Πολιτικές προεκτάσεις και κίνδυνοι για τις αρχαιότητες – Στα σκαριά νομοσχέδιο για υπαγωγή τους στο Υπουργείο/Υφυπουργείο Πολιτισμού

Της Νίκης Κουλέρμου

Αρμόζει ή δεν αρμόζει οι αρχαιότητες της Κύπρου να υπάγονται στο Υπουργείο Πολιτισμού αντί στο Υπουργείο Συγκοινωνιών; Εκ πρώτης όψεως η απάντηση θα ήταν άμεσα καταφατική. Σε ένα φυσιολογικό κράτος… Πλην όμως η απάντηση δεν είναι τόσο εύκολη για λόγους ιστορικο-πολιτικούς.

Δεν είναι τυχαίο που παρόμοιες σκέψεις για μεταφορά του σε άλλο υπουργείο ή ακόμα η ανεξαρτητοποίηση του Τμήματος Αρχαιοτήτων κάτω από την ομπρέλα μιας ανεξάρτητης Αρχής συζητήθηκαν και στο παρελθόν, αλλά εγκαταλείφθηκαν πρόωρα.

Την ίδια κατάληξη φαίνεται ότι θα έχει και η νέα συζήτηση που έχει ανοίξει με αφορμή τη συζήτηση νομοσχεδίου που ετοίμασε η κυβέρνηση και βρίσκεται ήδη ενώπιον της Νομικής Υπηρεσίας για νομοτεχνική επεξεργασία. Την ίδια ώρα η κυβέρνηση αναμένει εκθέσεις και γνωματεύσεις επί του θέματος, σύμφωνα με τα όσα λέχθηκαν τουλάχιστον ενώπιον της αρμόδιας κοινοβουλευτικής Επιτροπής Συγκοινωνιών και Έργων.


Η «Κυριακάτικη Χαραυγή» ζήτησε και πήρε τις απόψεις επί του θέματος τόσο από τη γραμματέα του Κλάδου Υπαλλήλων Τμήματος Αρχαιοτήτων ΠΑΣΥΔΥ, Μαρία Μακρή, όσο και από βουλευτές.

«Είναι αλήθεια ότι οι αρχαιότητες αποτελούν κομμάτι του Πολιτισμού και θα ήταν ιδανικό να υπάγονταν σε ένα Υπουργείο Πολιτισμού, όμως στο παρόν στάδιο και με το κυπριακό πρόβλημα άλυτο υπάρχουν σοβαροί πολιτικοί και συνταγματικοί λόγοι που καθιστούν μια τέτοια ενέργεια επικίνδυνη για τις αρχαιότητες του τόπου μας», παρατηρεί η κα Μακρή. Η ίδια υπενθυμίζει επίσης ότι και στο παρελθόν επιχειρήθηκαν διάφορες προσπάθειες για μεταφορά του Τμήματος Αρχαιοτήτων, είτε κάτω από το Υπουργείο Παιδείας είτε κάτω από μια Ενιαία Αρχή Πολιτισμού, όμως όλες οι κυβερνήσεις, σταθμίζοντας τους κινδύνους που θα δημιουργούνταν με μια ανάλογη κίνηση, αποφάσισαν τελικά να μην προχωρήσουν.

 

Μαρία Μακρή: «Οι αρχαιότητες ανήκουν στο κράτος και όχι στις κοινότητες»

Η κα Μαρία Μακρή παρατηρεί συναφώς ότι «η υλοποίηση μιας τέτοιας απόφασης θα μεταβάλει βασικές αρχές του Συντάγματος που προνοεί ότι οι αρχαιότητες και η διαχείρισή τους ανήκουν στο κράτος και όχι στις κοινότητες. Ο κυπριακός πολιτισμός είναι ενιαίος και ανήκει σε όλους τους Κυπρίους. Οποιαδήποτε μονομερής πολιτική απόφαση για μεταβολή της διοικητικής ευθύνης για τις αρχαιότητες θα καταστήσει ορατό τον κίνδυνο να τεθεί το καθεστώς της αρχαιολογικής κληρονομιάς υπό αμφισβήτηση και να χρησιμοποιηθεί ως άλλοθι για διχοτομικές κινήσεις εις βάρος της πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας μας».

