Με αφορμή/Ορίζοντας

Ο  Σχοινοβάτης της ομάδας Βιταμίνα είναι ένας άνθρωπος της διπλανής πόρτας

Με αφορμή την παραγωγή της ομάδας Βιταμίνα με το έργο Σχοινοβάτης του Ζενέ, η οποία αναβλήθηκε 3 φορές λόγω lockdown και ανεβαίνει τελικά κινηματογραφικά, ο Μάρκος Καλλής, ο Δημήτρης Σπύρου και ο Παναγιώτης Μπρατάκος μιλάνε στον Ορίζοντα:
Τι είναι αυτό που σας συγκίνησε, που σας κινητοποιεί (ως ομάδα), σε αυτό το έργο του Ζενέ;

Μάρκος Καλλής: Αυτό που μας συγκίνησε είναι η “αλήθεια” του συγγραφέα. Η κατάθεση ψυχής του. Ο Ζενέ μέσα σε αυτό το έργο καταφέρνει στον οποιονδήποτε ασχοληθεί με αυτό, να ταυτιστεί σε πολύ μεγάλο βαθμό. Χρησιμοποιεί λέξεις και έννοιες οι οποίες μεταφράζονται σε κάθε άνθρωπο πολύ διαφορετικά. Ένα έργο που θέτει συνεχώς ερωτήματα χωρίς να δίνει απαντήσεις. Κάπως έτσι χτίστηκε και η παράσταση μας, μέσα από ερωτήματα. Επίσης κάτι που μας κινητοποίησε (ως ομάδα), είναι η ίδια η ομάδα. Είναι μια δουλειά τόσο ιδιαίτερη, και λόγω των συνθηκών που ξεπέρασε τα όρια της “παράστασης” . Η πορεία αυτής της παράστασης είχε τόσα πολλά συναισθηματικά σκαμπανεβάσματα, από τις συνεχόμενες ανατροπές, που αν δεν ήταν οι συγκεκριμένοι συντελεστές να έχουν τόση αγάπη προς αυτή, δεν θα έβγαινε ποτέ προς τα έξω.

Για αυτό επέλεξα αυτό το έργο. Για να δείξω πως μέσα από λόγια γραμμένα για τα μεγάλα πολλές φορές στην πράξη προκύπτουν τα πιο χαμερπή και τα δουλοπρεπέστατα.

Γιατί αποφασίσατε να ανεβάσετε τώρα αυτό το έργο; Η επιλογή του σχετίζεται με την εποχή μας και όσα η πανδημία και τα περιοριστικά μέτρα έχει επιφέρει στις κοινωνίες γενικά και στους καλλιτέχνες ειδικότερα;

Παναγιώτης Μπρατάκος: Ο Ζενέ γράφει τον Σχοινοβάτη για ένα νεαρό ακροβάτη του τσίρκου που ερωτεύτηκε και στήριξε στο όνειρό του. Η κατάληξη του ακροβάτη ήταν τραγική: έπειτα από ένα ατύχημα στο τσίρκο, χωρίζουν και ο νεαρός ακροβάτης αυτοκτονεί. Ο Ζενέ βυθίζεται σε βαριά κατάθλιψη. Το κείμενο του Σχοινοβάτη, μέσα από την ιδιαίτερη γραφή του θα αναδειχθεί μέσα στα επόμενα χρόνια και έως σήμερα σαν ένα κείμενο – ύμνος στην ιδιαίτερη φύση του καλλιτέχνη, στον τρόπο που οφείλει να βάζει την τέχνη του πάνω από τον εαυτό του και πάνω από τα κοινωνικά «πρέπει» και νόρμες.

