Των Δημήτρη Παλμύρη και Γιάννη Κακαρή

Με δάκρυα στα μάτια, με βουβό κλάμα αλλά και με ένα παρατεταμένο χειροκρότημα που εναλλασσόταν με το σύνθημα ΑΚΕΛ-ΑΚΕΛ ΑΚΕΛ οδήγησαν τον Δημήτρη Χριστόφια στην τελευταία του κατοικία εκατοντάδες σύντροφοι και φίλοι του Ανθρώπου και εκτιμητές της δράσης του.

Όσοι αγωνίστηκαν στα μετερίζια της Αριστεράς, αλλά και όσοι εκτίμησαν το έργο του, αντιλαμβάνονταν πως δεν αποχαιρετούσαν μόνο έναν άνθρωπο, αλλά και ένα σημαντικό κεφάλαιο από τη δική τους ζωή και τους δικούς τους αγώνες. Ο Άνθρωπος Δημήτρης Χριστόφιας κατάφερε να γίνει σύμβολο για την Αριστερά και για τον κόσμο της.

Στο καλό ΣΥΝΤΡΟΦΕ

Με αυτά τα συναισθήματα ήδη πριν από τις τρεις το μεσημέρι εκατοντάδες ΕΔΟΝίτισσες και ΕΔΟΝίτες άρχισαν να μαζεύονται στη συμβολή της οδού Ελαιώνων και Σταδίου στον Στρόβολο, όπου και θα συνόδευαν τη σορό του Δημήτρη Χριστόφια. Νέοι που τον γνώρισαν ως ηγέτη του κόμματός τους ή ως Πρόεδρο της Δημοκρατίας, αλλά και παιδιά που δεν είχαν την ευκαιρία παρά να συλλάβουν το βάρος της ιστορίας του Ανθρώπου, έφθαναν από διάφορες πόλεις της Κύπρου για να πουν το ύστατο χαίρε στον Δ. Χριστόφια. Με αυτό τον τρόπο διάλεξε να τον τιμήσει η ΕΔΟΝ, η Οργάνωση της οποίας διετέλεσε Γενικός Γραμματέας για χρόνια και της οποίας την έγνοια είχε (φροντίζοντας πάντα να ενημερώνεται) μέχρι και το τέλος της ζωής του. Του ΕΔΟΝίτικου μπλοκ προπορευόταν πανό στο οποίο αναγραφόταν «Στο καλό ΣΥΝΤΡΟΦΕ. Ευχαριστούμε για όλα. Η ζωή και η δράση σου, φάρος και καθοδηγητής μας».

Μαζί με τη νεολαία κατέφθανε συνεχώς πλήθος κόσμου, το οποίο συνόδευσε τη σορό μέχρι και την εκκλησία. Η σορός του βετεράνου ηγέτη της Αριστεράς μεταφέρθηκε σε κιλλίβαντα υπό τους ήχους της φιλαρμονικής της Εθνικής Φρουράς μέχρι και το προαύλιο του Ιερού Ναού της του Θεού Σοφίας. Ωστόσο, ιδιαίτερο τόνο έδιναν οι συγκινημένες φωνές των ΕΔΟΝιτών που τραγουδούσαν Θεοδωράκη και Ελύτη. Με στίχους από το «Ένα το χελιδόνι» και της «Δικαιοσύνης ήλιε νοητέ» ήθελαν να αποχαιρετήσουν τον Δημήτρη με τον δικό τους τρόπο. Καθώς η πομπή έφθασε στην εκκλησία, τον εκλιπόντα υποδέχθηκε πλήθος κόσμου, το οποίο ξέσπασε σε χειροκροτήματα.

Όταν τα μέλη της προσωπικής φρουράς του τέως Προέδρου σήκωσαν το φέρετρο για μεταφορά του εντός του ναού, η αγάπη του κόσμου εκδηλώθηκε με την αυθόρμητη αναφώνηση των συνθημάτων «και τώρα και πάντα ΑΚΕΛ» και «ΑΚΕΛ, το κόμμα σου λαέ».

Λίγο πριν από τις 16:00 η οικογένεια του Δ. Χριστόφια άρχισε να δέχεται συλλυπητήρια εντός της εκκλησίας, καθώς κατέφθαναν επίσημοι.

