Όπου να ‘ναι… εγκαθίστανται τα φωτοβολταϊκά πάρκα

Ακόμα και σε περιοχές Νατούρα 2000, επειδή δεν υπάρχει ένας χωροταξικός σχεδιασμός για τις ΑΠΕ. Κι αυτό 10 χρόνια μετά τη σχετική διαπίστωση της Περιβαλλοντικής Αρχής…

 

Της Νίκης Κουλέρμου

Στο λαβύρινθο της γραφειοκρατίας ή και της ελλειμματικής ευαισθησίας απέναντι στο περιβάλλον και την προστασία του για τις επόμενες γενιές φαίνεται να χάνεται η από δεκαετίας επισήμανση της Υπηρεσίας Περιβάλλοντος για στρατηγική χωροθέτηση των φωτοβολταϊκών πάρκων και άλλων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Έτσι φθάσαμε στο σημείο να έχουν καταστραφεί (χωρίς πιθανότητα αναστροφής της κατάστασης) φυσικά τοπία και περιοχές εξαιρετικής φυσικής καλλονής, για να θυμηθούμε ότι ο σχεδιασμός και η μελέτη είναι απαραίτητες παράμετροι στη χωροθέτηση τέτοιων φωτοβολταϊκών πάρκων, όπως αυτό στην περιοχή Φλάσου-Αγίου Επιφανίου. Οι φωτογραφίες ίσως δεν είναι ικανές να αναδείξουν την έκταση αυτού που ονομάστηκε «κρανίου τόπος»… Το ίδιο και οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις δεν μπορούν να επιμετρηθούν.

Γιατί όμως δεν απαγορεύθηκαν εξ αρχής τέτοιες επεμβάσεις σε περιοχές εξαιρετικής φυσικής καλλονής; Επειδή υπήρξαν προηγούμενα πρέπει να συνεχίσει αυτό το έγκλημα; Και τι θα απομείνει στην τελική αν συνεχίσουμε με την ίδια αναρχία;

Σημειώνεται ότι από το 2011 η αρμόδια Περιβαλλοντική Αρχή εξέδωσε γνωμοδότηση με βάση το άρθρο 17(6) τού περί της Εκτίμησης των Επιπτώσεων στο Περιβάλλον από Ορισμένα Σχέδια και/ή Προγράμματα Νόμου [102(Ι)/2005], αναφορικά με το Εθνικό Σχέδιο Δράσης της Κυπριακής Δημοκρατίας για την Ανανεώσιμη Ενέργεια για την περίοδο 2010 – 2020 (Αρ. Φακ. 223/97, Υπουργείο Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού). Η γνωμοδότηση, ημερομηνίας 26.09.2011, αναφέρει τα ακόλουθα:

«Προκύπτει ανάγκη περιορισμού της συγκέντρωσης έργων που πραγματοποιούνται σε περιοχές Δικτύου Natura 2000. Ένας από τους τρόπους ρύθμισης του θέματος είναι η κατάρτιση Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), το οποίο θα λαμβάνει υπόψη όλα τα περιβαλλοντικά δεδομένα και ιδιαίτερα αυτά που αφορούν την προστασία της φύσης, σύμφωνα και με σχετικές κατευθυντήριους οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θα καταστεί χρήσιμο εργαλείο κατά τις εκάστοτε αναθεωρήσεις του Εθνικού Σχέδιο Δράσης για τις ΑΠΕ, την εφαρμογή αυτού, καθώς και κατά τις αδειοδοτήσεις των διάφορων έργων ΑΠΕ».

Σημειώνεται ότι στο νέο Σχέδιο «Κλίμα και Ενέργεια» που αφορά στην περίοδο 2020-2030 και στη σχετική Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων που αξιολογήθηκε από την Περιβαλλοντική Αρχή, υπάρχει ρητή αναφορά για την ανάγκη διεξαγωγής μελέτης χωροθέτησης ΑΠΕ με έμφαση στα φωτοβολταϊκά πάρκα.

Σύμφωνα με την Υπηρεσία Ενέργειας και τον προϊστάμενό της, κ. Χαράλαμπο Ρούσο, ο διαγωνισμός προκηρύχθηκε τον περασμένο Νοέμβριο και σε 2-3 βδομάδες αναμένεται να κατακυρωθεί. Ο διαγωνισμός αφορά στη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ), η οποία θα είναι έτοιμη μέχρι το καλοκαίρι και θα μπορεί να αξιολογηθεί από την αρμόδια Περιβαλλοντική Αρχή. Η ΣΜΠΕ θα καθορίζει τις επιπτώσεις από την εγκατάσταση ΑΠΕ και φωτοβολταϊκών και τι θα πρέπει να προσέξουν οι αρμόδιες υπηρεσίες για αδειοδότηση της εγκατάστασης. Αναμένεται ότι αυτή η δέουσα αξιολόγηση και η τελική μορφή της ΣΜΠΕ θα τελειώσει μέχρι τέλος του 2021. Στη συνέχεια, η Πολεοδομική Αρχή θα προχωρήσει στην ετοιμασία χωροταξικού σχεδίου, το οποίο θα ορίζει πού μπορούν να χωροθετηθούν και με ποιες προϋποθέσεις τα φωτοβολταϊκά πάρκα και πού δεν θα μπορούν να γίνουν τέτοια πάρκα… Δηλαδή, θα χρειαστεί ακόμα τουλάχιστον ένας χρόνος…

Πάντως ούτε η Περιβαλλοντική Αρχή ούτε η Υπηρεσία Ενέργειας ανησυχούν ότι αυτή η μελέτη θα καθυστερήσει τη δημιουργικά φωτοβολταϊκών πάρκων και τη συμβολή των ΑΠΕ στην ενέργεια, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας μέχρι το 2030.

