Συνέντευξη στον Αντώνη Γεωργίου

Ο Παναγιώτης Τοφή χορευτής και χορογράφος συνεργάστηκε τον τελευταίο καιρό σε αρκετές παραστάσεις τόσο στον ΘΟΚ όσο και με άλλες θεατρικές ομάδες. Μέσα από αυτή την εμπειρία σημειώνει πόσο τον εντυπωσίασε «το πάθος, η ενέργεια και το ταλέντο των νεαρών ηθοποιών, συντελεστών και σκηνοθετών» και ξεκαθαρίζει ότι «η σχέση μεταξύ σκηνοθέτη – κινησιολόγου – ηθο
ποιού είναι καθοριστική, καθώς το αποτέλεσμα εξαρτάται ίσα και από τους τρεις». Μιλώντας γενικότερα για το χορό θεωρεί πως είναι ένας «διάλογος μεταξύ κινούμενου σώματος και χώρου, υλικής υπόστασης και νοήματος, μνήμης και επιθυμίας» και πως ως δημιουργοί στην Κύπρο οφείλουν να φροντίσουν «για ένα επαγγελματικό επίπεδο έργων και παραστάσεων, όπως και για μια κοινή προσπάθεια ουσιαστικής προσέγγισης του κοινού».

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΤΟΦΗ

  • Ο χορός είναι ένας διάλογος μεταξύ σώματος και χώρου, υλικής υπόστασης και νοήματος, μνήμης και επιθυμίας
  • Για μια κοινή προσπάθεια ουσιαστικής προσέγγισης του κοινού

Ποιος είναι ο ρόλος ενός χορογράφου σε μια θεατρική παράσταση;

Αρχικά θεωρώ σημαντικό να διαχωριστεί ο όρος χορογράφος και υπεύθυνος επιμέλειας κίνησης ή κινησιολόγος. Στην αγγλική γλώσσα ο διαχωρισμός είναι πιο ξεκάθαρος με τους όρους «choreographer» και «movement director». Στις συνεργασίες στο κυπριακό θέατρο συνήθως ζητούνται και τα δύο από το ίδιο άτομο.Μέσα από τη μέχρι στιγμής εμπειρία μου, βρίσκω τον όρο «movement director» πιο κατάλληλο στο πλαίσιο του θεάτρου, καθώς τις περισσότερες φορές δεν είμαι, όπως και αρκετοί συνάδελφοι με την ίδια ιδιότητα, σε μια παραγωγή αποκλειστικά για να μετρήσουμε κινήσεις σε συγκεκριμένα σημεία του έργου, εκτός και εάν βέβαια μας ζητηθεί μόνο αυτό.

Ο ρόλος ενός movement director, κινησιολόγου εάν το θεωρήσουμε σαν μετάφραση, είναι να δημιουργήσει, σε συνεργασία με τον σκηνοθέτη, ένα πλαίσιο, έναν κώδικα κίνησης για μια παράσταση, φέρνοντας μαζί τους ηθοποιούς, σαν ομάδα, κάτω από ένα κοινό κινητικό λεξιλόγιο. Παράλληλα προστατεύει τους ηθοποιούς, βοηθώντας τους να ενσωματώσουν την κίνηση σε μια ατμόσφαιρα όπου η κίνηση είναι φυσική προέκταση του λόγου. Αυτό ξεκινάει από το πρώτο ζέσταμα στο ξεκίνημα των προβών , όπου σκοπός είναι η εμπιστοσύνη, η ανοιχτότητα και η ομαδικότητα, με απώτερο στόχο την υλοποίηση του οράματος του σκηνοθέτη. Είναι σημαντικό ο ηθοποιός, το πιο σημαντικό άτομο στην παραγωγή, να νιώθει ασφαλής και προστατευμένος, καθώς έχει πολλαπλά καθήκοντα και λαμβάνει τεράστιο όγκο πληροφοριών κατά τη διάρκεια των προβών.

Πόσο αναγνωρίζεται αυτός ο ρόλος στην Κύπρο;

Ο ρόλος πιστεύω αναγνωρίζεται περισσότερο από τα άτομα που βρίσκονται κοντά στο θέατρο και μπορούν να δουν τη διαφορά στο αποτέλεσμα μιας παράστασης, ειδικά όταν ο σκηνοθέτης έχει καθαρό όραμα και έχει επιλέξει με συνέπεια τον κινησιολόγο, και κατ’ επέκταση τη δημιουργική ομάδα, όπως βέβαια και τους ηθοποιούς. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η σχέση μεταξύ σκηνοθέτη – κινησιολόγου – ηθοποιού είναι καθοριστική, καθώς το αποτέλεσμα εξαρτάται ίσα και από τους τρεις.

