63 χρόνια αδιάκοπου αγώνα για το δίκαιο, την αλήθεια, την ελπίδα. Για το σήμερα που δικαιούται και το αύριο που αξίζει ο λαός μας.

Η «Χαραυγή» γιορτάζει σήμερα 63 χρόνια ζωής και δικαιούται να περηφανεύεται γιατί όλα τούτα τα χρόνια στάθηκε υπερασπιστής του δικαίου των εργαζομένων, της δημοκρατίας, της ιδέας της κοινής, λεύτερης πατρίδας. Μέσα στις συνθήκες της στυγνής καταπίεσης που επέβαλε το αποικιοκρατικό καθεστώς, η «Χαραυγή» πήρε στις 18 του Φλεβάρη του 1956 τη σκυτάλη από τον «Νέο Δημοκράτη», στέλνοντας ισχυρό το μήνυμα, από το πρώτο κιόλας φύλλο της, ότι η φωνή της Αριστεράς δεν μπορεί να φιμωθεί.

Η «Χαραυγή» όλα τα χρόνια της παρουσίας της στα πολιτικά και κοινωνικά δρώμενα του τόπου δεν κατέγραψε απλώς την κυπριακή πραγματικότητα, αλλά ταύτισε την παρουσία της με τη σύγχρονη ιστορία της Κύπρου. Από την πρώτη ημέρα ίδρυσής της πρόβαλε και υπερασπίστηκε την ορθότητα της θέσης για μαζικό πολιτικό αγώνα του συνόλου του λαού μας για απαλλαγή από τον βρετανικό αποικιοκρατικό ζυγό.

Εργάστηκε ενάντια σε όλα τα σχέδια που σκοπό είχαν το ξεπούλημα της Κύπρου και του λαού της και αντιστάθηκε στους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς που στόχευαν το διαμελισμό της Κύπρου. Άλλωστε, είναι μέσα από τις σελίδες της «Χαραυγής» που έφθαναν στο λαό οι προειδοποιήσεις του ΑΚΕΛ για το σχεδιαζόμενο έγκλημα του 1974 σε βάρος της πατρίδας μας.

Ύψωσε τη φωνή της ενάντια στις εθνικιστικές – σοβινιστικές αντιλήψεις και βάδισε χέρι με χέρι με την πολιτική του ΑΚΕΛ για την επαναπροσέγγιση και την ειρηνική συμβίωση. Αντιπάλεψε την ανισότητα και τις διακρίσεις, την ξενοφοβία και το ρατσισμό, το φανατισμό και τη μισαλλοδοξία, την ισοπέδωση και την αποπολιτικοποίηση. Δεν ξεχνούμε ποτέ ποιοι άνοιξαν τους δρόμους που βαδίζει σήμερα η εφημερίδα μας. Δεν ξεχνούμε πως τις στήλες της εφημερίδας μας κόσμησαν τιτάνες της προοδευτικής διανόησης, όπως ο Τεύκρος Ανθίας, ο Θοδόσης Πιερίδης, ο Ιάκωβος Ρωσσίδης και πολλοί άλλοι.

Και με αυτήν την ευκαιρία απευθύνουμε ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους όσοι εργάστηκαν και προσέφεραν με ανιδιοτέλεια, αγάπη και αφοσίωση στην εφημερίδα της Αριστεράς. Πατώντας γερά στην Ιστορία μας, κοιτάζουμε με αισιοδοξία στο μέλλον. Με τη δύναμη που μας δίνει το αναγνωστικό μας κοινό η «Χαραυγή» υπόσχεται πως θα συνεχίσει με την ίδια υπευθυνότητα και το ίδιο πάθος, γιατί «τούτη η δίψα δεν σβήνει, τούτη η φλόγα δεν παύει, χίλια χρόνια αν περάσουν δεν πεθαίνουμε σκλάβοι».

