Κάθετα/ Ορίζοντας

Οι μαθητές δεν πρέπει να μάθουν Σεφέρη

«Ο κ. Προδρόμου υπεραμύνθηκε των εξετάσεων ανά τετράμηνο, αρνούμενος ότι οι διαμαρτυρίες έχουν να κάνουν με την βελτίωση των διαδικασιών. Τι σημαίνει, είπε ότι είναι πιεσμένοι οι μαθητές και οι καθηγητές; Αν οι μαθητές θα πρέπει να μάθουν Σεφέρη, θα μάθουν, είπε χαρακτηριστικά.» Δηλώσεις στον Άστρα 16/1/2020 σύμφωνα με άρθρο στο dialogos.com.cy

Οι μαθητές δεν πρέπει να μάθουν Σεφέρη. Ούτε Ελύτη. Ούτε Βασίλη Μιχαηλίδη ή κάποιον άλλο ποιητή. Ο Σεφέρης, οι ποιητές, η ποίηση δεν είναι μια απλή αποστήθιση γνώσεων, δεν είναι η αναζήτηση του κεντρικού νοήματος και των τεχνικών χαρακτηριστικών του ποιήματος. Οι μαθητές όπως και όλοι μας είναι καλό  να γνωρίσουν τον Σεφέρη αλλά και άλλους ποιητές, να «συναντηθούν» μαζί τους, να διαβάσουν τα ποιήματα τους, να αφεθούν να νιώσουν στα ποιήματα τις μικρές ανάσες ανάμεσα στις λέξεις, να τις αφήσουν να τους πλημμυρίσουν.

Η δήλωση αυτού του Υπουργού, όπως και κάποιες άλλες παρόμοιου ύφους «να μάθουν μαθηματικά, να μάθουν Νέα Ελληνικά» δυστυχώς δείχνει μια αντίληψη για την εκπαίδευση παρωχημένη αν και διαδεδομένη να λέμε την αλήθεια. Οι μαθητές δεν πάνε σχολείο απλώς για να μάθουν,  με την έννοια της απόκτησης εγκυκλοπαιδικών γνώσεων για τα πάντα και για τα πάντα να εξετάζονται συνέχεια. Ας μην επικεντρωνόμαστε σε στείρες γνώσεις, αποστήθιση ημερομηνιών και γεγονότων και ας προσπαθήσουμε να ξεφύγουμε από αυτό το εξεταστικοκεντρικό σύστημα όπου μαθητές και καθηγητές τρέχουν να προλάβουν την ύλη των εξετάσεων, ένα σύστημα στο οποίο έχει σημασία όχι ο ίδιος ο Σεφέρης ή ο κάθε Σεφέρης αλλά πως οι μαθητές θα μάθουν να παπαγαλίζουν 5 γνώσεις στις οποίες θα εξεταστούν. Δεν είναι για αυτό που βάλαμε βαθμούς ακόμα και στο δημοτικό μην μείνουν εκτός «αριστείας» τα παιδιά των δημοτικών;  Αντί αυτού μπορούμε άραγε να «μάθουμε» τους μαθητές να σκέφτονται, να αξιολογούν πηγές, πληροφορίες, να συγκρίνουν, να κάνουν συνθέσεις, να αποκτούν κριτική σκέψη;

Η δήλωση αυτή πρέπει να μας προβληματίσει και σε μια άλλη κατεύθυνση: στην αντιμετώπιση των μαθητών και γενικότερα των εφήβων, όχι μόνο στο θέμα των τετραμήνων αλλά και γενικότερα. Ο Υπουργός αλλά και οι γονείς, οι καθηγητές, οι δημοσιογράφοι, όχι όλοι, αλλά η πλειοψηφία, θεωρούν τους εφήβους, το λιγότερο, ανώριμους, λες και όλοι αυτοί είναι αρκούντως ώριμοι («θέλουν μόνο να χάνουν μαθήματα», «καθοδηγούνται») και τους αντιμετωπίζουν με απαξίωση και δυσπιστία.