Ποιο είναι το ζητούμενο στην κίνηση/χορογραφία σε μια παράσταση; Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στη χορογραφία και την κίνηση σε μια θεατρική παράσταση;

Το ζητούμενο εξαρτάται πάντοτε από το όραμα του σκηνοθέτη. Μπορεί να είναι από συγκεκριμένες κινητικές φράσεις σε ρυθμό και ύφος (π.χ. είδος αναγνωρίσιμου χορού), καθορισμένη σωματικότητα (π.χ. συνεχής χρήση των χεριών , ζωώδες κινητικό λεξιλόγιο) όπως και κίνηση η οποία έχει ψυχολογικό υπόβαθρο (π.χ. υποβόσκουσα ντροπή, ένταση, θυμός, λαγνεία). Χορογραφία είναι ένα σύνολο κινήσεων, μια φράση η οποία έχει μετρηθεί και διαμορφωθεί σαν ανεξάρτητο μέρος με αρχή, μέση και τέλος. Με τον όρο «κίνηση» σε μια θεατρική παράσταση αναφερόμαστε στην κίνηση η οποία δεν διαφοροποιείται από το υπόλοιπο θεατρικό έργο. Προκύπτει σαν στοιχείο της ταυτότητας ενός χαρακτήρα και είναι μια οργανική εξέλιξη του λόγου. Είναι μέρος του συνολικού ύφους, της αισθητικής και της δράσης.

Ποια η σχέση χορογράφου και σκηνοθέτη, αλλά και πώς εργάζεσαι με τους ηθοποιούς;

Η σχέση μεταξύ χορογράφου και σκηνοθέτη είναι καθοριστική. Ο συνεχής διάλογος, ο κοινός πειραματισμός και η ανταλλαγή ιδεών μεταξύ των δύο είναι βασικά μέρη της δημιουργικής διαδικασίας. Η ποιότητα στη δουλειά του ενός ανεβάζει κατευθείαν σε καινούργια επίπεδα τη δουλειά του άλλου. Συχνά τα όρια μεταξύ των δύο είναι σημαντικό να θολώσουν ώστε να δημιουργηθεί μία καινούργια κατάσταση όπου, χωρίς αυστηρή ιεραρχία, συνυπάρχουν ως οι βασικοί συντελεστές προς την υποστήριξη της δημιουργικής διαδικασίας από την οποία περνάνε οι ηθοποιοί. Με τους ηθοποιούς δουλεύω με απλότητα και αμεσότητα, προσπαθώντας να τεκμηριώσω τους λόγους για όσα ζητάω σε κίνηση, δημιουργώντας μια ασφαλή ατμόσφαιρα με αρκετό παιχνίδι και πειραματισμό. Προσπαθώ να απλοποιώ τα όσα ζητώ και να τα αναλύω χρησιμοποιώντας τόσο σωματική όσο και συναισθηματική προσέγγιση, ενώ παράλληλα με ενδιαφέρει να κρατάω ψηλά την ενέργεια στο χώρο, κάτι που συνήθως κάνω με τη βοήθεια ήχου και μουσικής.


Έγινε ξεκάθαρη η τεράστια ανάγκη που υπάρχει για μεγαλύτερη και πιο ουσιαστική οικονομική υποστήριξη των θεατρικών παραγωγών και των καινούργιων ομάδων με τολμηρές και πρωτότυπες ιδέες και καινοτομικές προσεγγίσεις έργων/κειμένων. Με εντυπωσίασε το πάθος, η ενέργεια και το ταλέντο των νεαρών ηθοποιών, συντελεστών και σκηνοθετών

Έχεις τον τελευταίο καιρό συνεργαστεί σε αρκετές παραστάσεις τόσο στον ΘΟΚ όσο και με άλλες ομάδες. Τι αποκόμισες από αυτή την εμπειρία;

