Πανεπιστήμια: Ανάγκη αναπροσαρμογής και αναδιοργάνωσης


  • Καθημερινή ενημέρωση

    Κάθε πρωί η επικαιρότητα στο inbox σου.


Του Ανδρέα Γρ. Ορφανίδη*

Τα πανεπιστήμια αντιμετωπίζουν σήμερα, όπως ίσως ποτέ προηγουμένως, έντονες προκλήσεις, που η αντιμετώπισή τους θα έχει σημαντικές κοινωνικές, οικονομικές, αλλά και πολιτικές επιπτώσεις.

Και τούτο, γιατί το μέλλον κάθε κράτους στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην ανώτερη εκπαίδευση γενικότερα και στους πτυχιούχους των πανεπιστημίων του ειδικότερα. Είναι επομένως απαραίτητο να εντοπισθούν και να διερευνηθούν οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν, και οι προοπτικές των πανεπιστημίων του σήμερα. Η έκρηξη της πληροφορίας, η ψηφιοποίηση και η παγκοσμιοποίηση αναμφίβολα υπήρξαν θεμελιώδεις παγκόσμιες αλλαγές κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων δεκαετιών, μετά την άνοδο των διεθνών αγορών, της επικοινωνίας και της τεχνολογίας των πληροφοριών στη δεκαετία του 1980. Η σημερινή οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση, σε συνδυασμό με την κρίση στον τομέα της Υγείας που προκάλεσε η πανδημία του κορονοϊού, μαζί με την ηθική, πολιτική και κοινωνική κρίση, όχι μόνο έχει εμβαθύνει και επισπεύσει αυτές τις αλλαγές, αλλά και έχει θέσει νέες προκλήσεις στην Ευρώπη και όχι μόνο. Προκλήσεις που αφορούν την αναδιάρθρωση της κοινωνίας της γνώσης μέσω της ποιότητας, της δημιουργικότητας και της καινοτομίας, πλάι στη διαμόρφωση νέων πολιτικών στα ζητήματα του κλίματος και της μετανάστευσης, καθώς και στο διευρυνόμενο χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών.

Η πανεπιστημιακή εκπαίδευση πρέπει να συμμετέχει ενεργά σ’ αυτή τη νέα φάση, τόσο μέσω της εκπαίδευσης και της κατάρτισης (νέες ικανότητες για νέες θέσεις εργασίας στο πλαίσιο της διά βίου μάθησης) όσο και μέσω της έρευνας (νέες γνώσεις που θα εφαρμοστούν μέσω της καινοτομίας) και μιας ουσιώδους ανθρωπιστικής και κοινωνικής μόρφωσης. Σήμερα, η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερους και καλύτερα μορφωμένους πτυχιούχους. Τα πανεπιστημιακά ιδρύματα πρέπει να αναπροσαρμόσουν και να αναδιατυπώσουν τις αποστολές, τις στρατηγικές και τις πρακτικές τους.

Η ποιότητα και η καινοτομία είναι εκ των ων ουκ άνευ για την επίτευξη ανταγωνιστικότητας στην ευρωπαϊκή ανώτερη εκπαίδευση, ιδίως όταν εστιάζεται στις προκλήσεις της σε παγκόσμιο πλαίσιο. Το σημείο εκκίνησης είναι ο συγκεκριμένος ρόλος, η λειτουργία και η σημασία των πανεπιστημίων και των προγραμμάτων σπουδών που προσφέρουν, ανεξάρτητα σε ποια χώρα λειτουργούν και ποια μέχρι τώρα κατεύθυνση έχουν πάρει για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων. […]

Μια μεγάλης κλίμακας ευρωπαϊκή μεταρρύθμιση της ανώτερης εκπαίδευσης απαιτεί μεγάλες προσπάθειες από όλους τους τύπους ιδρυμάτων ανώτερης εκπαίδευσης, με συνεχή υποστήριξη από τις κυβερνήσεις, και με ενεργό συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων μερών, συμπεριλαμβανομένων των φοιτητών, του ακαδημαϊκού και διοικητικού προσωπικού και των εργοδοτών, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα.

Τούτων λεχθέντων, θα προχωρήσω στον εντοπισμό δέκα τομέων προτεραιότητας και προκλήσεων που είναι: Διασφάλιση ποιότητας και πολυδιάστατα εργαλεία διαφάνειας, Κοινωνική διάσταση, Εθνικό Πλαίσιο Προσόντων, Απασχολησιμότητα και Διά Βίου Μάθηση, Φοιτητοκεντρική μάθηση, Έρευνα και καινοτομία, Διεθνής διαφάνεια, Κινητικότητα, Νέα ηλεκτρονικά μέσα και Οικονομική στήριξη.

Η εφαρμογή όλων των παραπάνω και η επίτευξη μιας τόσο ευρωπαϊκής όσο και κυπριακής ανταγωνιστικής πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, απαιτεί μια ολιστική προσέγγιση, αναλαμβάνοντας δράση σε όλες τις πτυχές της διαδικασίας της Μπολόνιας. Εκτός από αυτή τη σημαντική απαίτηση, η ενεργός και παραγωγική συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων μερών και φορέων της ανώτερης εκπαίδευσης αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επιτυχία σ’ αυτό το ιστορικό ορόσημο στην ευρωπαϊκή εκπαίδευση. Οι συλλογικές επενδύσεις στην εκπαίδευση διασφαλίζουν και βελτιώνουν περαιτέρω το σημερινό επίπεδο ευημερίας των πολιτών και, ακόμη πιο σημαντικό, δίνουν στις επόμενες γενεές ευκαιρίες να οικοδομήσουν το δικό τους καλύτερο μέλλον.

*Καθηγητής και αντιπρόεδρος του Συμβουλίου του Philips University, και πρώην πρύτανης Πανεπιστημίου. Πρώην πρόεδρος του European Association of Higher Education Institutions (EURASHE) και του European Register of Quality Assurance (EQAR), Βρυξέλλες.

Ακολουθήστε μας στο Google News.
Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.