Η διαχείριση των αποβλήτων δεν είναι και τόσο πολύπλοκη όταν υπάρχει πολιτική απόφαση, θέληση και συντονισμός της πολιτείας, των τοπικών αρχών, των επιχειρήσεων και των πολιτών, ήταν το μήνυμα που έστειλε η Επίτροπος Περιβάλλοντος Ιωάννα Παναγιώτου σε χαιρετισμό της στη ημερίδα του ΕΤΕΚ με θέμα  «Παρόν και μέλλον στη διαχείριση αποβλήτων στην Κύπρο».

Η κα. Παναγιώτου σημείωσε ότι η εισαγωγή συστήματος «πληρώνω όσο πετάω» αποτελεί τη βασική αρχή εφαρμογής για  υλοποίηση των τοπικών προγραμμάτων. Πρόσθεσε ότι σημαντική για τη βιωσιμότητα των συστημάτων παραμένει η ανάγκη ύπαρξης υποδομών επεξεργασίας και τελικής διάθεσης, καθώς και η χρήση τεχνολογιών.

«Υπάρχει ανάγκη ενίσχυσης των Τοπικών Αρχών σε οχήματα και εξοπλισμό καθώς και  χρηματοδότησης των Πράσινων Σημείων και των εγκαταστάσεων διαλογής, ώστε να δρομολογηθούν ουσιαστικά προγράμματα Διαλογής στην Πηγή σε κάθε Τοπική Αρχή ή Σύμπλεγμα.

Η νέα αυτή φιλοσοφία θα πρέπει να γίνει τρόπος ζωής. Στο χώρο εργασίας, στη γειτονιά, στην πόλη που ζούμε», είπε.

Η κα. Παναγιώτου σημείωσε ότι μέχρι σήμερα η ανάπτυξη βασιζόταν σε ένα οικονομικό μοντέλο εντατικής χρήσης των διαθέσιμων και εισαγόμενων πόρων χωρίς να υπολογίζονται στον βαθμό που έπρεπε οι μακροπρόθεσμες συνέπειες και με τις τιμές των πόρων να αυξάνονται διαρκώς.

«Η αλλαγή που προτείνεται μέσω της προσέγγισης της Κυκλικής Οικονομίας  βασίζεται στη μεγιστοποίηση της απόδοσης των υπαρχόντων πόρων και στη μείωση των απωλειών κατά τη χρήση. Αναμένεται δηλαδή, ως βασική προϋπόθεση επιτυχίας, να μάθουμε να υπολογίζουμε και να εκτιμούμε τα απόβλητα ως πόρους και να μην αφήνουμε τίποτα αναξιοποίητο», ανέφερε.

Πρόσθεσε ότι , όπως περιγράφεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή η αλλαγή προϋποθέτει τη στροφή από το μοντέλο «προμήθεια, παραγωγή, κατανάλωση και απόρριψη» σε ένα μοντέλο που βασίζεται στο τετράπτυχο «επαναχρησιμοποίηση, επισκευή, ανακαίνιση και ανακύκλωση».

«Ο ρόλος της τοπικής αυτοδιοίκησης σε αυτή τη μεγάλη προσπάθεια είναι σημαντικός και πολυδιάστατος. Τα συστήματα διαχείρισης και ανακύκλωσης δεν μπορούν κατά την άποψη μου να έχουν οριζόντια εφαρμογή, αλλά θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένα στις τοπικές ιδιαιτερότητες και ανάγκες», είπε η Επίτροπος.

Αναφερόμενη σε στοιχεία, είπε ότι η παραγωγή αστικών αποβλήτων στην Κύπρο παραμένει σημαντικά υψηλότερη από τον μέσο όρο της ΕΕ το 2017 (637 έναντι περίπου 487 kg/έτος/κάτοικο). Μετά από μείωση για μερικά έτη, ο όγκος άρχισε και πάλι να αυξάνεται από το 2014 και εντεύθεν.

Στην Κύπρο, πρόσθεσε, παρατηρήθηκε μείωση της υγειονομικής ταφής και ελαφριά αύξηση της ανακύκλωσης και της λιπασματοποίησης. Παρόλα αυτά καταλήγει σε χώρους υγειονομικής ταφής (το 76 % έναντι του 24 % που είναι ο μέσος όρος για την ΕΕ). Το 16 % των αποβλήτων ανακυκλώνεται, ενώ σε αυτό περιλαμβάνεται και ποσοστό λιπασματοποίησης 2%. Ποσοστό πολύ χαμηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ (46 %).

Εξήγησε επίσης ότι παρά τη σταθερή μείωση κατά την περίοδο 2009- 2014, το ποσοστό υγειονομικής ταφής αυξήθηκε και πάλι το 2016. Η Κύπρος, είπε, θα πρέπει να πραγματοποιήσει σημαντική επένδυση στην ανακύκλωση και τη χωριστή συλλογή κατά τα επόμενα έτη ώστε να επιτύχει τον στόχο του 2020 για αύξηση σε 50% του ποσοστού ανακύκλωσης .

«Η αλήθεια των αριθμών είναι εκεί και περιγράφει το πρόβλημα και την πρόκληση μαζί», σημείωσε.

Πρόσθεσε ότι η ΕΕ εδώ και χρόνια έχει θέσει στόχους, έχει δημιουργήσει χρηματοδοτικά εργαλεία και καθοδηγεί και ταυτόχρονα ελέγχει την υλοποίηση των στόχων  μέσω της εφαρμογής συγκεκριμένων μέτρων.

Η κα. Παναγιώτου είπε ότι πρωτίστως, θα πρέπει να υπάρξουν πρακτικές και πολιτικές που θα μειώνουν τα στερεά απόβλητα μέσω της βιώσιμης κατανάλωσης.

Σε δεύτερο στάδιο, ανέφερε, η διαλογή στην πηγή και η προώθηση τοπικών προγραμμάτων ανακύκλωσης και κομποστοποίησης αποτελεί την οικονομικότερη και την περιβαλλοντικά και κοινωνικά φιλικότερη προοπτική.

** H είδηση εντάσσεται στο πλαίσιο του έργου Rethink Reduce-Reuse-Recycle, το οποίο χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα LIFE+ της ΕΕ (Κωδικός έργου: LIFE13 INF/CY/000910). Ανάδοχος Φορέας: ΡΙΚ. Εταίροι: GreenDot Κύπρου, Τμήμα Περιβάλλοντος του Υπουργείου Γεωργίας Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, ΚΥΠΕ και Fost Plus Βελγίου.**