Η εμπειρία αυτή με βοήθησε να αντιληφθώ τον όγκο εργασίας και τη σκληρή δουλειά των ηθοποιών και τη σημαντικότητα της σωστής επιλογής συντελεστών ώστε να αξιοποιούνται οι δυνατότητές τους με ουσιαστική υποστήριξη. Έγινε ξεκάθαρη η τεράστια ανάγκη που υπάρχει για μεγαλύτερη και πιο ουσιαστική οικονομική υποστήριξη των θεατρικών παραγωγών και των καινούργιων ομάδων με τολμηρές και πρωτότυπες ιδέες και καινοτομικές προσεγγίσεις έργων/κειμένων. Με εντυπωσίασε το πάθος, η ενέργεια και το ταλέντο των νεαρών ηθοποιών, συντελεστών και σκηνοθετών.

Πώς κρίνεις το θεατρικό τοπίο; Ποιες οι κυριότερες δυσκολίες θεωρείς για τις θεατρικές ομάδες;

Πιστεύω πολύ στο θέατρο στην Κύπρο, υπάρχουν ικανοί, ταλαντούχοι ηθοποιοί και συντελεστές, καινούργιες ιδέες, τολμηρές προτάσεις. Η οικονομική στήριξη από το κράτος είναι σίγουρα το κυριότερο πρόβλημα για τις θεατρικές ομάδες και κατ’ επέκταση η ανάγκη για τις ανάλογες αμοιβές και κοινωνική ασφάλιση τόσο των ηθοποιών όσο και των συντελεστών .

Τι είναι για σένα ο χορός;

Ο χορός για μένα είναι ένας διάλογος μεταξύ κινούμενου σώματος και χώρου, υλικής υπόστασης και νοήματος, μνήμης και επιθυμίας.

Τι καινούργιο ετοιμάζεις ως χορογράφος;

Στο πλαίσιο της 18ης Πλατφόρμας Σύγχρονου Χορού Κύπρου 2018, που πραγματοποιείται την Παρασκευή 2 και Σάββατο 3 Μαρτίου στο Θέατρο Ριάλτο και παράλληλα στη Στέγη Χορού Λεμεσού, παρουσιάζω το χορογραφικό έργο «Not To Hold». Ένα ντουέτο με εναλλασσόμενες μεταβάσεις από το τραυματικό στο θελκτικό, με ιδιαίτερη έμφαση στη χωρική ένταση και την αίσθηση της αφής. Σαν ερμηνευτές η Αλεξία Νικολάου και εγώ, ενδυματολόγος η Ρέα Ολυμπίου και σχεδιαστής φωτισμού ο Παναγιώτης Μανούσης.

Είναι σημαντικό το κράτος να δει με περισσότερη σοβαρότητα τον τομέα του σύγχρονου χορού και να στηρίξει πιο δυναμικά και υπεύθυνα. Παράλληλα εμείς, τόσο σαν δημιουργοί όσο και σαν ερμηνευτές, οφείλουμε να φροντίσουμε για ένα επαγγελματικό επίπεδο έργων και παραστάσεων, όπως και για μια κοινή προσπάθεια ουσιαστικής προσέγγισης του κοινού

Τι θα έλεγες σε κάποιον/κάποια που ενδιαφέρεται να ασχοληθεί με το χορό;

Θα έλεγα ότι δεν θα έπρεπε να υπάρχουν δεύτερες σκέψεις· όταν αγαπάς κάτι πρέπει να είσαι αληθινός σε αυτό. Αν θέλεις κάτι πραγματικά, πας και το κάνεις.

Πώς κρίνεις το τοπίο του σύγχρονου χορού στην Κύπρο; Τι χρειάζεται να γίνει για την περαιτέρω ανάπτυξή του;

Θεωρώ ότι το τοπίο του σύγχρονου χορού στο νησί έχει αρχίσει να εξελίσσεται, να γίνεται πιο ενδιαφέρον και εναλλακτικό. Είναι σημαντικό το κράτος να δει με περισσότερη σοβαρότητα τον τομέα του σύγχρονου χορού και να στηρίξει πιο δυναμικά και υπεύθυνα. Παράλληλα εμείς, τόσο σαν δημιουργοί όσο και σαν ερμηνευτές, οφείλουμε να φροντίσουμε για ένα επαγγελματικό επίπεδο έργων και παραστάσεων , όπως και για μια κοινή προσπάθεια ουσιαστικής προσέγγισης του κοινού