Γέννημα των καταδιώξεων των αριστερών εντύπων από αποικιοκράτες η «Χαραυγή»

Η «Χαραυγή» γεννήθηκε μέσα από τις συνεχείς διώξεις του Βρετανού κατακτητή και της ντόπιας αντίδρασης. Ο αριστερός Τύπος βάδισε σε μια παράλληλη πορεία με τους αγώνες, τις αντιξοότητες και την προσφορά του ΚΚΚ-ΑΚΕΛ. Τα έντυπα της Αριστεράς γνώρισαν την οργή της ντόπιας αντίδρασης και του αποικιοκράτη, ο οποίος θέλοντας να σιγήσει τη φωνή της προόδου έκλεινε με κάθε πρόφαση τις εφημερίδες των κομμουνιστών. Οι πρώτοι μικροί σοσιαλιστικοί πυρήνες κυκλοφόρησαν την πρώτη σοσιαλιστική εφημερίδα, τον «Πυρσό», μέσα από την προμετωπίδα του οποίου ανιχνεύεται και η επικράτηση των κομμουνιστών σε αυτούς τους πυρήνες. Εμφανίστηκε τον Δεκέμβρη του 1922 ως εκφραστικό όργανο του «Κυπριακού Εργατικού Κόμματος». Τον Ιούνη του 1923 αυτό έγινε του «Κυπριακού Εργατικού και Αγροτικού Κόμματος» και τον Νοέμβρη προστέθηκε σε παρένθεση «Κομμουνιστικό». Στα τελευταία του φύλλα αναφέρεται καθαρά στο ΚΚΚ. O «Πυρσός» δέχθηκε τα πυρά της ντόπιας αντίδρασης και ο υπεύθυνος έκδοσής του, Π. Φασουλιώτης, θέλοντας να κλείσει υπόθεση λιβέλλου από τον Ν. Κλ. Λανίτη επιθυμούσε να εκδώσει ανακοίνωση ότι ήταν «ψεύδη» τα όσα γράφτηκαν. Έτσι κι αλλιώς ο Φασουλιώτης ήταν σε διάσταση με τους κομμουνιστές που κυριάρχησαν στους πυρήνες και έχασαν το έντυπό τους τον Ιούλη του 1924.

Το κλείσιμο του «Νέου Ανθρώπου»

Την Πρωτοχρονιά όμως του 1925 εμφανίστηκε ο «Νέος Άνθρωπος», ως εκφραστικό όργανο του ΚΚΚ. Ο «Νέος Άνθρωπος» με τα 113 φύλλα του επιφορτίστηκε με το σοβαρό καθήκον να βοηθήσει στην οργανωτική συγκρότηση του ΚΚΚ που εμφανίστηκε επίσημα και με το Ιδρυτικό Συνέδριο του Δεκαπενταύγουστου του 1926. Από το πρώτο του φύλλο έγινε στόχος των αντικομμουνιστικών διώξεων, αλλά και παράθυρο τόσο για τη δράση των πρωτοπόρων κομμουνιστών όσο και για τις διώξεις που αντιμετώπισαν. Μέσα από τα 113 φύλλα του εντύπου βλέπει κανείς την καταδίωξη των κομμουνιστών από την αποικιοκρατία, την Εκκλησία και την αστική τάξη. Επανειλημμένα ο υπεύθυνος του εντύπου, Χ. Σολομωνίδης, δικάστηκε και φυλακίστηκε. Τον Μάρτη του 1925 δικάζεται για πρώτη φορά ο «Νέος Άνθρωπος», κάτι που επαναλήφθηκε πάμπολλες φορές. Η εφημερίδα αναγκάστηκε πολλές φορές να αναστείλει τη λειτουργία της λόγω δικαστικών διώξεων (Μάρτης-Απρίλης 1926, Αύγουστος-Σεπτέμβρης 1927, Γενάρης-Ιούνης και Ιούλης-Δεκέμβρης 1929). Τα κενά αυτά αναπλήρωσαν ο «Εργάτης» (1927) και ο «Νέος Εργάτης» (1929).