Όπως καταλαβαίνετε, το συγκεκριμένο έργο δίνει σε κάθε καλλιτέχνη ένα λόγο να αισθάνεται «ξεχωριστός» και υπεράνθρωπος. Έχει και μια «καταραμένη» φύση, αυτοκαταστροφική, καλλιεργεί αυτή την «συντρόφισσα δυστυχία», από την οποία πάσχουν οι περισσότεροι καλλιτέχνες, τουλάχιστον στην Ελλάδα και την Κύπρο, αυτή την ανάγκη να «ζουν το δράμα τους μονάχοι απέναντι σε μια πολιτεία που δεν τους καταλαβαίνει», να αγκαλιάζονται αγαπημένοι απέναντι στην κοινωνικοπολιτική αδιαφορία τη μια στιγμή, για να σφάξουν πισώπλατα ο ένας τον άλλο την επόμενη, για το ποιος θα πρωτοφάει σταφύλι δίπλα στην εκάστοτε κρατικοθεατρική ή σκηνοθετική εξουσία. Δεν μιλώ για τις εξαιρέσεις. Εμένα δεν με ενδιέφεραν ποτέ οι εξαιρέσεις, για να εξάγω κανόνες. Πιστεύω ακράδαντα όμως ότι ο υπεράνθρωπος ακροβάτης που περιγράφει ο Ζενέ βάζει ένα λιθαράκι στη γέννηση του υπάνθρωπου καλλιτέχνη, που τουλάχιστον πριν την πανδημία είχε γίνει μάστιγα, του καλλιτέχνη που θα φάει τις σάρκες των άλλων για να τοποθετήσει το πιάτο του στο τραπέζι της εκάστοτε «υπηρεσίας παροχής ονείρων»  και να διεκδικήσει τον δικό του Παράδεισο.

Για αυτό επέλεξα αυτό το έργο. Για να δείξω πως μέσα από λόγια γραμμένα για τα μεγάλα πολλές φορές στην πράξη προκύπτουν τα πιο χαμερπή και τα δουλοπρεπέστατα.

Το ενδιαφέρον είναι ότι σαφώς όταν επιλέχθηκε το έργο, δεν γνωρίζαμε για την πανδημία και τις ανατροπές της και φυσικά δεν γνωρίζαμε για αυτό το υπέροχο κίνημα που σαρώνει την Ελλάδα, το #metoo. Όλα αυτά καθιστούν το ανέβασμα του έργου πιο επίκαιρο από ποτέ. Γιατί αυτοί τη στιγμή κάποιοι καλλιτέχνες σηκώνουν ανάστημα, γκρεμίζουν φαύλους  άρχοντες και ανάγουν την καλλιτεχνική φύση στο ανάστημα που της πρέπει. Εύχομαι τέτοιου είδους κινήματα να σαρώσουν και την Κύπρο. Και να επιβιώσουν όσοι όντως τιμούν τη φύση του καλλιτέχνη, ακόμα κι αν είναι ελάχιστοι σε σχέση με το σύνολο. Θα είναι και μια καλή πρόσκληση σε καινούργιους ανθρώπους.

Πώς αντικρίζει τον Σχοινοβάτη, τον καλλιτέχνη ο Ζενέ, πώς τον αντικρίζετε εσείς;

Μάρκος Καλλής: Ο Ζενέ αντικρίζει τον Σχοινοβάτη – καλλιτέχνη ως μια ξεχωριστή οντότητα. Ως ένα άτομο, σε κάποια σημεία ‘τέρας’, που παλεύει με όλα. Που φτύνει την κοινωνία και ζει με τους δικούς του νόμους. Κυρίως όμως συγκρούεται με τον εαυτό του. Εμείς τον αντικρίζουμε ως έναν άνθρωπο της διπλανής πόρτας. Ως έναν άνθρωπο που θα μπορούσε να είναι ο οποιασδήποτε από εμάς, που με αφορμή την τέχνη αναρωτιέται και όπως τον καλλιτέχνη του Ζενέ, και όπως κάθε άνθρωπος τελικά, συγκρούεται με τον εαυτό του.

Δεν είναι τυχαίο  το ότι χρειάστηκε μια πανδημία για να αναγνωρίσει (ελάχιστα) η κοινωνία και η πολιτεία ότι ίσως να υπάρχουν άνθρωποι που προσπαθούν να ζήσουν από την τέχνη και ότι δεν είναι απλά αργόσχολοι και τεμπέληδες.

Ένα ιδιαίτερο κείμενο, ποιες ήταν οι κυριότερες δυσκολίες στη παρουσίαση του στη σκηνή;

Παναγιώτης Μπρατάκος: Η δομή και η γλώσσα του. Το είδος του, μιας και δεν είναι θεατρικό έργο και ας έχει παρασταθεί δεκάδες φορές. Ο ακραίος ήρωας που απαιτούν οι λέξεις του. Και κυρίως η σημερινή εποχή. Τι θέση έχει σήμερα ο Σχοινοβάτης; Ποιο είναι το σχοινί του; Ποια τέχνη υπηρετεί και με ποιον στόχο;

