Οικονομική κρίση με σοβαρό αντίκτυπο στον τομέα της εργασίας

Του
Δρος Αμβρόσιου Προδρόμου*

Είναι γεγονός, αποδεδειγµένο από την ιστορία και όχι σε θεωρητικό επίπεδο, ότι η κάθε οικονοµική κρίση, ανεξάρτητα από τις αιτίες και τους αίτιους, τα νοµικά και ηθικά ζητήµατα που την περιβάλουν, έχει άµεσο αντίκτυπο στον τοµέα της εργασίας και τα δικαιώµατα των εργαζοµένων. Το πιο πάνω υφίσταται και στην περίπτωση της πανδηµίας αλλά και της άλλης κρίσης που υφίσταται τη δεδοµένη στιγµή, αυτή της ρωσικής εισβολής και τον πόλεµο στην Ουκρανία, που έχουν δηµιουργήσει µια τεράστια αναταραχή στην παγκόσµια οικονοµία. Μια οικονοµία η οποία βασίζεται πρωτίστως στο ανθρώπινο δυναµι­κό, αλλά που για ακόµα µια φορά, την τρίτη τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια, βρίσκει τη λύση στην κατάργηση βασικών δικαιωµάτων των εργαζοµένων.

Το Eurofound κάνει αναφορά για το 2020, τον πρώτο χρόνο της πανδηµίας, σηµειώ­νοντας ότι µέχρι και το 50% του εργατικού δυναµικού της χώρας έχει αλλάξει τον τρόπο µε τον οποίο εργάζεται, µε την τηλεργασία να έχει λάβει εξαιρετικά ανισόρροπη τροπή. Το γεγονός και µόνο ότι µέσα σε λίγες µόνο µέ­ρες έγινε µια τέτοια τεράστια αλλαγή, χωρίς καν µια υποτυπώδη συνεννόηση, δηµιουργεί τεράστια προβλήµατα και ένα κακό προη­γούµενο. Ο οργανισµός Eurofound αναφέρει ότι τα άτοµα που ζουν σε αστικές περιοχές µπόρεσαν να αντεπεξέλθουν πιο εύκολα στις ανάγκες, αλλά τα άτοµα που είναι σε ηµια­στικές και αγροτικές περιοχές αντιµετώπι­σαν σοβαρά προβλήµατα. Ένα µεγάλο µέρος αυτών των ατόµων, τόσο σε αστικές όσο και σε αγροτικές περιοχές, έχουν χάσει µεγάλο µέρος των ωφέλιµων εργατικών ωρών, κάτι το οποίο έχει αντίκτυπο και στις µισθολογικές αποδοχές.

Τεράστιο είναι επίσης το πλήγµα που έχουν δεχθεί στα δικαιώµατά τους οι εργαζόµενοι, οι οποίοι εµπίπτουν στην πλέον παραγωγική οµάδα, δηλαδή αυτή των ατόµων που είναι µεταξύ 25-54. Τα άτοµα που είναι προς το τέλος αυτής της οµάδας, και κυρίως άντρες, έχουν επηρεασθεί σε µεγαλύτερο βαθµό. Το τελευταίο έχει µια «λογική» εξήγηση, αφού αυτά τα άτοµα λόγω της πολύχρονης καριέ­ρας τους έχουν αυξηµένες αποδοχές. Είναι επίσης δεδοµένο ότι οι άντρες αµείβονται κατά πολύ περισσότερο από τις γυναίκες συ­ναδέλφους τους για τον ίδιο όγκο και ποιότη­τα εργασίας. Είναι ξεκάθαρο ότι µια µεγάλη µερίδα εργοδοτών έχουν βρει την ευκαιρία για να πάρουν «σκούπα» και να καθαρίσουν τις επιχειρήσεις τους από άτοµα τα οποία τους κοστίζουν περισσότερο. Φυσικά, αυτές είναι κοντόφθαλµες πολιτικές, αφού είναι και πάλι εξακριβωµένο µέσα από διαχρονικές έρευνες ότι οι επιχειρήσεις οι οποίες διασφα­λίζουν τα δικαιώµατα των εργαζοµένων τους κατά τη διάρκεια κάποιας κρίσης, είναι αυτές οι οποίες θα µπορέσουν να επιβιώσουν σε µα­κροχρόνια βάση.

