Όλα όσα πρέπει να ξέρετε για το εμβόλιο – Ο Δρ Χρίστος Πέτρου απαντά σε απλές, πλην σημαντικές ερωτήσεις

  • Καθημερινή ενημέρωση

    Κάθε πρωί η επικαιρότητα στο inbox σου.

Του
Ειρηναίου Πίττα

Το εμβόλιο είναι πλέον γεγονός, μιας και σήμερα Κυριακή 27 Δεκεμβρίου ξεκινούν, έστω και σε μικρούς αριθμούς, οι εμβολιασμοί κατά του κορονοϊού και στην Κύπρο. Είναι πλέον παραδεκτό ότι η πανδημία τάραξε για τα καλά τα «λιμνάζοντα νερά» σε παγκόσμιο επίπεδο. Παρά το γεγονός ότι το εμβόλιο που θα μας επαναφέρει στην «κανονικότητα» αναμενόταν με προσμονή, ακόμα και σήμερα υπάρχουν αυτοί που εκφράζονται με δυσπιστία, είτε λόγω άγνοιας είτε λόγω ημιμάθειας. Γι’ αυτόν το λόγο η «Χαραυγή» επικοινώνησε με τον καθηγητή στο Πρόγραμμα Φαρμακευτικής του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, Δρα Χρίστο Πέτρου, ο οποίος δίνει ξεκάθαρες απαντήσεις σε απλά, πλην σημαντικά ερωτήματα σε σχέση με το εμβόλιο κατά του κορονοϊού.

115517425 Modernareuters1

Τι γνωρίζουμε μέχρι στιγμής για τα εμβόλια;
Την περασμένη εβδομάδα έλαβε υπό όρους άδεια κυκλοφορίας το πρώτο εμβόλιο την Ε.Ε., το Comirnaty, αφού τα δεδομένα από τις μελέτες δικαιολογούν την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα του εμβολίου. Μέχρι τις 6 Ιανουαρίου αναμένεται να λάβει αντίστοιχη άδεια και το εμβόλιο της Moderna. Υπό καθεστώς κυλιόμενης αξιολόγησης βρίσκονται ακόμα 2 εμβόλια, της Johnson&Johnoson και της Astra Zeneca. Συνολικά σε διάφορες φάσεις κλινικών μελετών βρίσκονται 61 εμβόλια.

Τι σημαίνουν ποσοστά αποτελεσματικότητας πάνω από 90%;
Η αποτελεσματικότητα στις δοκιμές είναι ένας στατιστικός δείκτης που προκύπτει μετά που θα παρατηρηθεί ένας αριθμός συμμετεχόντων στη μελέτη που έχουν εκδηλώσει συμπτώματα της νόσου και ήταν θετικοί στον ιό. Από αυτούς υπολογίζεται ποιο ποσοστό των αρρώστων είχαν εμβολιαστεί και ποιο όχι, καθώς και η σχετική διαφορά ανάμεσα στα δύο ποσοστά. Στην περίπτωση και των δύο εμβολίων που έχουμε αποτέλεσμα, η μεγάλη πλειονότητα όσων αρρώστησαν δεν είχαν εμβολιαστεί. Η διαφορά αυτή, που εκφράζεται ως ποσοστό (π.χ. 95%), δείχνει την αποτελεσματικότητα (efficacy).

 

Το «Comirnaty» προστατεύει από τον ιό ή από τη λοίμωξη που προκαλείται;
Ως προς το πρωταρχικό καταληκτικό σημείο, οι Κλινικές Μελέτες σχεδιάστηκαν να καταγράφουν το ποσοστό των εθελοντών που εκδηλώνουν συμπτώματα της νόσου. Αυτό αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο κάποιοι εμβολιασμένοι να μολύνονται, να υπάρχει ιός στο ανώτερο αναπνευστικό χωρίς να εκδηλώνουν συμπτώματα και να διασπείρουν έτσι τον ιό εν αγνοία τους, παρόλο που είναι οι ίδιοι προστατευμένοι. Μέχρι να συγκεντρωθούν επαρκή δεδομένα για αυτή την παράμετρο, οι μάσκες πρέπει να παραμείνουν στη θέση τους.

Emvolia Kypros 8

Τι γίνεται αν κάποιος νοσήσει στο μεσοδιάστημα της χορήγησης των δύο δόσεων;
Εάν αναπτύξει συμπτώματα μέχρι τη μέρα της δεύτερης δόσης, αυτή πρέπει να αναβάλλεται.