Δεκτός με παρατεταμένα χειροκροτήματα έγινε ο ΓΓ του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας, ενώ ακολούθως έφτασε με λεωφορείο στην εκκλησία σύσσωμο το Υπουργικό Συμβούλιο. Στην ακολουθία παρίσταντο ο Πρόεδρος της Βουλής, πρέσβεις, επικεφαλής διπλωματικών αποστολών στην Κύπρο, η Ειδική Αντιπρόσωπος του ΓΓ του ΟΗΕ στην Κύπρο Ελίζαμπεθ Σπέχαρ, αρχηγοί ε/κ και τ/κ κομμάτων, πρώην και νυν βουλευτές, υπουργοί της κυβέρνησης Χριστόφια, αλλά και στελέχη του ΑΚΕΛ και του Λαϊκού Κινήματος.

Το «παρών» έδωσαν αντιπροσωπείες από κόμματα της Ελλάδας και του εξωτερικού, από την ομάδα της Ευρωπαϊκής Ενωτικής Αριστεράς στο Ευρωκοινοβούλιο, ανάμεσα σε άλλους. Τέλος, στην κηδεία κατέφθασαν ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας, Αλέξης Τσίπρας και ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Αναστασιάδης.

Της εξοδίου ακολουθίας προέστη ο Μητροπολίτης Κύκκου Νικηφόρος, ενώ μετά τους επικήδειους ακολούθησε κατάθεση στεφάνων.

Τον έχει ήδη δικαιώσει το δάκρυ αυτών που τον αποχαιρετούν

«Ο Δημήτρης Χριστόφιας, ο σύντροφος Δημήτρης, ο Δημήτρης μας, έκανε το σπουδαιότερο. Πόνεσε μαζί με τον κόσμο.

Ονειρεύτηκε μαζί με τον κόσμο. Πάλεψε μαζί του. Έδωσε μάχες, κέρδισε, έχασε, ξανασηκώθηκε, στάθηκε μπροστά, σήκωσε ψηλά τη σημαία της Κύπρου, τη σημαία του ΑΚΕΛ», ανέφερε φανερά συγκινημένος στον επικήδειο λόγο του ο Γενικός Γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής του ΑΚΕΛ. «Σήκωσε ψηλά το λάβαρο του σοσιαλισμού, του μαρξισμού-λενινισμού και του προλεταριακού διεθνισμού και έμεινε πιστός στα ιδανικά αυτά μέχρι το τέλος», τόνισε.

Αναφερόμενος στην παιδική του ηλικία, θύμισε πως ο Δημήτρης του Χριστοφή και της Αννούς πάντα περηφανευόταν πως έζησε φτωχικά μεν, ευτυχισμένα δε παιδικά χρόνια. Θύμισε ακόμη πως από μικρός εργάστηκε ψήνοντας καφέδες στο μπουφέ της συντεχνίας και κυκλοφορούσε από σπίτι σε σπίτι τη «Χαραυγή», «αφού πρώτα την διάβαζε από την πρώτη μέχρι την τελευταία λέξη». Στη συνέχεια αναφέρθηκε στο πώς οργανώθηκε στην ταξική πάλη από τα μαθητικά του χρόνια, που τον οδήγησε το καλοκαίρι του 1964 σε ηλικία 18 ετών να γίνει μέλος του ΑΚΕΛ, της ΠΕΟ και της ΕΔΟΝ.

Αναφέρθηκε ακόμη και στο σημείο-στροφή στη ζωή του, όταν ο αείμνηστος Εζ. Παπαϊωάννου ξεχώρισε τα χαρίσματα του νεαρού Δ. Χριστόφια. Μίλησε για την οικογένειά του λέγοντας πως «στη Μόσχα γνώρισε και την Ελισάβετ, τη βασίλισσα της καρδιάς του, όπως συνήθιζε να λέει, με την οποία απέκτησαν τρία παιδιά, τη Μαριάννα, τη Χριστίνα και τον Χρίστο. Ο Δημήτρης ήταν πάντα πολύ περήφανος για τα παιδιά του. Ήταν περήφανος που τα έβλεπε να μεγαλώνουν βαδίζοντας στις γραμμές των ιδανικών που ενέπνευσαν και τον ίδιο». Για την ανάληψη του βάρους της ηγεσίας του ΑΚΕΛ, ο Α. Κυπριανού είπε πως ο Χριστόφιας το σήκωσε έντιμα, με αυτοπεποίθηση, αξιοπρέπεια και απόλυτη επιτυχία.

