Οι συµφωνίες της ΕΕ µε τις Big Pharma απέτυχαν να προστατεύσουν το δηµόσιο συµφέρον

Έλα στο Google News

Τι αποκαλύπτει µελέτη που ετοιμάστηκε για λογαριασμό της Οµάδας της Αριστεράς στο Ευρωκοινοβούλιο

Από την αρχή της πανδηµίας, τα µάτια του κόσµου στράφηκαν στα εµβόλια ως η λύση για υπέρβαση της πανδηµίας. Οι κυβερνήσεις παγκοσµίως έχουν ξοδέψει τουλάχιστον 93 δισεκατοµµύρια ευρώ για το σκοπό αυτό. Και αυτό είναι σωστό. Μόνο έτσι διασφαλίζεται ότι τα φάρµακα που είναι απαραίτητα για την αντιµετώπιση µιας πανδηµίας θα αναπτυχθούν γρήγορα και θα γίνουν διαθέσιµα δίκαια. Η διάθεση δηµόσιου χρήµατος όµως, θα πρέπει να συνοδεύεται από δεσµεύσεις.

Τον Ιούνιο του 2020, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έλαβε εντολή να διαπραγµατευτεί εξ ονόµατος των κρατών µελών της Ε.Ε. συµφωνίες προαγοράς (APA) µε φαρµακευτικές εταιρείες που αναπτύσσουν και παράγουν εµβόλια Covid-19. Οι συµφωνίες αυτές υπογράφηκαν κεκλεισµένων των θυρών και χωρίς τον κατάλληλο δηµόσιο έλεγχο. Οι Ευρωπαίοι πολίτες, ακόµα και τα µέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, είδαν µόνο λογοκριµένες εκδοχές των APA που δηµιουργούν περισσότερα ερωτηµατικά. Οι δηµοκρατίες δεν πρέπει να λειτουργούν έτσι. Ειδικά σε τέτοιες εποχές και σε τόσο σηµαντικά θέµατα.

Οι συµφωνίες που υπογράφηκαν µεταξύ της Κοµισιόν και των φαρµακευτικών εταιρειών για την ανάπτυξη εµβολίων Covid-19 προσφέρουν σηµαντικά µακροπρόθεσµα οφέλη στις εταιρείες. Η έλλειψη διαφάνειας και η αποκλειστική ιδιοκτησία της τεχνογνωσίας, τεχνολογίας και πνευµατικών δικαιωµάτων είναι µερικά από τα πιο προβληµατικά ζητήµατα που αποκαλύφθηκαν από τη µελέτη.

Την ίδια ώρα, η αυξανόµενη ανισότητα στην πρόσβαση στα εµβόλια σε όλο τον κόσµο έχει χαρακτηριστεί από τον επικεφαλής του ΠΟΥ ως «το απαρτχάιντ του εµβολίου». Εννιά εταιρείες αναµένεται να πραγµατοποιήσουν το 2021 κύκλο εργασιών ύψους 190 δισεκατοµµυρίων δολαρίων από τις πωλήσεις εµβολίων Covid µε προϊόντα που έχουν αναπτυχθεί ως επί το πλείστον µε δηµόσια χρηµατοδότηση.

Η Οµάδα της Αριστεράς στο Ευρωκοινοβούλιο (The Left) υποστηρίζει ότι η πανδηµία και οι συνέπειές της απαιτούν επέκταση της δηµοκρατίας και πραγµατική παγκόσµια αλληλεγγύη. Στο πλαίσιο αυτό, ανάθεσε στη Medicines Law & Policy, µια ερευνητική οµάδα που εργάζεται για το δηµόσιο συµφέρον, τη διεξαγωγή µιας µελέτης, που στόχο έχει να εκλαϊκεύσει ορισµένα από τα βασικά στοιχεία των APA και να τα θέσει στο δηµόσιο διάλογο. Η µελέτη είναι µέρος της ευρύτερης καµπάνιας #VaccineEquality που διεξάγεται µε επικεφαλής την Αριστερά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Είναι µια έκκληση ώστε τα εµβόλια και τις θεραπείες Covid-19 να αντιµετωπίζονται ως παγκόσµια κοινά αγαθά προσβάσιµα σε όλους, παντού.

