Του Χρήστου Χαραλάμπους

Όταν βλέπεις έφηβους να προσπερνούν το θυμό, την απογοήτευση και την απαξίωσή τους απέναντι στα πολιτικά δρώμενα και τα ζητήματα που ταλανίζουν την κοινωνία, μετατρέποντας αυτά τα αρνητικά συναισθήματά τους σε ευαισθησία για όσα στραβά συμβαίνουν γύρω τους και στον έξω κόσμο, τότε δεν μπορεί παρά να ελπίζεις και να αισιοδοξείς ότι η νέα γενιά θα καταφέρει αλλαγές…

Αυτή την ελπίδα αναδύει μέσα από τη δράση της η ομάδα μαθητών του Λυκείου Αποστόλου Λουκά Κολοσσίου, που με την καθοδήγηση της καθηγήτριάς τους της Τέχνης, Πόπης Νικολάου, έχουν καταπιαστεί με ένα από τα πλέον σοβαρά προβλήματα που καταγράφονται σήμερα στον κόσμο, όπως είναι η εμπορία και η εκμετάλλευση ανθρώπων. Οι «Έκπτωτοι Άγγελοι» είναι ο τίτλος που έδωσαν στο εικαστικό έργο που ετοιμάζουν. Ένα θέμα που δεν είναι άσχετο με προηγούμενα έργα («Μετανάστες», «Μάνα του αγνοούμενου παιδιού» κ.λπ) που δημιούργησε η Πόπη Νικολάου με κάποιους άλλους μαθητές της, τα οποία έτυχαν διεθνών διακρίσεων και βραβεύσεων.

«Το θέμα με το οποίο καταπιαστήκαμε τώρα είναι πιο πλατύ, με περισσότερες προεκτάσεις. και που ο κόσμος άρχισε να το αντιλαμβάνεται και να προβληματίζεται», μας λέει η Πόπη Νικολάου, εξηγώντας ότι η ιδέα ξεκίνησε μελετώντας ανθρώπους που έχουν αφήσει τη σφραγίδα τους στην ανθρωπότητα, όπως η μητέρα Τερέζα, ο Τσε Γκεβάρα, ο Αϊνστάιν, ακόμα και από κάποιους που άφησαν αρνητικό στίγμα,  όπως ο Χίτλερ.

Μέσα από τη συζήτηση μαθητών και καθηγήτριας προέκυψε ότι θα πρέπει να γίνει κάτι που θα δίνει ένα κοινωνικό μήνυμα και «έτσι καταλήξαμε στο πολύ σοβαρό θέμα της εμπορίας ανθρώπων που αποτελεί μια παγκόσμια τραγική πραγματικότητα και κάπου εμείς εδώ στην Κύπρο το αποσιωπούμε ή το υποβαθμίζουμε».

«Το χειρότερο απ’ όλα είναι το εμπόριο των μικρών παιδιών που δεν μπορούν να αντιληφθούν και πολύ περισσότερο δεν μπορούν να αντισταθούν», μας επισημαίνουν χαρακτηριστικά η κ. Νικολάου αλλά και οι ίδιοι οι μαθητές. Σημαντικά στοιχεία που καθόρισαν την απόφασή τους να καταπιαστούν με αυτό το θέμα ήταν δυο ντοκιμαντέρ του BBC, που αναφέρονταν στο εμπόριο νεαρών γυναικών από τη Ρουμανία προς την Αγγλία, στις οποίες υπόσχονται πολλά, αλλά στο τέλος καταλήγουν να βιώνουν εγκληματικές καταστάσεις σεξουαλικής και άλλων μορφών εκμετάλλευσης.

Από την άλλη, οι μαθητές ευαισθητοποιήθηκαν βλέποντας την εκμετάλλευση που βιώνουν άνθρωποι από χώρες, κυρίως της Ασίας, τους οποίους σηκώνουν από τις χώρες και τις οικογένειές τους, τους υπόσχονται δουλειές με καλές απολαβές και καλές συνθήκες επιβίωσης και τελικά τους χρησιμοποιούν σαν δούλους που εργάζονται εξοντωτικά κυρίως σε χωράφια, που δεν αμείβονται και ζουν σε άθλιες συνθήκες, χωρίς να έχουν την οικονομική δυνατότητα να επιστρέψουν πίσω στην πατρίδα τους.

Το έργο τους παρουσιάζει ένα πηγάδι μέσα στο οποίο βρίσκονται άνθρωποι, γονείς και παιδιά… και κάποιοι άλλοι, κρεμασμένοι στο στόμιο του λάκκου, τους απλώνουν το χέρι για να τους τραβήξουν, ενώ γύρω-γύρω άλλοι άνθρωποι αναμένουν με χαραγμένη στα πρόσωπά τους τη λαχτάρα και την αγωνία.

