Του Βαγγέλη Γέττου

Στην αριστουργηματική ταινία “Amadeus” (1984), εκτός από την ευφυΐα του Μότσαρτ, παρουσιάζεται και ο ακραία διαταραγμένος ψυχισμός του. Ο πατέρας του, επενδύοντας στο υπερ-ταλέντο του γιου του, του αρνήθηκε το δικαίωμα στην παιδική ηλικία καθώς τον προόριζε για υπερήρωα της κλασικής μουσικής ήδη από τη νηπιακή του ηλικία. Το 1777, ο Μότσαρτ σε επιστολή προς τον αυταρχικό του πατέρα γράφει: “Με όλο μου το σεβασμό σάς παρακαλώ να συνεχίσετε να μ’ αγα­πάτε λίγο και να αρκεστείτε σ’ αυτή τη θλιβερή φιλοφρόνηση, ώσπου στη μικρούτσικη και στενή ντουλάπα του μυαλού μου να φτιάξω καινούργια συρτάρια για να βάλω μέσα τη σοφία που σκοπεύω στο μέλλον να αποκτήσω”.

Λίγο πριν ξεκινήσω να γράφω το παρόν, αλίευσα από το διαδίκτυο ένα παλαιότερο ρεπορτάζ που παρουσίαζε τον 6χρονο Στέλιο Κερασίδη, ο οποίος είναι “ο νεότερος Έλληνας που έχει δώσει συναυλία στο Carnegie Hall”. Με κάθε ετοιμότητα για το τι θα αντικρίσω, πάτησα το σχετικό βίντεο στο ΥouΤube, μία σύνθεση του πιτσιρικά αφιερωμένη στην αδερφή του.


Παρά το προφανώς άρτιο της απόδοσής του, τα πλάνα φρόντιζαν να δείχνουν τα χεράκια του να προσπαθούν να μιμηθούν αυτά ενός φτασμένου ενήλικα πιανίστα. Το δε look του παρέπεμπε σε μετέφηβο που μόλις έχει επιστρέψει από σπουδές από το Berklee. Το καρέ ισιωμένο μαλλί και η σοβαροφανής, ενήλικη αμφίεσή του μου θύμισε τον γιο του Τραμπ. Και αναρωτιέμαι, τι φταίει αυτό το παιδί; Γιατί πρέπει να πληρώσει τη ματαιοδοξία όχι μόνο των γονιών του, αλλά ενός ολόκληρου συστήματος που αναζητά υπερήρωες, από το σχολείο, τους χώρους εργασίας, την τέχνη μέχρι την επιστήμη;

Τι δουλειά έχει ένα παιδί να εκτίθεται σε ένα ενήλικο, έμπειρο, υποψιασμένο κοινό όπως αυτό του περιώνυμου Carnegie Hall της Νέας Υόρκης; Ποια είναι η λειτουργική αναπτυξιακή εμπειρία που αποκομίζει ένα 6χρονο από μία τέτοια διαδικασία; Τι αποδεικνύει με την επίδειξη του ταλέντου του; Ότι ο άνθρωπος όλα τα μπορεί; Μα αυτό το αποδείξαμε πλειστάκις: από τον Γκαγκάριν μέχρι τη Χιροσίμα. Γιατί έχουμε ακόμα ανάγκη αυτά τα παιδιά-θαύματα που ματαιόδοξοι ενήλικες περιφέρουν σαν άλλες αρκούδες του Ρίτσου που έμαθαν να χορεύουν στο χτύπημα του ντεφιού;

Σε μια εποχή που ο καθένας μπορεί να γίνει από πιανίστας μέχρι γιατρός σε όποια ηλικία το επιθυμεί, γιατί επιμένουμε να προβάλλουμε αυτά τα παιδιά σαν παράδειγμα το οποίο πρέπει να ζηλέψει κάθε οικογένεια; Γιατί πρέπει εν τέλει να κακοποιούμε συναισθηματικά ένα οποιοδήποτε παιδί εκθέτοντάς το τόσο πρόωρα στις ψευδεπίγραφες αρχές μιας ανώμαλα νοούμενης αριστείας; Γιατί αντί ένα τέτοιο παιδί να συναγελάζεται αποκλειστικά παιδιά εμπνέοντάς τα με το όντως εντυπωσιακό του παράδειγμα, να πρέπει να ικανοποιεί την άρρωστη περιέργεια ενηλίκων;

Οι απαντήσεις μπορούν να μην έχουν τελειωμό. Μία από αυτές είναι η καταστροφική επίδραση των εθνοκεντρικών εκπαιδευτικών συστημάτων επί της παιδικής φαντασίας. Ό,τι ξεφεύγει από αυτό είναι αξιοπρόσεκτο -και όντως είναι. Αλλά αυτό απέχει από το να βάλεις ένα 6χρονο παιδί σε ένα αεροπλάνο και να το πας για συναυλίες στη Νέα Υόρκη.

Ίσως κάποια στιγμή η επιστημονική κοινότητα που μελετά τα θέματα εκπαίδευσης, παιδαγωγικής κ.τ.λ. θα έπρεπε να δει σοβαρά τη διαιώνιση της παρωχημένης λατρείας των παιδιών-θαυμάτων. Όχι τίποτα άλλο. Αυτά τα παιδιά θα τα χρειαστούμε σίγουρα για τη δημιουργία μιας καλύτερης και όχι ακόμα πιο θανατηφόρας ανταγωνιστικής κοινωνίας.