Οι συµφωνίες καταγράφουν πολιτικές επιλογές που εξυπηρετούν τα οφέλη των µεγάλων φαρµακευτικών εταιρειών αντί να υπερασπίζονται το συµφέρον των Ευρωπαίων πολιτών.

Η ευρωβουλευτής Silvia Modig, µέλος της Οµάδας της Αριστεράς, κατήγγειλε τα στενά συµφέροντα που κατοχυρώνονται στις APA: «Οι συµφωνίες που υπέγραψε η Επιτροπή δεν απαιτούν από τις φαρµακευτικές εταιρείες να µοιράζονται τεχνογνωσία, δεδοµένα ή τεχνολογία προς το δηµόσιο συµφέρον. Το «Κανείς από εµάς δεν θα είναι ασφαλής µέχρι να είναι όλοι ασφαλείς» είναι ο µόνος τρόπος για να βγούµε από την πανδηµία. Η Επιτροπή θα πρέπει να υποστηρίξει την πρόταση παρέκκλισης από την TRIPS στον Παγκόσµιο Οργανισµό Εµπορίου (πρόταση της Ινδίας και της Νότιας Αφρικής για προσωρινή παραίτηση από ορισµένους κανόνες πνευµατικής ιδιοκτησίας).

Για την ευρωβουλευτή Kateřina Konečná, επίσης µέλος της Οµάδας της Αριστεράς, οι πολίτες της ΕΕ έλαβαν ελάχιστα ως αντάλλαγµα παρά τα δισεκατοµµύρια των κοντυλιών που διοχετεύτηκαν σε φαρµακευτικές εταιρείες: «Η µελέτη επιβεβαίωσε τις χειρότερες υποψίες µας. Η παραγωγική ικανότητα που έχει δηµιουργηθεί µε τη χρηµατοδότηση για κλιµάκωση της παραγωγής θα παραµείνει στην εταιρεία µετά τη λήξη της συµφωνίας. Καµία από τις συµφωνίες δεν αποκαλύπτει την τιµή που πληρώνεται για τα εµβόλια. Παρά τις δεσµεύσεις, ο όρος «παγκόσµιο δηµόσιο αγαθό» δεν υπάρχει στις συµφωνίες »κατέληξε η Konečná.

Η µελέτη δείχνει ότι οι APA δεν είναι απλά τεχνικά έγγραφα. Καταγράφουν πολιτικές επιλογές που επηρεάζουν την καθηµερινότητα µας και την προοπτική των κοινωνιών µας. Οι συµφωνίες που υπογράφηκαν µεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των φαρµακευτικών εταιρειών για την ανάπτυξη εµβολίων Covid-19 προσφέρουν σηµαντικά µακροπρόθεσµα οφέλη στις εταιρείες που συµµετέχουν. Η έλλειψη διαφάνειας και λογοδοσίας, η αποκλειστική ιδιοκτησία τεχνογνωσίας, τεχνολογίας και πνευµατικών δικαιωµάτων που δηµιουργούνται από τη δηµόσια χρηµατοδότηση είναι µερικά από τα πιο προβληµατικά ζητήµατα που αποκαλύφθηκαν από τη µελέτη. Γίνεται επίσης προφανές ότι δεν υπάρχουν σηµαντικά πλεονεκτήµατα στους όρους των συµβάσεων που διαπραγµατεύτηκε η Επιτροπή σε σύγκριση µε εκείνους που διαπραγµατεύτηκαν οι ΗΠΑ ή το Ηνωµένο Βασίλειο. Στην πραγµατικότητα, ορισµένοι όροι ήταν σηµαντικά χειρότεροι.

Ακολουθούν µερικές συνοπτικές εκτιµήσεις και συστάσεις για ενίσχυση της ισότιµης πρόσβασης στα εµβόλια Covid-19.

(1) Κοινή χρήση πνευµατικής ιδιοκτησίας

Οι APA προσέφεραν στις εταιρείες σηµαντικά οφέλη χωρίς κανένα ρίσκο. Παρά την ευρωπαϊκή χρηµατοδότηση δεν απαιτείται κοινή χρήση, άδεια χρήσης ή συνιδιοκτησία της παραγόµενης γνώσης για το δηµόσιο συµφέρον.

