδιαίτερα των νέων ριζοσπαστικών κινημάτων μετά το 1960, όπως των φεμινιστικών κινημάτων και των κινημάτων νεολαίας, που στόχο είχαν όχι την εκπλήρωση συγκεκριμένων αιτημάτων μέσω διεκδίκησης τους απο τους κρατικούς φορείς, αλλά μέσω της αλλαγής των αξιών της κοινωνικής βάσης. Πράγματι, ένα ιδιάζον χαρακτηριστικό των νέων κοινωνικών κινημάτων, και κυρίως των αυτόνομων ομάδων μέσα σε αυτά, είναι ότι δεν απευθύνονται σε θεσμούς για την αλλαγή πολιτικών, αλλά αντίθετα, στόχος είναι να προωθήσουν εναλλακτικές εκδοχές απο τις κυρίαρχες για το τι εστί για παράδειγμα δημοκρατία και πολιτική συμμετοχή, καθώς και να προωθήσουν νέες αξίες στην κοινωνία ώστε μέσω της αλλαγής στο αξιακό πεδίο να επέλθουν και οι επιθυμητές αλλαγές σε θεσμούς και επίσημες πολιτικές. Οι Ως Δαμέ και οι οργανώσεις που το αποτελούν είναι ακριβώς κομμάτια ευρύτερων ριζοσπαστικών κινημάτων με ρίζες στα νέα κοινωνικά κινήματα, τουλάχιστον απο άποψη πρακτικών και αντιλήψεων για το πως ασκείται πολιτική, και θα πρέπει να ειδωθούν μέσα σε μια ιστορική συνέχεια και όχι σε ένα ιστορικό κενό. Η απεύθυνση τους είναι πρωταρχικά στην κοινωνία και όχι στο κράτος και στους θεσμούς του, για αυτο και τα πλείστα ‘αιτήματα’ ειναι διατυπωμένα μέσω πιο γενικών πλαισίων, καθώς στοχεύουν πρωταρχικά στην κοινωνική, και όχι στην θεσμική, αλλαγή.

Αν δούμε τους Ως Δαμέ μέσα απο την σκοπιά των κοινωνικών κινημάτων τότε θα αντιληφθούμε και γιατί τα αιτήματα τους φαίνονται ‘αχταρμάς’. Αυτό ίσως που δεν γίνεται αντιληπτό είναι ότι αυτός ο ‘αχταρμάς’ είναι πολιτικός και συνειδητοποιημένος και προέρχεται μέσα από εξελίξεις σε κινηματικό επίπεδο όπου έχει γίνει από καιρό αντιληπτό ότι δεν μπορεί να υπάρξει για παράδειγμα ισότητα των φύλων αν δεν υπάρξει ταυτόχρονα και καταπολέμηση του μιλιταρισμού και του εθνικισμού, ιδεολογίες και πρακτικές που προωθούν την τοξική αρρενωπότητα.

Δεν μπορεί να υπάρξει καταπολέμηση των ρατσιστικών διακρίσεων χωρίς προώθηση πολιτικών για περιβαλλοντική δικαιοσύνη, καθώς η κατασπάραξη του φυσικού περιβάλλοντος για το κέρδος, συμπεριλαμβανομένου και του αστικού δημόσιου χώρου, συχνά πλήττει τις πιο ευάλωτες ομάδες της κοινωνίας όπως τους μετανάστες ή άλλες μειονότητες που αναγκάζονται να γίνουν πρόσφυγες σε αναζήτηση νέων καταφυγίων. Δεν μπορεί να υπάρξει πάταξη της διαφθοράς χωρίς συνάμα πάταξη της πατριαρχίας, δηλαδή της διακυβέρνησης των πολλών απο μια ομάδα προνομιούχων ανδρών με συσσώρευση πλούτου.

Αυτή η διαθεματικότητα των διεκδικήσεων, δηλαδή η αλληλοεξάρτηση των ζητημάτων μεταξύ τους, είναι αυτό που πρέπει να γίνει σιγά σιγά αντιληπτο και απο την ευρύτερη κοινωνία αν υπάρχει πιθανότητα να δοθούν πιο ολοκληρωμένες λύσεις στα προβλήματα που μας ταλανίζουν.

Ο ‘αχταρμάς’ λοιπόν των Ως Δαμέ είναι συνειδητά πολιτικός και αντικατοπτρίζει την δυναμική που προκύπτει όταν διάφορες ομάδες της κοινωνίας με φαινομενικά διαφορετικά προβλήματα/διεκδικήσεις αλληλουποστηρίζονται και ενώνουν δυνάμεις.

Η κατανόηση αυτής της αλληλεξάρτησης των ζητημάτων αποτελεί κρίσιμο διακύβευμα για το μέλλον της δημοκρατίας στην Κύπρο κάτι που αντιλαμβάνονται και προωθούν πλήρως οι Ως Δαμέ.

 

 

Δρ. Τζωρτζίνα Χρήστου, Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια, Τμήμα Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο Κύπρου

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.