Οζντίλ Ναμί: H τρέχουσα κατάσταση είναι καταστροφική και για τις δύο κοινότητες

Μια συνάντηση 5+1 χωρίς να υπάρξει μία καλύτερη προετοιμασία, πιθανότατα θα καταλήξει σε αποτυχία και θα ακολουθήσουν πολλά «παιχνίδια»…

Συνέντευξη στον Κωστή Πιτσιλλούδη

Η υπάρχουσα διαμορφωμένη κατάσταση του κυπριακού ζητήματος αποδεικνύεται επικίνδυνη και η διατήρηση του διαλόγου είναι αναγκαία, τονίζει σε συνέντευξή του στη «Χαραυγή» ο Οζντίλ Ναμί, πρώην διαπραγματευτής για τη λύση του Κυπριακού επί τουρκοκυπριακής προεδρίας Μ. Ταλάτ και Μ. Ακιντζί και νυν «βουλευτής» του Ρεπουμπλικανικού Τουρκικού Κόμματος (CTP). Αναλύει τα δεδομένα που υπάρχουν γύρω από το Κυπριακό και εκφράζει τις εκτιμήσεις του για την πενταμερή διάσκεψη για το Κυπριακό.

Ποιες είναι οι εκτιμήσεις σας για την επερχόμενη Πενταμερή και ποια αποτελέσματα μπορούμε να περιμένουμε;

Η διατήρηση του διαλόγου είναι πάντα καλύτερη λύση από το να μην υπάρχει καθόλου. Πιστεύω, λοιπόν, εάν διεξαχθεί προσεκτικά, μπορεί να δοθεί μία ευκαιρία να ξεφύγουμε από το τρέχον αδιέξοδο. Η ανησυχία μου είναι ότι δεν είμαι σίγουρος εάν έχει γίνει η απαραίτητη προεργασία. Όπως όλοι γνωρίζουμε, ο Ελληνοκύπριος ηγέτης και η Ελλάδα δηλώνουν δημοσίως ότι θέλουν οι διαπραγματεύσεις να συνεχιστούν όπως πριν, με μοναδικό στόχο τη δημιουργία μιας διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας (ΔΔΟ) χωρίς χρονοδιάγραμμα και χωρίς να δεσμευτούν για το τι θα συμβεί σε περίπτωση που επέλθει ένα δεύτερο «Όχι» σε δημοψήφισμα από την ελληνοκυπριακή πλευρά, ενώ ο σημερινός Τουρκοκύπριος ηγέτης και η Τουρκία αποκλείουν μία ομοσπονδιακή διευθέτηση του Κυπριακού και απαιτούν ένα νέο γύρο συνομιλιών με στόχο ένα βελούδινο διαζύγιο, δηλαδή να προκύψουν δύο κυρίαρχα ανεξάρτητα κράτη στο νησί.

«Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης και η Τουρκία αποκλείουν μία ομοσπονδιακή διευθέτηση του Κυπριακού και απαιτούν ένα νέο γύρο συνομιλιών με στόχο ένα βελούδινο διαζύγιο»

Η Τουρκία θα θέσει την πρόταση για δύο κράτη στο τραπέζι της Πενταμερούς ή θα αλλάξει στάση;

Η τουρκική πλευρά, που περιλαμβάνει τόσο τον Τουρκοκύπριο ηγέτη όσο και την Τουρκία, θα εκφράσουν σίγουρα την κοινή τους άποψη ότι οι προσπάθειες για εξεύρεση μίας λύσης στη βάση της ΔΔΟ έχουν εξαντληθεί. Θα επισημάνουν ότι δεν μπορούν να έχουμε άλλη μία διαδικασία μόνο για να προκύψει ένα σχέδιο που θα απορριφθεί ξανά από την ελληνοκυπριακή πλευρά ή συνομιλίες που θα εγκαταλειφθούν ξανά από Ελληνοκύπριο ηγέτη. Επομένως, θα υποστηρίξουν ότι πρέπει να προχωρήσουμε μπροστά από τη μόνη εναλλακτική που έχει απομείνει, που κατά την άποψή τους είναι μία λύση δύο κρατών.

Είναι σχεδόν απίθανο αυτή η θέση να αλλάξει σε μία άτυπη συνάντηση ή στο άμεσο μέλλον. Καμία πλευρά δεν πιστεύει ότι υπάρχει ισχυρός λόγος για να αλλάξει τις τρέχουσες θέσεις της. Η ειδική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ κατάφερε απλώς να σημειώσει τις διαφορετικές θέσεις, χωρίς να είναι σε θέση να επιτύχει οποιαδήποτε ταύτιση απόψεων. Γι’ αυτό πιστεύω ότι μια συνάντηση 5 + 1 χωρίς να υπάρξει μία καλύτερη προετοιμασία πιθανότατα, θα καταλήξει σε αποτυχία και θα ακολουθήσουν πολλά «παιχνίδια».

