Του Γιάννη Κακαρή

Η απουσία στρατηγικής μελέτης των επιπτώσεων στο περιβάλλον, η αδειοδότηση και οι χαλαρώσεις που δύναται να παραχωρούνται για ανέγερση πολλών και «μικρών» μονάδων αφαλάτωσης αναμένεται ότι θα προ- καλέσουν σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα. Το Υπουργικό Συμβούλιο πήρε πρόσφατα απόφαση να επιτρέψει την αδειοδότηση των μονάδων αφαλάτωσης, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν αυστηροί όροι και απαιτήσεις κατά τη διαδικασία αξιολόγησης των αιτήσεων που πρέπει να υποβληθούν στο Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων.

Μέχρι σήμερα οι μονάδες αφαλάτωσης χρειαζόταν πολεοδομικές, αλλά και περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις από το Τμήμα Περιβάλλοντος και το Τμήμα Αλιείας και Θαλάσσιων Ερευνών του Υπουργείου Γεωργίας. Με την υπουργική απόφαση επέρχονται χαλαρώσεις στα κριτήρια των αδειοδοτήσεων. Χωρίς να υπάρχουν περιορισμοί δίνονται κίνητρα για τη λειτουργία πολλών μονάδων αφαλατώσεων.

Αφήνονται παράθυρα χαλάρωσης, με αποτέλεσμα ακόμα και σε ευαίσθητα περιβαλλοντικές μονάδες, όπως η μονάδα εντός της ζώνης Προστασίας της Παραλίας. Δεν αποκλείεται επίσης η έγκριση ανέγερσης μονάδων αφαλάτωσης και σε περιοχές ειδι- κών καταστάσεων όπως για παράδειγμα τις περιοχές λουομένων και Natura 2000. Σε επικοινωνία της εφ. «Χαραυγή» με το Τμήμα Ανάπτυξης Υδάτων, μας αναφέρθηκε από τη λειτουργό του Τμήματος, κα Παναγιώτα Χατζηγεωργίου, ότι δεν υπάρχει χρονική περίοδος κατά την οποία θα γίνεται η κατάθεση των αιτήσεων, όπως ούτε όριο στον αριθμό των αδειών που θα δοθούν υπάρχει. Ωστόσο, δεν έχει γίνει ακόμη καμιά αίτηση, ενώ έχουν επιδείξει ενδιαφέρον και ζητήθηκε πληροφόρηση από ξενοδοχειακές μονά- δες και από αγρότες με μεγάλα τεμάχια γης σε παραθαλάσσιες περιοχές. Αντιλαμβάνεστε, είπε η κα Χατζηγεωργίου, ότι μια τέτοια επένδυση κοστίζει αρκετά.

Επομένως χρειάζεται χρόνος για διερεύνηση. Από κάποιες εκτιμήσεις που έχουν γίνει, ένα μέσου μεγέθους ξενοδοχείο θα αποσβέσει το κόστος της επένδυσης για την αφαλάτωση περίπου σε ενάμιση χρόνο.

Ύστατο μέτρο να είναι οι μονάδες αφαλάτωσης

Σύμφωνα με την Επίτροπο Προστασίας του Περιβάλλοντος, Ιωάννα Παναγιώτου, ως γενική αρχή πρέπει να γίνεται στρατηγική μελέτη των πιθανών επιπτώσεων που μπορεί να επιφέρει στο περιβάλλον το εκάστοτε πρό- γραμμα και όχι μόνο οι επιμέρους περιβαλλοντικές μελέτες. Γενικότερα, σημείωσε η Επίτροπος, είναι προτιμότερο και θα πρέπει να προηγούνται οι μελέτες για σωστή διαχείριση (ανακύκλωση) του νερού και η αποτροπή απωλειών. Με τις αφαλατώσεις, πρόσθεσε, προκύπτουν θέματα περιβαλλοντικής διαχείρισης, τα οποία όπου είναι δυνατό θα πρέπει να αποφεύγονται. Εάν γίνουν όλες οι υπόλοιπες ενέργειες και μέτρα εξοικονόμησης νερού και δεν αποδώσουν, τότε να καταφεύγουμε, ως ύστατο μέτρο, στην αφαλάτωση, με αυστηρούς όρους και αφού προηγηθούν οι αναγκαίες περιβαλλοντικές μελέτες.

Παραμένουν μειωμένες οι ποσότητες νερού στα φράγματα

Με βάση τα στοιχεία του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων στις 31 Οκτωβρίου 2018, η εισροή που καταγράφηκε στα φράγματα για τον Οκτώβρη είναι 848 χιλιάδες κυβικοί τόνοι νερού. Μέχρι στιγμής η αποθηκευμένη ποσότητα νερού στα φράγματα εξακολουθεί να είναι πολύ μικρή, καθώς η ποσότητα στον νότιο αγωγό είναι 16,3 εκ. κυβικά μέτρα, ποσοστό 8,6% της πληρότητας, ενώ πέρσι η πληρότητα ήταν στο 10,1%. Στον αγωγό της Πάφου η εισροή του νερού ανέρχεται στα 11,1 εκ. κυβικά μέτρα (ε.κ.μ.), ποσοστό 15,5% σε αντίθεση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο που ήταν στο 20,9%. Στον αγωγό Χρυσοχούς η ποσότητα νερού ανέρχεται στο 26,6% της πληρότητάς του, ενώ πέρσι ήταν στο 29,9% και της Λευκωσίας βρίσκεται στο 20% σε αντίθεση με πέρσι που βρισκόταν στο 10,9%. Στο γενικό σύνολο ποσοτήτων που εισέρρευσαν στα μεγάλα φράγματα σήμερα έχουμε 35,1 ε.κ.μ. και ποσοστό 12,1% σε σχέση με τις περσινές ποσότητες που ήταν 42,2 ε.κ.μ. και το ποσοστό πληρότητας 14,5%.