Σε προηγούμενη έκδοση του Ορίζοντα είχαμε την Ελένη Μολέσκη η οποία μαζί με τον Γιάννη Καραούλη επιμελούνται τις Δράσεις Νέος σε έρημο νησί στις Αποθήκες του ΘΟΚ, μια προσπάθεια που τοποθετεί στο κέντρο της δημιουργικής διαδικασίας τον έφηβο ως θεατή και συνδημιουργό. Την ρωτήσαμε αν είναι  οι έφηβοι «συνδημιουργοί» στην Κύπρο.

«Πολύ σπάνια, κυρίως γιατί τους αντιμετωπίζουμε με φοβερή δυσπιστία» μας απάντησε και νομίζω δύσκολα μπορεί κανείς να διαφωνήσει. «Τους θεωρούμε ανώριμους να αναλάβουν οποιαδήποτε ευθύνη σε σχέση με την ύπαρξη τους. Όπως λέει και ο Κόρτσακ στο έργο Το δικαίωμα του παιδιού στο σεβασμό, “Συζητούν για το παιδί, και αποφασίζουν,  αλλά ποιος θα ζητήσει με αφέλεια τη γνώμη του και τη συγκατάθεσή του;”».

Όπως μας ανάφερε όταν επισκέφτηκε κάποια σχολεία στη Λευκωσία για να τους μιλήσει για τις δράσεις οι μαθητές έκαναν αποχή για το θέμα του συστήματος εξετάσεων και αναγκαστικά μίλησαν για αυτά. Ένα κορίτσι της είπε «Κυρία, αφού δεν μας ρωτούν για τίποτε. Ούτε που θέλουμε να πάμε εκδρομή δεν μας ρωτούν.»  «Είχε τόσο δίκαιο» μας είπε. «Θυμήθηκα τις δικές μας αποχές για το δικαίωμα των μαθητριών να φοράνε παντελόνια και την ένσταση της εκκλησίας. Μήπως αυτές οι αποχές πέρα από αφορμή για ανατροπή της σχολικής ρουτίνας είναι και μια απαίτηση για διάλογο; Μήπως εμείς είναι που δεν απαντάμε σε αυτό το κάλεσμα;»

Μήπως αυτό συμβαίνει τελικά; Μήπως να βρούμε τον τρόπο να ακούσουμε τους μαθητές, τους εφήβους και ας μας φαίνεται ο λόγος τους μπερδεμένος, ας μην μας είναι τόσο ξεκάθαρος, ας τον θεωρούμε «επηρεασμένο»; Μήπως την επόμενη φορά που ένας Υπουργός αρχίσει να εξηγεί για το τι πρέπει οι μαθητές να μάθουν ή να μην μάθουν να τον ρωτήσουμε αν ζήτησε τη γνώμη τους, αν τους αντιμετώπισε ισότιμα, αν τους κάλεσε σε διάλογο, αν τους άκουσε και ας μην συμφώνησε; Μήπως είναι μια ευκαιρία να μάθουν οι έφηβοι να μιλάνε, να λένε την γνώμη τους, να διεκδικούν  και  εμείς να μάθουμε να τους ακούμε;

Οι μαθητές δεν πρέπει να μάθουν Σεφέρη, δεν χρειάζονται να εξετάζονται για το τι θέλει να πει ο ποιητής. Είναι αρκετό να τον διαβάζουν βλέποντας εικόνες των προσφύγων του σήμερα, φορτωμένους σε καράβια και βάρκες την ώρα που κάποιοι άρχισαν ξανά να τους δαιμονοποιούν:

Εδώ τελειώνουν τα έργα της θάλασσας τα έργα της αγάπης
Εκείνοι που κάποτε θα ζήσουν εδώ που τελειώνουμε
αν τύχει και μαυρίσει στη μνήμη τους το αίμα και ξεχειλίσει
ας μη μας ξεχάσουν, τις αδύναμες ψυχές μέσα στ’ ασφοδύλια,
ας γυρίσουν προς το έρεβος τα κεφάλια των θυμάτων:
Εμείς που τίποτε δεν είχαμε θα τους διδάξουμε γαλήνη.

Αντώνης Γεωργίου

Όλες τις τελευταίες ειδήσεις από την Κύπρο και τον Κόσμο και όλη την επικαιρότητα στο dialogos.com.cy