Αυτό όµως είναι ζωτικής σηµασίας για να προστεθούν στην αλυσίδα επιπλέον κατασκευαστές εµβολίων στοιχείο απαραίτητο σε χώρες που υποεξυπηρετούνται αφού το µεγαλύτερο µέρος των εµβολίων διοχετεύεται στα πλούσια κράτη.

Σύσταση: Οι APA και άλλες οικονοµικές συνεισφορές στην ανάπτυξη εµβολίων θα πρέπει να απαιτούν την κοινή χρήση της γνώσης και της τεχνολογίας που προκύπτει µε άλλους κατασκευαστές, συµβάλλοντας στην αύξηση της παραγωγής εµβολίων Covid-19 παγκοσµίως.

(2) ∆ιαφάνεια

Η έλλειψη διαφάνειας είναι σηµαντική. Για παράδειγµα, καµία από τις συµφωνίες δεν αποκαλύπτει την τιµή που θα πληρώσουν τα συστήµατα υγείας της ΕΕ για τα εµβόλια. Το κοινό πρέπει να έχει πρόσβαση σε σαφείς πληροφορίες σχετικά µε τον τρόπο µε τον οποίο οι κυβερνήσεις κατανέµουν κοντύλια.

Η διαφάνεια είναι επίσης κρίσιµη στις αγορές φαρµάκων εκτός των APA. Ο ΠΟΥ κάλεσε µε ψήφισµα του τα κράτη µέλη να µοιραστούν δηµόσια, βασικές πληροφορίες. Αρκετά κράτη µέλη της ΕΕ έχουν ήδη ρυθµίσει νοµοθετικά την υποχρέωση αποκάλυψης του κόστους έρευνας και ανάπτυξης και τις δηµόσιες επενδύσεις σε νέα φάρµακα.

Σύσταση: Οι κυβερνήσεις πρέπει να διασφαλίζουν µεγαλύτερη διαφάνεια κατά τη διαπραγµάτευση συµβάσεων δηµοσίου συµφέροντος. Όλα τα κράτη µέλη της ΕΕ πρέπει να εφαρµόσουν το ψήφισµα της Παγκόσµιας Συνέλευσης Υγείας για φαρµακευτική διαφάνεια. Η διαφάνεια σε αυτόν τον τύπο πληροφοριών µπορεί να βοηθήσει τους προµηθευτές προϊόντων υγείας να λαµβάνουν ενηµερωµένες αποφάσεις σχετικά µε δίκαιες τιµές.

(3) Παγκόσµιο δηµόσιο αγαθό

Η Κοµισιόν δεσµεύτηκε δηµόσια ότι θα καθιερώσει τα εµβόλια Covid-19 ως παγκόσµια δηµόσια αγαθά. Αυτό συµπεριλήφθηκε στη συµφωνία µεταξύ της Επιτροπής και των κρατών µελών. Ωστόσο, ο όρος «παγκόσµιο δηµόσιο αγαθό» δεν εµφανίζεται στις APA.

Σύσταση: Η Κοµισιόν θα πρέπει να αναπτύξει συγκεκριµένη στρατηγική για επίτευξη του δηλωµένου στόχου της.

(4) Χρηµατοδοτικό κόστος έρευνας και ανάπτυξης

Τα δυσθεώρατα αναµενόµενα κέρδη των εταιρειών έχουν προκύψει µε προϊόντα που έχουν αναπτυχθεί ως επί το πλείστον µε δηµόσια χρηµατοδότηση. Συνεπώς, οι πολίτες δικαιούνται να γνωρίζουν ποια ήταν η συνεισφορά του ιδιωτικού τοµέα στην ανάπτυξη τους.

Σύσταση: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να απαιτήσει από τις εταιρείες να αποκαλύψουν το κόστος έρευνας και ανάπτυξης των εµβολίων Covid-19 και ποιες οντότητες συνέβαλαν στην κάλυψη αυτών των δαπανών.

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.