«Τα καταφέραμε γιατί σταθήκαμε δίπλα στον ξωμάχο, στον μεροκαματιάρη, δίπλα στον γραφιά και στον δάσκαλο. Σταθήκαμε δίπλα τους σαν συναγωνιστές και σύντροφοι, ποτέ σαν από καθέδρας καθηγητές», ήταν τα λόγια του Δημήτρη Χριστόφια στα οποία στάθηκε ο Άντρος Κυπριανού, ο οποίος τόνισε πως «δίδαξε σε όλους μας να ξεπερνάμε τους εαυτούς μας και να δουλεύουμε όπως αυτός νύχτα-μέρα».

Σύμφωνα με τον Α. Κυπριανού, η εκλογή του Δ. Χριστόφια στην προεδρία της Βουλής και έπειτα στην προεδρία της Δημοκρατίας δεν ήταν τυχαία. Αναφερόμενος στα ιστορικά χαρακτηριστικά της διακυβέρνησης Χριστόφια, ιδιαίτερα στο Κυπριακό, τόνισε πως οι συγκλίσεις της περιόδου αυτής «ήταν προτάσεις που έδιναν προοπτική στη συνύπαρξη Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων στο κοινό τους σπίτι: την Κυπριακή Δημοκρατία». «Η επαναπροσέγγιση του λαού μας, η επανένωση του τόπου μας ήταν η καθημερινή δουλειά και το μεγάλο όραμα που υπηρέτησε ο Δημήτρης με όλες του τις δυνάμεις μέχρι το τέλος», θύμισε. «Ο Δημήτρης Χριστόφιας δεν ήταν ο Δημήτρης μόνο των Ελληνοκυπρίων. Ήταν ολόκληρου του κυπριακού λαού», υπογράμμισε. Μάλιστα, είπε πως αυτό το κέρδισε γιατί τόλμησε: «Τόλμησε να πει αλήθειες που για πρώτη φορά λέγονταν από το στόμα Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας. Είπε ότι η Κύπρος κρύβει στα σπλάχνα της λείψανα ανθρώπων και από τις δύο κοινότητες, θυμάτων ενός τυφλού εθνικισμού. Ως Γ.Γ. του ΑΚΕΛ αλλά και αργότερα ως Πρόεδρος της Κ.Δ. τόλμησε να μιλήσει και να καταδικάσει τα εγκλήματα όχι μόνο της Τουρκίας και της ΤΜΤ αλλά και της ελληνοκυπριακής φασιστικής δεξιάς σε βάρος Τουρκοκύπριων αμάχων. Είπε ότι για να προχωρήσει η Κύπρος μπροστά πρέπει να ξεπεράσει την εθνοτική αντιπαράθεση Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων». Αναφερόμενος στην εσωτερική διακυβέρνηση της προεδρίας Χριστόφια, παρά τις επιθέσεις υπάρχει στον απολογισμό του ένα έργο αναμφισβήτητο. Αναφέρθηκε στον διεθνισμό του Χριστόφια αλλά και στον σεβασμό που προκαλούσε ακόμη και σε ιδεολογικά διαφωνούντες ξένους συνομιλητές του. «Την εκτίμηση στο πρόσωπό του την εισπράξαμε μύριες τόσες φορές, είτε στα Ηνωμένα Έθνη, είτε στην Ευρώπη, είτε στη Ρωσία, είτε στην Κίνα», ανέφερε. Παρατεταμένα χειροκροτήματα ανάγκασαν τον φανερά συγκινημένο Άντρο Κυπριανού να κάνει παύση στον επικήδειο, όταν είπε πως ο Δημήτρης Χριστόφιας πολεμήθηκε και λοιδορήθηκε όσο κανένας άλλος και ιδιαίτερα όταν πρόσθεσε πως: «Δεν περιμένουμε από κανέναν από όσους του φέρθηκαν ανέντιμα και ανήθικα να τον δικαιώσουν.Έχει ήδη δικαιωθεί.Τον έχει ήδη δικαιώσει το δάκρυ με το οποίο τον αποχαιρετούν σήμερα αυτοί, στους οποίους αφιέρωσε όλο του το είναι: οι απλοί άνθρωποι, οι απόμαχοι της ζωής, οι εργάτες του μυαλού, της πένας, των χεριών». «Να πας στο καλό, Δημήτρη. Πάλεψες, πρόσφερες, δάκρυσες, μάτωσες, νίκησες, κράτησες ψηλά τα λάβαρα, μας έδωσες το καλύτερο παράδειγμα. Χιλιάδες θα συνεχίσουμε τον αγώνα σου. Αθάνατος», κατέληξε συγκινημένος ο Άντρος Κυπριανού.