Γνωρίζουμε πως ήδη έχει εμβολιαστεί πολύς κόσμος σε ΗΠΑ, Μ. Βρετανία και αλλού, υπάρχουν στοιχεία για ενδεχόμενες παρενέργειες; Αν ναι είναι ανησυχητικές;
Δεν υπάρχουν ανησυχητικά δεδομένα, πέραν αυτών που έχουμε μάθει από τις μελέτες (συχνά και μη σοβαρά περιστατικά, όπως πόνος στο σημείο της ένεσης, φούσκωμα στην περιοχή, πόνοι στα κόκαλα και πυρετός). Ένας πολύ μικρός αριθμός περιπτώσεων αλλεργιών (ειδικά σε συστατικά του εμβολίου) και αναφυλαξίας (σοβαρή αλλεργική αντίδραση) παρατηρήθηκε, όπως μπορεί να συμβεί και με κάθε εμβόλιο. Ως εκ τούτου, όπως για όλα τα εμβόλια, το εμβόλιο Comirnaty πρέπει να χορηγείται υπό ιατρική παρακολούθηση και με την κατάλληλη ιατρική περίθαλψη. Τα άτομα που έχουν σοβαρή αλλεργική αντίδραση όταν τους χορηγείται η πρώτη δόση εμβολίου Comirnaty δεν πρέπει να λαμβάνουν τη δεύτερη δόση.

Πότε θα μπορούν να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα σε σχέση με τη διάρκεια της προστασίας που προσφέρουν;
Αυτό θα μπορεί να γίνει όταν συμπληρωθεί ο κατάλληλος χρόνος από τότε που πήραν οι πρώτοι εθελοντές το εμβόλιο. Αν δηλαδή οι πρώτοι εθελοντές το έχουν πάρει στις αρχές του καλοκαιριού, τότε κάπου εκεί χρονικά θα λύσουμε την απορία μας. Αυτοί, θα συνεχίσουν να παρακολουθούνται για 2 χρόνια για να συλλεχθούν περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη διάρκεια της προστασίας. Σε κάθε περίπτωση όμως η προστασία που παρέχει ο εμβολιασμός είναι μεγαλύτερη και χρονικά από ό,τι η φυσική λοίμωξη.

113615195 Covidvaccine1

Σε ποιες πληθυσμιακές ομάδες αντενδείκνυται η χορήγηση του εμβολίου, με βάση και τις ανακοινώσεις του ΕΜΑ;
Το εμβόλιο Comirnaty δεν συνιστάται επί του παρόντος για παιδιά κάτω των 16 ετών και σε έγκυες, λόγω μη ύπαρξης δεδομένων από τις Κλινικές Μελέτες. Για τα παιδιά θα γίνουν νέες μελέτες. Η απόφαση σχετικά με το εάν θα χρησιμοποιηθεί το εμβόλιο σε έγκυες γυναίκες θα πρέπει να ληφθεί σε στενή συνεννόηση με τον επαγγελματία υγείας, αφού ληφθούν υπόψη τα οφέλη και οι κίνδυνοι.
Το εμβόλιο επίσης δεν πρέπει να γίνεται σε περιπτώσεις που είναι γνωστές αλλεργίες στα συστατικά του.

St Coronavirus Vaccine1

Το εμβόλιο θα μπορεί να αντιμετωπίσει μεταλλάξεις του ιού;
Οι γνωστές μεταλλάξεις στην πρωτεΐνη ακίδα (η οποία μας αφορά αφού είναι το «εργαλείο» των εμβολίων) δεν πρόκειται να αλλάξουν σημαντικά την αποτελεσματικότητα των εμβολίων. Τα εμβόλια αναπτύσσουν πολλαπλά αντισώματα για διαφορετικές περιοχές ολόκληρης της πρωτεΐνης και όχι για μια συγκεκριμένη, που ενδέχεται να έχει αλλάξει η δομή και η διαμόρφωσή της λόγω της μετάλλαξης. Σκεφτείτε ότι αυτή η πρωτεΐνη είναι μια «λέξη» με 1.273 γράμματα. Το νόημά της δεν αλλάζει αν υπάρχουν μερικές απαλοιφές ή αντικαταστάσεις γραμμάτων. Η μετάλλαξη αναδεικνύει τα πλεονεκτήματα των νέων mRNA εμβολίων που μπορούν να προσαρμόζονται σύντομα. Άρα σε μια ενδεχόμενη σημαντική μετάλλαξη μπορεί να έχουμε νέο εμβόλιο σε μερικές εβδομάδες. Είναι όμως καθησυχαστικό ότι ο συγκεκριμένος ιός δεν είναι πολύ «δραστήριος» σε μεταλλάξεις.

 

Η εμφάνιση του εμβολίου σημαίνει και επιστροφή στην «κανονικότητα»;
Όχι, μέχρι να αποκτήσει ανοσία η κοινότητα τα μέτρα ατομικής προστασίας και υγιεινής θα μας συνοδεύουν, σε διαφορετική φυσικά διαβάθμιση.