Και διηγώντας τα να κλαις…

Πάντως η Ομοσπονδία Περιβαλλοντικών Οργανώσεων Κύπρου (ΟΠΟΚ) θεωρεί ασύμβατη με το ευρωπαϊκό κεκτημένο τη δημιουργία φωτοβολταϊκού πάρκου και σε μία καθορισμένη Περιοχή Εξαιρετικής Φυσικής Καλλονής, εντός του Γεωπάρκου Τροόδους και στα όρια του Εθνικού Δασικού Πάρκου Τροόδους. Η ΟΠΟΚ θεωρεί ότι το γεγονός αυτό συνιστά παράβαση του κοινοτικού κεκτημένου της Ευρωπαϊκής Ένωσης [άρθρο 3, παράγραφος 2, Οδηγία 2001/42/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 2001, σχετικά με την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων] και της ισχύουσας νομοθεσίας της Κυπριακής Δημοκρατίας [άρθρο 4, εδάφιο 2, Ο περί της Εκτίμησης των Επιπτώσεων στο Περιβάλλον από Ορισμένα Σχέδια και/ή Προγράμματα Νόμος του 2005 (102(I)/2005)], με βάση και την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης [βλ. Απόφαση του Δικαστηρίου (δεύτερο τμήμα) της 27ης Οκτωβρίου 2016, Patrice D’Oultremont κ.λπ. κατά Région wallonne, Αίτηση του Conseil d’État (Βέλγιο) για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως, Υπόθεση C-290/15].

Μερικές από τις διαπιστώσεις της Ομοσπονδίας Περιβαλλοντικών Οργανώσεων, ειδικά για την αδειοδότηση των φωτοβολταϊκών πάρκων στον Άγιο Επιφάνειο, σε κάνουν να κλαις χωρίς να έχεις δει τις μεγάλης έκτασης επεμβάσεις στο φυσικό ανάγλυφο της περιοχής. Διερωτάσαι αν αυτοί οι άνθρωποι έχουν δώσει τη άδεια χωρίς καν μια επιτόπια επίσκεψη… Διηγώντας τα, ναι, σου έρχεται να κλαις γι’ αυτά τα περιβαλλοντικά εγκλήματα. Διαβάστε τις πιο κάτω.

 

Τραγικές οι παρενέργειες από την έλλειψη χωροταξικού σχεδιασμού

Κατά τη συζήτηση του θέματος των φωτοβολταϊκών πάρκων ενώπιον της αρμόδιας Κοινοβουλευτικής Επιτροπής επιβεβαιώθηκε ότι υπάρχει γενικότερα σοβαρό, συστημικό πρόβλημα σε ό,τι αφορά τις αδειοδοτήσεις ανάλογων αναπτύξεων, αλλά υπάρχει και ειδικό πρόβλημα σε σχέση με την εν λόγω αδειοδότηση. Συγκεκριμένα, φαίνεται ότι δεν έχει ληφθεί καθόλου υπόψη η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για το Τοπίο, την οποία η Κυπριακή Δημοκρατία έχει κυρώσει το 2006 και εσφαλμένα έχει δοθεί σχετική άδεια για τη δημιουργία του φωτοβολταϊκού πάρκου, παρόλο που η κατασκευάστρια εταιρεία κατέχει όλες τις νενομισμένες άδειες.

Επίσης η ΟΠΟΚ διαπιστώνει:

Οι μεγάλης κλίμακας χωματουργικές εργασίες έχουν οδηγήσει στη σημαντική υποβάθμιση και έντονη αλλοίωση του φυσικού και αγροτικού τοπίου της περιοχής μεταξύ της κοινότητας Φλάσου και του Αγίου Επιφανίου Σολέας, λόγω της δημιουργίας ενός τεχνητού ανάγλυφου, αποτελούμενου από πλατείες χωροθέτησης των φωτοβολταϊκών πλαισίων και τεχνητές πλαγιές που προκλήθηκαν από τις μετακινήσεις μεγάλων όγκων χώματος.

Σε ορισμένα σημεία τα υδατορέματα (αργάκια) φαίνεται να έχουν επιχωματωθεί, ακόμη και εντός της κοίτης τους. Η έντονη επέμβαση στη μορφολογία και το ανάγλυφο του εδάφους, σε συνδυασμό με τη σχεδόν ολική αφαίρεση της βλάστησης και τη διάβρωση εδάφους στις τεχνητές πλαγιές, δύναται να επηρεάσει τη φυσική υδρογραφία και τα υδατορέματα της περιοχής.

Όπως προκύπτει από διάφορα στοιχεία, φαίνεται ότι έγινε επέκταση και βελτίωση του υφιστάμενου οδικού δικτύου της περιοχής, κατά παράβαση ουσιώδους όρου που περιλαμβάνεται στη θετική γνωμοδότηση της Περιβαλλοντικής Αρχής.

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.