Μπορείτε να σχολιάσετε τι συμφωνήθηκε στο Κραν Μοντανά και γιατί η Σύνοδος απέτυχε να μετατραπεί σε σχέδιο λύσης και να παρουσιαστεί ενώπιον των δύο κοινοτήτων;

Όπως γνωρίζετε καλά, πριν πάμε στο Κραν Μοντανά είχαμε σχεδόν δύο χρόνια εντατικών διαπραγματεύσεων για όλες τις πτυχές του κυπριακού ζητήματος, εκτός από το εδαφικό και το ζήτημα της ασφάλειας και των εγγυήσεων. Αυτά που επιτεύχθηκαν στις διαπραγματεύσεις ήταν προϊόν μίας κυπριακής διαδικασίας. Εξετάσαμε όλες τις προηγούμενες συγκλίσεις μία προς μία και τις μετατρέψαμε σε νέες συμφωνίες, χωρίς να υπάρξει εξωτερική παρέμβαση.

Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, λάβαμε επίσης βοήθεια από την ΕΕ για να βεβαιωθούμε ότι αυτό που δημιουργούσαμε ήταν σύμφωνο με τις διατάξεις της. Επιπλέον, για να βεβαιωθούμε ότι κάναμε ό,τι μπορούσαμε, αποφασίσαμε να περιορίσουμε και τις διαφορές μας στο εδαφικό στο 1%. Πραγματοποιήσαμε επίσης ξεχωριστές συναντήσεις με τεχνικές ομάδες των εγγυητριών δυνάμεων, για να προετοιμάσουμε το έδαφος για θετικές συζητήσεις σχετικά με το ζήτημα της ασφάλειας και των εγγυήσεων.

 

«Συζητήσαμε τις συγκλίσεις μία προς μία και τις μετατρέψαμε σε νέες συμφωνίες, χωρίς να υπάρξει εξωτερική παρέμβαση»

 

 

Μόνο μετά από ένα τόσο προχωρημένο επίπεδο σύγκλισης και προετοιμασίας, ο ΓΓ του ΟΗΕ πείστηκε να καλέσει τις εγγυήτριες δυνάμεις και εμάς στο ίδιο τραπέζι μαζί με την ΕΕ ως παρατηρητή. Όταν φτάσαμε στο τελικό στάδιο, ο Αντόνιο Γκουτέρες παρουσίασε το «σχεδιάγραμμα» των υπόλοιπων βασικών ζητημάτων. Είπε ότι αυτά πρέπει να διευθετηθούν μέσω μίας φιλοσοφίας «δούναι και λαβείν», υπό τη μορφή πακέτου. Αρχικά, όλες οι πλευρές αποδέχτηκαν το έγγραφό του. Ωστόσο, προς έκπληξή μας, ο Ελληνοκύπριος ηγέτης αρνήθηκε να ακολουθήσει και μας ζήτησε να πούμε την άποψή μας για το ζήτημα της ασφάλειας και των εγγυήσεων ξεχωριστά από το υπόλοιπο πλαίσιο Γκουτέρες. Είπε ότι πρέπει πρώτα να ικανοποιήσουμε τα αιτήματα του στο ζήτημα της ασφαλείας και μόνο τότε θα ήταν πρόθυμος να εξετάσει εάν θα μπορούσε να εξετάσει τα υπόλοιπα ζητήματα. Αυτό, φυσικά, δεν ήταν αποδεκτό. Για να ξεφύγουμε από αυτό το αδιέξοδο, προτείναμε και οι δύο πλευρές να δώσουν τις τελικές τους θέσεις στον ΓΓ του ΟΗΕ, ώστε να μπορεί να ασκήσει διαιτησία επί του τελικού κειμένου. Δυστυχώς, ο κ. Αναστασιάδης αρνήθηκε και πάλι και τότε ο ΓΓ του ΟΗΕ ανακοίνωσε τον τερματισμό της Συνόδου.

«Συμφωνούμε εξ αρχής ότι θα ολοκληρώσουμε τις συνομιλίες στο τέλος μίας προκαθορισμένης προθεσμίας»

Ποιες είναι οι εκτιμήσεις σας για το μέλλον του κυπριακού ζητήματος; Τι μπορεί να γίνει και από τις δύο πλευρές για να αντιστραφεί η υπάρχουσα κατάσταση;

Δεν νομίζω πλέον ότι το πρόβλημα εντοπίζεται στο περιεχόμενο των συνομιλιών. Όπως θα θυμάστε, η Έκθεση Γκουτέρες τόνιζε ότι όλα τα ζητήματα της λύσης βρίσκονταν στο τραπέζι και αυτό που εξέλιπε ήταν η πολιτική βούληση. Αυτό σημαίνει ότι από τώρα και στο εξής η πρόκληση είναι να συμφωνήσουμε για τη σωστή διαδικασία και όχι για τις λεπτομέρειες του περιεχομένου. Μου φαίνεται ότι η πλειονότητα των Ελληνοκύπριων ψηφοφόρων βλέπει μεγάλους κινδύνους για τη ΔΔΟ με πολιτική ισότητα και αποτελεσματική συμμετοχή για την τουρκοκυπριακή κοινότητα, ειδικά όταν η Τουρκία συμμετέχει στις ρυθμίσεις ασφαλείας. Πρέπει να κατανοήσουμε και να σεβαστούμε αυτές τις ανησυχίες και να κάνουμε το καλύτερο δυνατό για να ξεπεράσουμε αυτούς τους φόβους.