Για αυτό το λόγο και υπήρξε δραματουργία πάνω στο κείμενο, με σεβασμό στη γλώσσα του και στην ιδεολογία του. Ανοίξαμε ένα διάλογο δηλαδή με το έργο και πάνω σε αυτόν τον διάλογο χτίστηκε η παράσταση μας. Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι καθώς εξελισσόταν η πανδημία έπρεπε να αλλάξει και η δραματουργία του έργου, μέχρι που φτάσαμε στο #metoo! Άλλαξα δηλαδή το κείμενο της παράστασης έξι φορές με τέσσερα τελικά κείμενα και τρεις αναβολές της πρεμιέρας λόγω μέτρων! Και φυσικά τις αντίστοιχες πρόβες! Αυτό όμως ήταν και το ταξίδι μας στον κόσμο του Ζενέ και στη σχέση του με το σήμερα! Και είναι τόσο κοντά στο ανορθόδοξο που πρεσβεύει το γεγονός πως αφού δουλέψαμε τέσσερις πιθανές παραστάσεις καταλήξαμε να κάνουμε κινηματογράφηση! Και την απολαύσαμε και αυτή!

Σχοινοβάτης2

Ποιος ο ρόλος της τέχνης και των καλλιτεχνών στον κόσμο σήμερα, αλλάζει η τέχνη τον κόσμο, αλλάζει την τέχνη ο κόσμος;

Δημήτρης Σπύρου: Κανονικά αυτό θα έπρεπε να ήταν η ουσία της τέχνης, να λέει τα πράγματα όπως είναι , να αφυπνίζει τον κόσμο, να του δίνει ελπίδα και να θέτει ερωτήματα. Δεν ισχύει όμως πάντα αυτό. Η εποχή που ζούμε δεν επιτρέπει τα πράγματα να εμπεδωθούν να  ακουστούν σωστά. Είναι η εποχή της ταχύτητας των ειδήσεων, της άποψης επί του καναπέ και του “φαστ φουντ» ειδήσεων, τέχνης και ψευδαισθήσεων. Είναι τόσο μπερδεμένα τα πράγματα που κανείς δεν ξέρει πλέον την αλήθεια και ποιος λέει τι. Από ανέκαθεν οι άνθρωποι περιμένουν πάντα κάποιον να γίνει η “φωνή” τους και να πει η να πράξει όλα αυτά που θα ήθελαν να κάνουν. Έτσι με την πρώτη ευκαιρία χρήζουν κάποιο ως οδηγό τους (και πολλές φορές χωρίς να το διαλέξει ο ίδιος) και τον ακολουθούν μέχρι την επόμενη σεζόν η τον επόμενο/επόμενη οδηγό. Εμένα η ταπεινή μου άποψη είναι ότι η τέχνη δεν είναι μόνο η σκηνή ούτε τα τραγούδια ,αλλά η στάση ζωής του κάθε άνθρωποι είτε είναι καλλιτέχνης είτε οικοδόμος. Αν θες να αλλάξεις τα πράγματα ξεκίνα με την συμπεριφορά σου στους άλλους όταν είσαι ο δυνατός και όταν είσαι ο αδύνατος. Όταν είσαι ο εργαζόμενος και όταν είσαι ο εργοδότης . Κάπως έτσι αλλάζει ο κόσμος με πράξεις ξεκινώντας από τα βασικά, αλληλεγγύη, κατανόηση, εμπάθεια και αγάπη και αυτή είναι η μεγαλύτερη τέχνη που αλλάζει τον κόσμο. Όλα τα υπόλοιπα είναι γραφικά σλόγκαν της στιγμής.

Υπάρχει ένα σημείο στην παράσταση που λέει “ο δικός μου ο σχοινοβάτης δεν θα ανέβει ποτέ” και αυτό τελικά ήταν η λογική όλης της διαδικασίας. Μια θεατρική παράσταση που δεν ανέβηκε στο σανίδι όσο και να το προσπαθήσαμε αλλά στο τέλος κινηματογραφήθηκε.