Τα εγγόνια της πλύστρας θα το έχουμε τιμή μας τζιαι καμάρι μας

«Φεύγεις όπως ήρθες. Με τα χέρια καθαρά. Έντιμος, αξιοπρεπής και ακέραιος ως το τέλος. Με το μέτωπο ψηλά. Γιατί σαν κομμουνιστής και σαν άνθρωπος έκαμες το καθήκον σου», ανέφερε στον επικήδειο εκ μέρους της οικογένειας ο γιος του Δημήτρη και Γενικός Γραμματέας της ΕΔΟΝ, Χρίστος Χριστόφιας. «Κλαίνε για σένα σήμερα όλοι αυτοί που τίμησες όσο ζούσες.

Οι σύντροφοί σου, οι καρντάσιηες σου, οι γιολντάσιηες σου, οι εργάτες πάνω στις σκαλωσιές, οι αρκάτες, οι τεχνίτες, οι υπάλληλοι, οι φοιτητές, οι μαθητές, οι κουρασμένοι της δουλειάς, ο κόσμος της δουλειάς. Οι άνθρωποι των Τεχνών, των Γραμμάτων, του Πολιτισμού. Οι απλοί και ταπεινοί κλαίνε για σένα», ανέφερε βουρκωμένος ο Χρίστος. Ο Χ. Χριστόφιας αναφέρθηκε στα προβλήματα υγείας που αντιμετώπιζε ο Δημήτρης παλικαρίσια, με τη μητέρα του στο πλευρό του. «Να πας στο καλό και να μείνεις ήσυχος. Αφήνεις πίσω σου, σαν καλός ζευγάς, χιλιάδες. Εμείς, τα παιδιά σου, θα κουβαλούμε πάντοτε μαζί μας το επίθετό σου.

Αλλά θα ξέρουμε ότι αυτό δεν σημαίνει τίποτε αν δεν τιμούμε το όνομα που αφήνεις πίσω σου. Ο Δημήτρης του αγώνα για την Κύπρο, για το Κόμμα, για τους εργαζόμενους, για τη νεολαία, για το λαό, για τον πολιτισμό, για την ειρήνη, για την αδελφοσύνη», είπε. Αναφερόμενος στον ρόλο του Δ. Χριστόφια ως πατέρα, είπε πως δεν επέβαλλε, αλλά έκανε τα παιδιά του να πιστέψουν σε ιδανικά. «Ήσουν αυτός που, μαζί με τη μάνα μας, μας έμαθες πρώτα και πάνω απ’ όλα να είμαστε άνθρωποι. Μας έμαθες να δίνουμε, όχι να αρπάζουμε. Μας έμαθες να αγαπούμε, όχι να χρησιμοποιούμε. Μας έμαθες να κοιτάζουμε τίμια κατευθείαν στα μάτια τους ανθρώπους, ούτε ψηλά ούτε χαμηλά», είπε. Τόνισε ακόμη πως παρά τις υποχρεώσεις, στον χρόνο που έβρισκε για τα παιδιά του έβρισκε διάθεση όχι μόνο να μιλά, αλλά και τα ακούει».

«Μας δίδαξες την αγάπη, γιατί ήξερες και εσύ ο ίδιος να αγαπάς. Αγαπούσες τους ανθρώπους, τη ζωή, αγαπούσες τη φύση», είπε, θυμίζοντας σε εκατοντάδες ΑΚΕΛιστές τον άνθρωπο Χριστόφια που φρόντιζε το περβόλι του και άνοιγε στον κόσμο το σπίτι του. Αναφερόμενος στα χρόνια του 1974, ο Χρίστος είπε: «Έφυγες από το Δίκωμο τη μέρα του πραξικοπήματος με τη μάνα μας, με τα ρούχα που φορούσατε και τη Μαριάννα 40 ημερών μωρό. Και μόνο κοίταξες κατάματα αυτούς που σας σταμάτησαν με τα καλάσνικωφ. Τους κοίταξες κατάματα και αυτοί κατέβασαν τα όπλα.