Ωστόσο, αν μετά από όλες τις προσπάθειες εξακολουθούν να μη θέλουν μία νέα συνεργασία, τότε πρέπει επίσης να γίνει αποδεκτό ότι κανείς δεν έχει το δικαίωμα να κρατήσει την τουρκοκυπριακή κοινότητα ως όμηρο των ανησυχιών τους για πάντα.

Ως εκ τούτου, ο μόνος τρόπος που βλέπω είναι ο ΟΗΕ να βρει μία νέα μέθοδο που θα γεφυρώνει το χάσμα μεταξύ των δύο πλευρών. Αυτό θα σήμαινε για τον ΟΗΕ να ζητήσει από την τουρκική πλευρά να αλλάξει την τρέχουσα θέση της και να συμφωνήσει για άλλη μία φορά να προχωρήσει από το σημείο που σταματήσαμε στο Κραν Μοντανά και να ζητήσει από τον Ελληνοκύπριο ηγέτη να αποδεχθεί, σε αντάλλαγμα, ότι αυτό θα γίνει σε περιορισμένο χρονικό διάστημα. Αυτό θα σήμαινε ότι συμφωνούμε εξαρχής ότι θα ολοκληρώσουμε τις συνομιλίες στο τέλος μίας προκαθορισμένης προθεσμίας, σύμφωνα με το πλαίσιο Γκουτέρες.

Εάν μέχρι εκείνη τη στιγμή εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένα άλυτα ζητήματα, θα ζητήσουμε από τον ΓΓ να είναι διαιτητής ή να χρησιμοποιήσουμε έναν άλλο συμφωνημένο μηχανισμό επίλυσης αδιεξόδων. Στη συνέχεια να οδηγηθούμε σε δημοψήφισμα, αλλά αυτή τη φορά να το πράξουμε διαφορετικά από το 2004. Το 2004 οι Τ/κ ήξεραν ότι με ένα ενδεχόμενο «Όχι» σήμαινε ότι θα ζούσαν σε ένα μη αναγνωρισμένο κράτος, με όλα τα επακόλουθα προβλήματά του, έτσι ψήφισαν «Ναι».

Το γεγονός αυτό παραμένει το ίδιο, αλλά τώρα πρέπει να δημιουργήσουμε μία παρόμοια επιλογή για τους Ε/κ ψηφοφόρους και να τους πούμε ότι εάν επιλέξουν «Όχι» ξανά, δεν θα γίνονται πλέον συνομιλίες για μία ομοσπονδιακή Κύπρο, αλλά για δύο κράτη με κανονικές σχέσεις μεταξύ τους.

«Ο Γκουτέρες είχε εφαρμόσει τη φιλοσοφία “δούναι και λαβείν” υπό τη μορφή πακέτου. Αρχικά, όλες οι πλευρές αποδέχτηκαν το έγγραφό του. Στη συνέχεια όμως…»

Πιστεύω ότι, ερχόμενοι αντιμέτωποι με τέτοιες επιλογές, η μεγάλη πλειοψηφία θα αποφασίσει να πει «Ναι» και στις δύο πλευρές και θα καταλήξουμε να έχουμε μία ΔΔΟ.

Με αυτόν τον τρόπο, έχουμε μία διαδικασία που θα τερματίσει το Κυπριακό με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, επιτρέποντάς μας να ξεκινήσουμε την ανοικοδόμηση του μέλλοντός μας.

Εν κατακλείδι, πιστεύω ότι η τρέχουσα κατάσταση είναι απαράδεκτη και μάλιστα επικίνδυνη. Καταστρέφει και τις δύο κοινότητές μας και δηλητηριάζει την περιοχή, οπότε πρέπει να σταματήσει πριν αντιμετωπίσουμε μεγαλύτερα προβλήματα από ό,τι ήδη έχουμε. Η λήψη μίας απόφασης και ο τερματισμός του Κυπριακού με τον ένα ή τον άλλο τρόπο είναι καλύτερο από το να αφήνουμε τα πράγματα να εξελιχθούν στην τύχη και να ελπίζουμε ότι κατά κάποιο τρόπο τα προβλήματα θα εξαφανιστούν από μόνα τους.

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.