Οι νέοι εργαζόµενοι, ηλικίας µεταξύ 18-24, έχουν επίσης επηρεασθεί σε τεράστιο βαθµό σε σχέση µε την ικανότητά τους να διατηρήσουν ή να µπουν στην αγορά εργα­σίας. Ο οργανισµός Eurofound αναδεικνύει τον κίνδυνο να υπάρξει µια χαµένη γενιά εάν συνεχίσει αυτή η κατάσταση, κάτι το οποίο θα έχει µακροχρόνιες οικονοµικές επιπτώσεις στην Ένωση, τόσο σε ποσοτικό όσο κυρίως σε ποιοτικό επίπεδο. Το στοιχείο αυτό είναι ίσως το πιο τροµακτικό, αφού για ακόµα µια φορά, δηλαδή µετά από την παγκόσµια τρα­πεζική κρίση του 2007-2013, οι νέοι θα πλη­ρώσουν ακριβό τίµηµα χωρίς να έχουν καµιά απολύτως ευθύνη. Παράλληλα, καλούνται τα νοµοθετικά σώµατα, σε ευρωπαϊκό αλλά και σε εθνικό επίπεδο, να λάβουν όλα τα απαραί­τητα νοµικά µέτρα, τα οποία θα διασφαλίζουν τους νέους και θα τους προστατεύουν από την πλήρη εργασιακή απαξίωση.

Στις ΗΠΑ, έρευνα από έγκριτους ΜΚΟ, όπως είναι οι «Center of American Progress» και «The Century Foundation», αποτελεί καταπέλτη για τις πολιτικές που έχουν ανα­πτυχθεί εν µέσω πανδηµίας και έχουν βάλει στο στόχαστρο εκατοµµύρια εργαζοµένους. Πιο συγκεκριµένα, αναµένεται ότι περίπου 4 εκ. θέσεις εργασίας στον τοµέα της παιδικής φροντίδας (περίπου το 40%) αναµένεται να χαθούν λόγω των νοµοθετικών ρυθµίσεων του Κογκρέσου για να αντιµετωπισθεί η παν­δηµία. Αυτό αναµένεται να κοστίσει συνολικά στην οικονοµία πέραν των $64,5 δις.

Η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ILO) ανα­φέρει ότι περίπου 1,6 δις εργαζόµενοι, κυρί­ως γυναίκες, οι οποίοι εµπίπτουν σε αυτό που αποκαλείται ως «Ανεπίσηµη Οικονοµία», δη­λαδή σε θέσεις εργασίας οι οποίες δεν ρυθµί­ζονται ή/και προστατεύονται από τα κράτη, βρίσκονται σε τεράστιο κίνδυνο. Τα άτοµα αυτά, πέραν του ότι είναι ευάλωτα σε πιέσεις και πολλές φορές σε άλλου είδους κινδύνους, όπως είναι η σεξουαλική παρενόχληση και κακοποίηση, έχουν υποστεί τεράστιες µειώ­σεις στα δικαιώµατά τους.

Η όποια κρίση δεν πρέπει και δεν µπορεί να αποτελεί δικαιολογία για την απορρύθµιση εργασιακών δικαιωµάτων. Αυτές οι πρακτι­κές µάς παίρνουν δεκαετίες πίσω, αποτελούν βόµβα στα θεµέλια της υγιούς οικονοµίας.

* Ακαδημαϊκός – Σύμβουλος Εκπαίδευσης και Επιχειρήσεων, [email protected]

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.