Η πρώτη λειτουργός Υδάτων, κα Παναγιώτα Χατζηγεωργίου, δήλωσε στη «Χαραυγή» ότι σε περίπτωση που συνεχιστεί η ανομβρία και το 2019, τότε θα αποφασιστούν και θα ληφθούν νέα μέτρα αντιμετώπισης του υδατικού προβλήματος. Στόχος είναι να αναπτυχθούν πολιτικές που να αποτρέψουν τις περικοπές στην ύδρευση. Ανέφερε ότι “έχουν εντοπιστεί γεωτρήσεις με στρατηγικά αποθέματα οι οποίες θα αξιοποιηθούν”.

Η εισροή νερού που είχαμε τον Οκτώβρη είναι αρκετά μεγαλύτερη συγκριτικά με τον προηγούμενο, όμως βάσει της εμπειρίας των προηγούμενων χρόνων ακόμα είναι πολύ νωρίς για να υπολογίσουμε πόσο καλή θα είναι η χρονιά από πλευράς εισροής. Θα πρέπει να περιμένουμε μέχρι τον Γενάρη για να υπάρχει τουλάχιστον μια ένδειξη από τους βροχερούς μήνες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι το 2013-14 ο Οκτώβρης είχε εισροή 384 χιλιάδες κ.μ. νερού και η χρονιά συνολικά 12,3 ε.κ.μ., ενώ τον Οκτώβρη του 2014-15 η εισροή ήταν 315 χιλιάδες κ.μ. και ολόχρονα 116,4 ε.κ.μ.

Οδηγός αδειοδοτήσεων μικρών μονάδων αφαλάτωσης

Ο πλήρης οδηγός αδειοδότησης μικρών ιδιωτικών μονάδων αφαλάτωσης μαζί με τους όρους που θέτει το Τμήμα Περιβάλλοντος και το Τμήμα Αλιείας βρίσκονται στην ιστοσελίδα του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων:

Α) Μονάδα αφαλάτωσης σε υφιστάμε-νη ανάπτυξη

Σχετικά με τις πολεοδομικές αδειοδοτήσεις δεν απαιτείται η υποβολή πολεοδομικής αίτησης, νοουμένου ότι η μονάδα απέχει 3 μέτρα από τα όρια του τεμαχίου, δεν καταργεί απαιτούμενους χώρους στάθμευσης και εντάσσεται με τον καλύτερο τρόπο στο περιβάλλον, χωρίς αλλοιώσεις του περιβάλλοντος χώρου. Αντίθετα, απαιτείται έκδοση τροποποιητικής Άδειας Οικοδομής, με όρο την αφαίρεση της προσωρινής οικοδομής σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Σε περίπτωση χωροθέτησης της μονάδας εντός Ζώνης Προστασίας της Παραλίας απαιτείται εξασφάλιση χαλάρωσης από τον οικείο Έπαρχο. Για τις περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις απαιτείται η υποβολή αίτησης Άδειας Υδροληψίας στον διευθυντή του Τμήματος Υδάτων και η υποβολή αίτησης για χορήγηση Περιβαλλοντικής Έγκρισης.

Β) Μονάδα αφαλάτωσης που θα εξυπηρετεί υφιστάμενη ανάπτυξη ή ανάγκες άρδευσης γεωργικού κλήρου σε άλλην περιοχή

Αναφορικά με τις πολεοδομικές αδειοδοτήσεις ισχύουν τα ίδια με την περίπτωση των υφιστάμενων μονάδων, συν του ότι κατά το στάδιο εξέτασης της αίτησης για άδεια οικοδομής θα πρέπει να ζητούνται οι απόψεις της Πολεοδομικής Αρχής. Σε περίπτωση χωροθέτησης της μονάδας σε χαλίτικη γη απαιτείται η υποβολή αίτησης για εκμίσθωση Κρατικής Γης στο Κτηματολόγιο, ενώ σε περίπτωση χωροθέτησης σε Τουρκοκυπριακό Τεμάχιο απαιτείται η υποβολή σχετικού αιτήματος στον Κηδεμόνα Τ/κ Περιουσιών.

Επιπρόσθετη απαίτηση για τις περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις είναι η διαβούλευση με το Τμήμα Υδάτων, καθώς παρέχεται η δυνατότητα ανταλλαγής του παραγόμενου νερού μέσω κυβερνητικών υδατικών έργων. Ισχύουν επίσης οι Γενικοί Περιβαλλοντικοί Όροι, όπως αυτοί αποφασίστηκαν από το Τμήμα Περιβάλλοντος και το Τμήμα Αλιείας. Ένας από τους πιο σημαντικούς όρους που τίθενται από το Τμήμα Περιβάλλοντος αφορά την απόρριψη της άλμης, η οποία πρέπει να γίνεται σε περιοχή όπου θα υπάρχουν οι λιγότερες δυνατές επιπτώσεις στο θαλάσσιο περιβάλλον και μέσω κατάλληλα σχεδιασμένων διαχυτήρων για την όσο καλύτερη αραίωση της άλμης στη θάλασσα. Επίσης το Τμήμα Αλιείας και Θαλάσσιων Ερευνών απαγορεύει την απόρριψη της άλμης σε θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές και σε σημεία που ζουν και αναπαράγονται είδη. Το σύστημα απόρριψης της άλμης θα πρέπει να τοποθετείται σε σημεία με αυξημένη κυκλοφορία και τυρβώδη ροή του νερού, έτσι ώστε να υποβοηθείται η διάλυση.