Οι αποικιοκράτες διώκουν τους πρωτοπόρους κομμουνιστές και υιοθετούν φασιστικούς νόμους ενάντια στον «κομμουνιστικό κίνδυνο». Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι ο τότε κυβερνήτης Στορς είχε ζητήσει το 1929 από τον Βρετανό πρέσβη στην Αθήνα αντίγραφο του αντικομμουνιστικού «Ιδιώνυμου» του Βενιζέλου για να το εφαρμόσει στην Κύπρο… Ο ανελεύθερος νόμος περί Τύπου είχε ως κύριο στόχο του το κλείσιμο του «Νέου Ανθρώπου». Απαιτείτο εγγύηση με το υπέρογκο ποσό των 200 λιρών για κυκλοφορία εφημερίδας, με την οποία οι αποικιοκράτες ουσιαστικά στόχευαν στο κλείσιμο του «Νέου Ανθρώπου»… Όπως μας ενημερώνει το τελευταίο φύλλο της 27ης Αυγούστου 1930, το ΚΚΚ μάζεψε 64 λίρες, 13 γρόσια και 2 σελίνια. Αργότερα το υπέρογκο ποσό της εγγύησης μαζεύτηκε, αλλά η αποικιακή κυβέρνηση αρνήθηκε να δώσει άδεια στην εφημερίδα λόγω κακής διαγωγής του υπευθύνου της, όπως ανακοίνωνε με φυλλάδιό της η Κ.Ε. του ΚΚΚ στις 4 του Απρίλη του 1931… Λίγους μήνες μετά με αφορμή τα Οκτωβριανά επιβλήθηκε πλήρης δικτατορία. Στη γνωστή Παλμεροκρατία, μόνο οι κομμουνιστές δεν έσκυψαν το κεφάλι.

Δεν άγγιξαν τα έντυπα της Δεξιάς

Και το πρώτο επίσημο εκφραστικό όργανο του ΑΚΕΛ έκλεισε από τους αποικιοκράτες. Ο «Δημοκράτης» πρωτοκυκλοφόρησε στις 15/10/1946 και έγινε η φωνή των μεγάλων ταξικών αγώνων της περιόδου. Πριν τις δημοτικές εκλογές του 1949 ένα άρθρο στον «Δημοκράτη» που ξεσκέπαζε τη συμπαιγνία των αποικιοκρατικών Αρχών με το αντικομμουνιστικό κόμμα της Δεξιάς (ΚΕΚ) για τον αποκλεισμό αριστερών ψηφοφόρων, γίνεται η αφορμή για το κλείσιμο της εφημερίδας και τη φυλάκιση του υπεύθυνου έκδοσης για τρεις μήνες. Για «στασιαστικό δημοσίευμα»… Την επομένη κιόλας, 22 του Μάρτη 1949, εμφανίζονται τα «Εργατικά Νέα» μέχρι τις 3 του Απρίλη του 1949 που θα εκδοθεί ο «Νέος Δημοκράτης». Τη νύχτα της 14ης του Δεκέμβρη του 1955 μαζί με την προγραφή του ΑΚΕΛ και των οργανώσεων του Λαϊκού Κινήματος και τη σύλληψη 135 στελεχών που ρίχτηκαν στα στρατόπεδα συγκεντρώσεως, οι αποικιοκράτες κατάσχεσαν τα φύλλα του «Νέου Δημοκράτη». Λεηλατήθηκαν και καταστράφηκαν τα γραφεία και το τυπογραφείο της εφημερίδας, ενώ την ίδια στιγμή δεν πείραξαν καμία αστική εφημερίδα. Τα «Εργατικά Νέα» κράτησαν στην παρανομία ψηλά τη σημαία και πάλι μέχρι τις 18 του Φλεβάρη του 1956 που η «Χαραυγή» πήρε τη σκυτάλη του αγώνα.

Προειδοποιούσε για το επερχόμενο πραξικόπημα!

Η «Χαραυγή» προειδοποίησε από πολύ νωρίς για την εκδήλωση του πραξικοπήματος, ενώ δημοσίευσε την επιστολή του Μακαρίου προς Γκιζίκη, με την οποία ξεσκεπαζόταν ο ρόλος της ΕΟΚΑ Β’ και της Χούντας. Όταν κυκλοφόρησε, δέκα μέρες μετά την πρώτη εισβολή, είχε ένα εκτενές ρεπορτάζ, λεπτό προς λεπτό, για το χρονικό της προδοσίας.

