Της Ηλέκτρας Σαββίδη

Με τις σαρωτικές πολιτικές εξελίξεις στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου να μονοπωλούν το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης, φυσιολογικό ήταν τα κυπριακά ΜΜΕ να μη δώσουν έμφαση και δημοσιότητα στις επαφές που ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων είχε το τελευταίο διάστημα με σημαντικές προσωπικότητες. Ωστόσο οι επαφές αυτές κρίνονται ως ιδιαίτερα σημαντικές, αφού πραγματοποιούνται λίγες μόνο βδομάδες μετά την πρόσκληση που ο Θεόφιλος απηύθυνε προς τους επικεφαλής των Εκκλησιών για συνάντηση στην Ιορδανία για συζήτηση του θέματος που προκάλεσε η απόφαση του Βαρθολομαίου ν’ αναγνωρίσει την Αυτοκεφαλία της αποσχισθείσας ουκρανικής Εκκλησίας. Η αλήθεια είναι ότι η πρωτοβουλία του Ιεροσολύμων δεν αντιμετωπίστηκε ομοιόμορφα. Μια σημαντική μερίδα είδε σε αυτήν μια τελευταία ίσως ελπίδα για προστασία και διατήρηση της ενότητας της Ορθοδοξίας, ενώ μια άλλη την αντιμετώπισε με σκεπτικισμό. Την ίδια στιγμή, σε μια προσπάθεια να εξουδετερώσουν την εν λόγω πρωτοβουλία, το Φανάρι και οι υποστηρικτές του ισχυρίζονται ότι συνόδους σαν κι αυτήν που συγκάλεσε ο Θεόφιλος, μόνο ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος μπορεί να συγκαλεί. Παραβλέπουν βέβαια το γεγονός ότι στην πρόσκλησή του ο Θεόφιλος δεν κάνει πουθενά αναφορά σε σύνοδο, αλλά απλώς σε συνάντηση.

Από τις επαφές που ο Πατριάρχης Θεόφιλος είχε το τελευταίο διάστημα, ξεχώρισε αυτή με τον Έλληνα Πρόεδρο, Προκόπη Παυλόπουλο. Στη συνάντηση που έγινε στα Ιεροσόλυμα, ο επικεφαλής του ελληνικού κράτους σε μια ασυνήθιστη για τα εκκλησιαστικά αλλά και διπλωματικά θέσμια ενέργεια, απαίτησε ή έστω ζήτησε έντονα από τον Ιεροσολύμων να ευθυγραμμιστεί πλήρως με την ελληνική Εκκλησία, στηρίζοντας τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο. Προκειμένου μάλιστα να τεκμηριώσει την απαίτησή του, ο κ. Παυλόπουλος επικαλέστηκε τους δύσκολους και “ταλαίπωρους καιρούς μας” στους οποίους ο Βαρθολομαίος, κατά τον Έλληνα Πρόεδρο, “πρέπει να έχει τη στήριξη των απανταχού ορθοδόξων”. Η ενέργεια αυτή προκάλεσε έκπληξη αφού με βάση τους εκκλησιαστικούς κανόνες οι πολιτικοί δεν είθισται να προβαίνουν σε υποδείξεις προς την Εκκλησία, ιδιαίτερα με τέτοιον κατηγορηματικό κι απόλυτο τρόπο, για θέματα αμιγώς εκκλησιαστικά. Φαίνεται όμως ότι ο Έλληνας Πρόεδρος κι όχι μόνο, δεν αντιμετωπίζουν το ρήγμα στην Ορθοδοξία ως ένα εκκλησιαστικό ζήτημα. Αντίθετα η όλη στάση του παραπέμπει σε μια προσπάθεια που καταβάλλεται από διαφόρους κύκλους να προσδώσουν πολιτική χροιά στην κρίση που αντιμετωπίζει η ορθόδοξη Εκκλησία. Ωστόσο οι πιέσεις του Έλληνα Προέδρου όχι μόνο δεν έπεισαν τον Θεόφιλο, αλλά αντίθετα εξ όσων διαφαίνεται ενίσχυσαν τον προβληματισμό και τις φωνές διαμαρτυρίας ακόμη και μέσα στους κόλπους της ελληνικής Εκκλησίας. Δεν είναι τυχαίο το ότι αριθμός Ελλήνων ιεραρχών τάσσεται πλέον ανεπιφύλακτα ενάντια στην απόφαση της ηγεσίας του να υποκύψει στις εντολές του Βαρθολομαίου για αναγνώριση της Ουκρανικής Εκκλησίας. Σύμφωνα μάλιστα με πληροφορίες, ολοένα και περισσότεροι ιεράρχες εκφράζουν ανησυχία για τις εντεινόμενες προσπάθειες πολιτικοποίησης των εκκλησιαστικών θεμάτων και διαφορών. Πάντως οι πολιτικές ηγεσίες αρκετών δυτικών χωρών δεν φαίνεται να συμμερίζονται τις ανησυχίες αυτές. Έτσι κατά την τελευταία επίσκεψή του στην Ουκρανία, ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών, Μάικ Πομπέο, όχι μόνο συναντήθηκε με τον επικεφαλής της αποσχισθείσας Εκκλησίας της Ουκρανίας, Επιφάνιο, αλλά επιπρόσθετα τον διαβεβαίωσε ότι η Ουάσινγκτον θα συνεχίσει τις προσπάθειες για αναγνώρισή της από το σύνολο των ορθόδοξων Εκκλησιών…


Η μέχρι στιγμής άρνηση της Κυπριακής Εκκλησίας να τοποθετηθεί επί του ενδεχόμενου σχίσματος, φυσιολογικά την καθιστά αντικείμενο έντονων πιέσεων. Για παράδειγμα απορίες προκαλεί το γεγονός ότι κατά την πρόσφατη μετάβασή του στις Ηνωμένες Πολιτείες αποκλειστικά για λόγους υγείας, ο Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος έτυχε θερμότατης υποδοχής από διαφόρους εκκλησιαστικούς και πολιτειακούς παράγοντες. Σ’ αυτό δεν θα υπήρχε τίποτε το μεμπτό αν, σύμφωνα με πληροφορίες, όλες οι εκδηλώσεις τιμής δεν οργανώνονταν από τον Αρχιεπίσκοπο Αμερικής κατόπιν προτροπής του ίδιου του Πατριάρχη Βαρθολομαίου!

Με την επιστροφή του Αρχιεπισκόπου στην Κύπρο οι πιέσεις πάνω στην εκκλησιαστική ηγεσία του τόπου αναμένεται ότι θα ενταθούν, αφού η ουδετερότητα που μέχρι στιγμής τηρεί η Εκκλησία της Κύπρου στο θέμα της Ουκρανικής Εκκλησίας δεν ικανοποιεί το Φανάρι και τους υπερατλαντικούς συμμάχους του. Αυτό που απομένει να δούμε τώρα είναι κατά πόσον οι πιέσεις αυτές θα επηρεάσουν τους Κύπριους ιεράρχες που αύριο Τετάρτη συνέρχονται στο Μέγα Συνοδικό της Ιεράς Αρχιεπισκοπής. Ας ελπίσουμε ότι οι Κύπριοι Συνοδικοί δεν θα συμμορφωθούν “προς τας υποδείξεις”…