«Έπρεπε να βρούμε έναν τρόπο προσέγγισης, γιατί κατά κάποιο τρόπο αυτοί οι άνθρωποι που είναι θύματα εμπορίας καταλήγουν σε ένα λάκκο, ένα βάθος που θα μπορούσε να ήταν ο Άδης και η επάνοδος στη ζωή, κάτι αντίστροφο δηλαδή απ’ ό,τι αναφέρεται στη μυθολογία, ή θα μπορούσε να ήταν το νερό που θα πιουν για να τα ξεχάσουν όλα και βοηθώντας ο ένας τον άλλο να καταφέρουν να σωθούν», αναφέρει η Πόπη Νικολάου, επισημαίνοντας ότι «μπορεί να είναι έντονες οι φιγούρες και οι  εκφράσεις στα πρόσωπα, αλλά το μήνυμα του έργου είναι θετικό…»

« Η ανθρωπότητα να βάλει τέρμα σ’ αυτό το έγκλημα»

Συνομιλώντας με τους μαθητές, αβίαστα διαπιστώσαμε ότι πέραν από την καλλιτεχνική ικανότητα και την όρεξη με την οποία δουλεύουν το έργο, αφήνουν σε κάθε κίνησή τους και ένα κομμάτι της ευαισθησίας με την οποία αντιμετωπίζουν το θέμα τους.

«Είναι πολύ σημαντικό να προσφέρεις για κάτι που καταλαβαίνεις ότι θα βοηθήσει τον κόσμο να αντιληφθεί το πρόβλημα που υπάρχει με την εμπορία και την εκμετάλλευση ανθρώπων και να συμβάλλεις όσο μπορείς στο να ευαισθητοποιηθεί η ανθρωπότητα, να αντιδράσει, ώστε να μπει ένα τέρμα σ’ αυτήν την απαράδεκτη κατάσταση, σ’ αυτό το έγκλημα…» λέει χαρακτηριστικά ο Ορέστης Ιωάννου.

Και συμπληρώνει ο συμμαθητής του, Παναγιώτης Ιωάννου, ότι «μέσα από αυτό το έργο θέλουμε να δείξουμε ότι αυτό που γίνεται δεν μπορεί να κρατήσει για πάντα… Κάποια στιγμή θα καταλάβει η ανθρωπότητα τη σοβαρότητα αυτού του εγκλήματος και θα αντιδράσει… Εμείς αυτό θέλουμε να πετύχουμε… Και ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τα παιδιά που γίνονται στόχος εμπορίας και εκμετάλλευσης χωρίς να μπορούν να αντισταθούν και να προστατέψουν τον εαυτό τους, θέλουμε το μήνυμά μας να είναι ακόμα πιο έντονο και να φτάσει παντού… Το μήνυμα είναι ότι έχουμε υποχρέωση να μην κλείνουμε τα μάτια και τα αυτιά σε τέτοιου είδους καταστάσεις, αλλά να κάνουμε ό,τι περνά από το χέρι μας για να βοηθήσουμε αυτούς τους ανθρώπους και να σταματήσει αυτή η εκμετάλλευση».

Περήφανη για τον εαυτό της αλλά και τους συμμαθητές και την καθηγήτριά της γι’ αυτό που κάνουν δηλώνει η Αγγελίνα Βασιλείου. «Προσπαθούμε με τον τρόπο μας να βοηθήσουμε στο σταμάτημα αυτής της εκμετάλλευσης και της καταπίεσης των ανθρώπων και το γεγονός ότι στο έργο υπάρχει έντονη η έκφραση στα πρόσωπα, πιστεύω ότι δημιουργεί δυνατά συναισθήματα στον καθένα και τον κάνει να θέλει να συμβάλει στον τερματισμό αυτής της κατάστασης».

Δίνουν ψυχή στην πέτρα και τον τσιμέντο

Τα παιδιά που συμμετέχουν στη δημιουργία των «Έκπτωτων Αγγέλων» είναι μαθητές και των τριών τάξεων του Λυκείου Κολοσσίου.

Χώρος δουλειάς τους είναι ένα μέρος της αυλής του σχολείου τους με θέα προς τη θάλασσα της Λεμεσού, απ’ όπου, προφανώς, ενισχύουν και τη δύναμη της έμπνευσής τους. Βασικά υλικά τους στη δημιουργία του έργου οι πέτρες, το τσιμέντο, το νερό, το μεταλλικό σύρμα και εργαλεία τους τα φτυάρια, οι κασμάδες, τα συγκολλητικά και άλλα ηλεκτρικά εργαλεία και βέβαια τα χέρια τους…

Και όπως έχει αποδειχτεί από το αποτέλεσμα της δουλειάς τους, έχουν την ικανότητα να πλάθουν αυτά τα άψυχα υλικά και να τους δίνουν νόημα και ψυχή, αφού έχουν αντιληφθεί απόλυτα το θέμα με το όποιο έχουν καταπιαστεί.

Την ομάδα της Πόπης Νικολάου αποτελούν οι μαθητές Αγγελίνα Βασιλείου, Ορέστης Ιωάννου, Μύρος Κυριακού, Γιώργος Μίτας, Παναγιώτης Ιωάννου, Χριστίνα Πολυκάρπου, Αλεξάνδρα Σωφρονίου, Αναστασία Νικολάου, Ανδρέας Γεωργίου, Χάρης Βενιζέλου, Νικόλας Γεωργίου, Στέλλα Στυλιανού, Μικαέλλα Κάσσιου, Ιωάννα Νικολάου, Κυριάκος Βενιζέλου, Παναγιώτα Σερδάρη και Ραφαήλ Αραούζος.