26 Ιουνίου – Προειδοποιήσεις

Η «Χ» προειδοποιούσε για τη συνωμοσία σε βάρος της Κύπρου. Χαρακτηριστική είναι η έκδοση της εφημερίδας στις 26 Ιουνίου 1974, η οποία κυκλοφόρησε υπό τον τίτλο «Στελέχη της δικτατορίας είναι οι ηγέτες της ΕΟΚΑ Β’». Η εφημερίδα δημοσίευε τις απόψεις του τότε κυβερνητικού εκπροσώπου, ο οποίος ανοικτά κατηγορούσε την ΕΟΚΑ Β’ για τη δράση της. Μεταξύ άλλων, η εφημερίδα έγραφε: «Είμεθα ρομαντικοί; Επιμένουμε να αγνοούμε ίσως τη φύση και το χαρακτήρα της δικτατορίας;» Συνεχίζει αναφέροντας πως «όποιος γνωρίζει τη φύση του σημερινού δικτατορικού καθεστώτος στην Ελλάδα… αντιλαμβάνεται ότι αυτή η εν αναπτύξει συνωμοσία της ΕΟΚΑ Β’ χαίρει όχι απλώς της πλήρους ανοχής των ελληνικών κυβερνήσεων, αλλά και της ευθύμου βοήθειάς των!»

5 Ιουλίου – Το καίριο κτύπημα θα γίνει στη Λευκωσία

Τις πρώτες μέρες του Ιούλη οι προειδοποιήσεις της «Χ» εντάθηκαν. Με πληροφορίες της η εφημερίδα ανέφερε πως το πραξικόπημα θα γινόταν πριν τις 20 του Ιούλη. Η «Χ» από τις 5 του Ιούλη ανέφερε πως υπήρχε οργανωμένο σχέδιο για «κατάληψη του Προεδρικού Μεγάρου, του Ραδιοσταθμού, της CΥΤΑ και επιβολή καθεστώτος εσωτερικής κατοχής». Προειδοποιούσε ότι οι δυνάμεις της Χούντας και της ΕΟΚΑ Β’ «συγκεντρώνουν δυνάμεις, στις πέντε μεγάλες πόλεις, για εφαρμογή του ανωτέρω σχεδίου … κυρίως στη Λευκωσία θα καταφερθεί το καίριο κτύπημα»

7 Ιουλίου – Βαθιά η ρίζα του κακού

Η «Χ» δημοσιεύει την επιστολή Μακαρίου προς Γκιζίκη με την οποία κατηγορεί ανοικτά τη Χούντα ότι κατευθύνει την Εθνική Φρουρά, η οποία τροφοδοτεί την ΕΟΚΑ Β’. «Η ρίζα του κακού είναι πολύ βαθιά και φθάνει μέχρις Αθηνών».


9 Ιουλίου – Κλιμάκωση τρομοκρατίας
Η «Χ» δημοσιεύει την ανακοίνωση του Π.Γ. του ΑΚΕΛ: «Η ιμπεριαλιστική συνωμοσία κατά της Κύπρου… κλιμάκωσε την τρομοκρατική δραστηριότητα και προετοιμάζεται για τον τελικό γύρο, ενάντια στις δυνάμεις της δημοκρατίας και της Κύπρου».

14 Ιουλίου – Σφιγκτήρες τυραννίας

Μια μέρα πριν το πραξικόπημα η «Χ» φιλοξενεί δηλώσεις του Μακαρίου, στα «ανεξάρτητα τηλεοπτικά μέσα του εξωτερικού»: «Το στρατιωτικό καθεστώς να διαλύσει την ΕΟΚΑ Β’, η οποία οδήγησε τους Έλληνες της Κύπρου στο χείλος του εμφυλίου πολέμου». Οι συντάκτες της εφημερίδας έγραφαν: «Ο αγώνας αυτός είναι τίμιος και πατριωτικός, για τη σωτηρία της Κύπρου από τους σφιγκτήρες της φασιστικής τυραννίας».