Ο ίδιος μάς εκμυστηρεύτηκες ότι χρόνια αργότερα ένας από αυτούς στάθηκε μπροστά σου και με δάκρυα στα μάτια σε ρώτησε: “Θα με συγχωρέσεις ποτέ;” Και εσύ τον φίλησες και του είπες: “Μακάρι να το έκαμναν όλοι τούτο που κάμνεις εσύ τωρά”». «Αυτός ήσουν παπά μας», είπε περήφανος ο Χρίστος, «ένας άνθρωπος λεβέντης, που δεν υποχωρούσε, που δεν λύγιζε. Ένας άνθρωπος που ήξερε να αγαπά και να συγχωρεί. Η τιμιότητά σου ήταν αγκάθι για πολλούς. Για εμάς είναι η περηφάνια μας». Θύμισε ακόμη την έγνοια του για τη νεολαία και την ΕΔΟΝ.

Αγαπούσε πολύ και βαθιά την Κύπρο και τους ανθρώπους της ο Δημήτρης. Το σύνθημα «οι Τούρκοι της Κύπρου δεν είναι εχθροί μας, οι Τούρκοι της Κύπρου είναι αδερφοί μας» ήταν για εκείνον ευαγγέλιο, τόνισε ο Χρίστος. «Έφυγες με τον καημό της μοιρασμένης μας πατρίδας. Ο καημός σου είναι ο όρκος μας. Θα συνεχίσουμε κάθε ώρα, κάθε μέρα να παλεύουμε όλο και πιο πολύ, όλο και πιο πολλοί, για να ενώσουμε τον τόπο μας και τον λαό μας. Να είσαι βέβαιος», υποσχέθηκε, και μαζί με αυτόν χιλιάδες. «Συγκινήσουν εύκολα, δάκρυζες συχνά.

Αυτό υποδείκνυαν πολλοί ειρωνικά. Είναι αλήθεια. Βούρκωνες όταν θυμόσουν τους παλιούς συντρόφους. Τον Εζεκία, τον Πουμπουρή, τον Κουρτελλάρη, τον Κατσούρα, τον Δημητριάδη. Όταν μιλούσες για τον Χαρίλαο Φλωράκη. Όταν αναφερόσουν στον Οζγκιέρ Οζγκιούρ. Όταν θυμόσουν εκείνη τη συναυλία με τη Μαρία Δημητριάδη. Όταν άκουγες τη φωνή του Καζαντζίδη στο “να σου δώσω μια να σπάσεις, αχ βρε κόσμε γυάλινε”. Όταν μιλούσες για τη Σοβιετική Ένωση. Για τον σοσιαλισμό-κομμουνισμό. Όταν άκουγες Ρίτσο, Ναζίμ Χικμέτ, Λειβαδίτη, Ανθία, Πιερίδη και Λιασίδη. Όταν συναντούσες ανθρώπους και σου έλεγαν τα προβλήματά τους.

Όταν άκουγες τα παιδιά σου να τραγουδούν στα οικογενειακά τραπέζια. Όταν έβλεπες τα εγγόνια σου να κάνουν τα πρώτα τους βήματα. Δάκρυζες, παπά μας, γιατί παρέμεινες άνθρωπος, καλοσυνάτος και ευαίσθητος. Αυτή είναι η πιο μεγάλη κληρονομιά που μας αφήνεις. Να πας στο καλό παπά μας. Να ξεκουραστείς και να ησυχάσεις. Εμείς, τα εγγόνια της πλύστρας, θα το έχουμε τιμή μας τζιαι καμάρι μας. Εμείς θα μιλούμε πάντα περήφανα για το πώς η ανάγκη έγινε η Ιστορία. Και δεν θα αφήσουμε την Ιστορία να γίνει σιωπή. Και τώρα, και πάντα», κατέληξε.

Μας έχεις Like στο Facebook ;