Η παράσταση αναβλήθηκε 3 φορές λόγω των περιοριστικών μέτρων, πως βιώσατε (ως καλλιτέχνες)  αυτή την περίοδο που κλείνει ήδη ένα χρόνο;

Δημήτρης Σπύρου: Σχετικά με τις 3 ακυρώσεις της παράστασης με τεράστιο χιούμορ θα έλεγα. Μετά το αρχικό σοκ /απογοήτευση το βρήκαμε σχεδόν ξεκαρδιστικό. Μάλιστα προσπαθούσαμε να βρούμε αν κάποιος από εμάς είναι γκαντέμης ή αν φταίει η αφίσα (που φτιάξαμε και τυπώσαμε 3 φορές) ή μήπως φταίει η μουσική (που γράφτηκε 4 φορές διαφορετικά γιατί όσο αλλάζαν οι συνθήκες άλλαζε και η δομή της παράστασης) ή το κείμενο που ξαναγράφτηκε 6 φορές. Υπάρχει ένα σημείο στην παράσταση που λέει “ο δικός μου ο σχοινοβάτης δεν θα ανέβει ποτέ” και αυτό τελικά ήταν η λογική όλης της διαδικασίας. Μια θεατρική παράσταση που δεν ανέβηκε στο σανίδι όσο και να το προσπαθήσαμε αλλά στο τέλος κινηματογραφήθηκε.

Τώρα όσο αφορά το πως βιώσαμε ως καλλιτέχνες νομίζω δεν έχει σχέση μόνο το επάγγελμα αλλά και οι συνθήκες ζωής του κάθε άνθρωποι. Πιο εύκολο είναι  να λες “μένουμε σπίτι” αν μένεις σε μεγάλο σπίτι με αυλή και όλα τα κομφόρ και πιο δύσκολο αν μένεις σε ένα μικρό διαμέρισμα με μόνο τα βασικά. Διαφορετικό είναι να έχεις μια σίγουρη δουλειά με καλό μισθό βρέξει χιονίσει και διαφορετικό να προσπαθείς να βγάλεις με χίλια ζόρια την εβδομάδα. Και σίγουρα είναι πιο δύσκολο να είσαι καλλιτέχνης σε ένα μικρό νησί όπως είναι η Κύπρος ώστε κάποιος να ψάξει και να εκτιμήσει την υπερπροσπάθεια που καταβάλεις όλα αυτά τα χρόνια.

Δεν είναι τυχαίο  το ότι χρειάστηκε μια πανδημία για να αναγνωρίσει (ελάχιστα) η κοινωνία και η πολιτεία ότι ίσως να υπάρχουν άνθρωποι που προσπαθούν να ζήσουν από την τέχνη και ότι δεν είναι απλά αργόσχολοι και τεμπέληδες.

Λίγα λόγια για το έργο, τον τρόπο θέασης και τους συντελεστές.

Η παράσταση “ο σχοινοβάτης” βασισμένη πάνω στο κείμενο του Gean Jenet ξεκίνησε να στήνεται τον Μάρτιο του 2020, όμως λόγω των συνθηκών ήταν αδύνατο να ανέβει επί σκηνής. Στις 3 απόπειρες που έγιναν για να ανέβει πάντα την τελευταία στιγμή (1-2 μέρες πριν την πρεμιέρα) αναγκαστικά αναβαλλόταν λόγω lockdown είτε τοπικού(Λεμεσός) είτε παγκύπριου. Έτσι αποφασίσαμε να κινηματογραφήσουμε την παράσταση και να την φτιάξουμε με τέτοιο τρόπο ώστε να έχει περίπου την ίδια εμπειρία που θα είχε αν έβλεπε την παράσταση επί σκηνής. Ήταν μια ευκαιρία δηλαδή να βρούμε ένα νέο τρόπο θέασης μιας θεατρικής παράστασης χωρίς να έχει τα στοιχεία μιας ταινίας αλλά να κρατάει την ουσία  που προσδιορίζει τι είναι η θεατρική εμπειρία.

29, 30 και 31 Μαρτίου 2021

Προβολή: vitamina arts (youtube channel)

Η προβολή θα είναι δωρεάν για το κοινό

Συντελεστές:  Επί σκηνής: Μάρκος Καλλής
Σκηνοθεσία /δραματουργία /κείμενο: Παναγιώτης Μπρατάκος, Μουσική: Δημήτρης Σπύρου, Κινησιολογία/φωτισμός:Αλέξανδρος Αχτάρ, Κινηματογράφηση/μοντάζ /διεύθυνση φωτογραφίας: Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου, Φωτογραφίες: Παναγιώτα Ιωάννου/ Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου, Ηχοληψία /μίξη ήχου: Ανδρέας Ροδοσθένους /DogYard Studio
Παραγωγή: βιταμίνα 2020

Σχοινοβάτης3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.