Emvolia Kypros 6

Ποιες είναι οι διαφορές της τεχνολογίας mRNA σε σχέση με την «παραδοσιακή» τεχνολογία παραγωγής εμβολίων; Υπάρχει σχέση με το DNA;
Σε κλινικές μελέτες, όπως είπα και πριν, υπάρχουν 61 υποψήφια εμβόλια. Οι τεχνικές που χρησιμοποιούν είναι δέκα διαφορετικές. Η τεχνική του mRNA είναι μια από αυτές. Είναι μια τεχνική που πρώτη φορά χρησιμοποιείται σε εμβόλια, αφού μετά από 30 χρόνια έρευνας βρέθηκαν τρόποι να αξιοποιηθεί.
Είναι μύθος ότι το εμβόλιο θα αλλάξει τον γενετικό μας κώδικα. Τα εμβόλια βοηθούν να αναπτυχθεί άμυνα του οργανισμού απέναντι σε ιούς και μικρόβια. Κάποια εμβόλια νέας γενιάς μεταφέρουν το μήνυμα (για αυτό και λέγονται αγγελιαφόροι) ώστε να παράγει ο οργανισμός μια πρωτεΐνη του ιού. Η παραγωγή αυτή γίνεται μακριά και σε άλλο μέρος του κυττάρου από όπου βρίσκεται το γενετικό υλικό. Τα εμβόλια mRNA δεν μας μεταφέρουν τον κορονοϊό και δεν επηρεάζουν ούτε αλληλοεπιδρούν με το DNA μας.
To ανοσοποιητικό μας σύστημα θα αναγνωρίσει την πρωτεΐνη του ιού ως «ξένο σώμα» και ξεκινά τη διαδικασία της ανοσοαπόκρισης.
Όσον αφορά στο mRNA, αυτό αποδομείται ταχύτατα, ενώ οργανισμός μας έχει μηχανισμούς για να αντιμετωπίσει και να καταστρέψει το ελεύθερο-ξένο mRNA.
Τα παραδοσιακά εμβόλια χρησιμοποιούν τμήματα ιών ή ολόκληρους ιούς που είναι είτε νεκροί είτε εξασθενημένοι, μια δοκιμασμένη διαδικασία που συχνά είναι πολύ αποτελεσματική αλλά χρονοβόρα και με μεγάλα ποσοστά αποτυχίας.

Τι σημαίνει για την επιστημονική κοινότητα η εφαρμογή αυτής της τεχνολογίας;
Είναι μια επανάσταση που θα μας προσφέρει πολλές λύσεις και θα αντιμετωπίσει πολλές ασθένειες που βασανίζουν την ανθρωπότητα.

Emvolia Kypros 3

Με βάσει τις ποσότητες εμβολίων που θα παραλάβει η Κύπρος από διάφορες εταιρείες, θα υπάρχει η δυνατότητα κάποιος να επιλέξει τι εμβόλιο να βάλει;
Αυτό δεν νομίζω ότι μπορεί να γίνει. Όλα τα εμβόλια εγκρίνονται στη βάση της ασφάλειας και αποτελεσματικότητας, άρα δεν υπάρχει το κριτήριο της υπεροχής. Μόνο όταν υπάρχει συγκεκριμένη αντένδειξη για κάποιο εμβόλιο τότε θα πρέπει να δίνεται ένα άλλο. Προς το παρόν όμως έχουμε μόνο ένα εμβόλιο.

 

Υπάρχουν εξελίξεις για φάρμακο κατά της COVID-19;
Δεν υπάρχουν σημαντικές εξελίξεις όσον αφορά στα φάρμακα. Ακόμα δεν έχει βρεθεί ένα αποτελεσματικό αντι-ιικό φάρμακο που να αντιμετωπίζει τη λοίμωξη από την αρχή. Τα φάρμακα που λήφθηκαν και φάνηκαν ότι είναι χρήσιμα για την αντιμετώπιση του κορονοϊού είναι η ρεμδεσιβίρη και η δεξαμεθαζόνη. Η δεξαμεθαζόνη είναι εγκεκριμένη να χρησιμοποιηθεί σε ασθενείς που παίρνουν οξυγόνο ή βρίσκονται σε μηχανική υποστήριξη. Η ρεμδεσιβίρη είναι αντι-ιικό φάρμακο κι έχει άδεια υπό όρους για τη θεραπευτική αγωγή σε ενήλικες και εφήβους άνω των 12 χρόνων με πνευμονία που χρειάζονται συμπληρωματικό οξυγόνο. Σε κάποιους ασθενείς παρουσιάζει βελτίωση της κλινικής εικόνας, ούτως ώστε οι ασθενείς να φεύγουν από το νοσοκομείο και να επιστρέφουν στην κανονικότητά τους κάποιες ημέρες πιο ενωρίς.
Στις ΗΠΑ πήραν πρόσφατα για ειδική χρήση μονοκλωνικά αντισώματα, τα οποία μπορούν να αντιμετωπίσουν τη λοίμωξη σε ήπια ή μέτρια μορφή. Οι μελέτες για αυτά τα δυο προϊόντα ήταν περιορισμένης κλίμακας (φάση 2). Μειώνουν το ιικό φορτίο, όμως δύσκολη είναι η παραγωγή τους, ενώ θεωρείται ως ακριβή θεραπεία και διατίθεται μόνο στις ΗΠΑ.

Ακολουθήστε το dialogos.com.cy, στο Google News

Οι τελευταίες ειδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο και όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.