Το Τμήμα Αρχαιοτήτων ιδρύθηκε το 1935 και εντάχθηκε, με την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας, βάσει του Συντάγματος, στο Υπουργείο Συγκοινωνιών και Έργων, ενώ το Υπουργείο Παιδείας ιδρύθηκε το 1965 με βάση το δίκαιο της ανάγκης. Μέχρι τότε την ευθύνη για θέματα εκπαίδευσης είχαν αντίστοιχα η Ε/κ και η Τ/κ Κοινοτική Συνέλευση. Τόσο η ίδρυση του Υπουργείου Παιδείας όσο και η ίδρυση υφυπουργείων δεν προβλέπεται από το Σύνταγμα του 1960.


Το προσωπικό του Τμήματος Αρχαιοτήτων, σε έκτακτη γενική συνέλευση, με ομόφωνη απόφαση, εξέφρασε τη διαφωνία του στην πρόθεση για μεταφορά στο υπό ίδρυση Υφυπουργείο Πολιτισμού τόσο για τους πιο πάνω λόγους όσο και για το γεγονός ότι αν υλοποιηθεί κάτι τέτοιο, τότε από Τμήμα που υπάγεται σε υπουργό με ψήφο στο Υπουργικό Συμβούλιο υποβαθμίζεται σε Τμήμα που υπάγεται σε υφυπουργό χωρίς ψήφο.

«Αυτό που πραγματικά χρειάζεται να γίνει, για την ουσιαστική αναβάθμιση της προστασίας και της διαχείρισης των αρχαιοτήτων και της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου μας, δεν είναι τίποτε άλλο παρά η ενίσχυση του Τμήματος Αρχαιοτήτων με προσλήψεις προσωπικού και αύξηση των αναπτυξιακών δαπανών για έρευνα, προστασία και διαχείριση των αρχαιοτήτων και των αρχαίων μνημείων», αναφέρει στην «Κυριακάτικη Χαραυγή» η κα Μακρή.

 

Α. Φακοντής: «Εξόχως πολιτικό το θέμα»

Σε δήλωσή του στην εφημερίδα μας ο βουλευτής του ΑΚΕΛ και μέλος της Επιτροπής Συγκοινωνιών της Βουλής, Αντρέας Φακοντής, τόνισε ότι η απόφαση για μεταφορά του Τμ. Αρχαιοτήτων στο Υφυπουργείο Πολιτισμού είναι θέμα πολιτικό. Εξήγησε ότι σύμφωνα με το Σύνταγμα οι αρχαιότητες και η διαχείρισή τους ανήκουν στο κράτος και δεν διαμοιράζονται στις δύο κοινότητες. Ο Α. Φακοντής εκτιμά ότι «με τη μετακίνηση του Τμήματος από το Υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών τίθεται σε κίνδυνο η πολιτιστική κληρονομιά του τόπου. Εξήγησε ότι και επί προηγούμενων κυβερνήσεων έγιναν σκέψεις μεταφοράς του Τμήματος είτε στο Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού, είτε με τη δημιουργία Ανεξάρτητης Αρχής, όμως αυτές εγκαταλείφθηκαν ακριβώς λόγω του σοβαρού ενδεχομένου διαμελισμού της πολιτιστικής μας κληρονομιάς».

Επιπρόσθετα, εξήγησε ότι με τη μεταφορά του Τμήματος αυτό θα υποβαθμιστεί και θα υπάρξουν προβλήματα στη διεκπεραίωση των εργασιών του. Τέλος, είπε ότι ενδεχομένως η δημιουργία υφυπουργείων να είναι αντισυνταγματική.


Για όλους τους πιο πάνω λόγους το ΑΚΕΛ διαφωνεί κάθετα με τη μεταφορά του Τμήματος Αρχαιοτήτων στο Υπουργείο ή Υφυπουργείο Πολιτισμού.

Εναντίον της μεταφοράς του Τμήματος στο Υφυπουργείο Πολιτισμού τάχθηκε και το ΔΗΚΟ, με τον κ. Ορφανίδη να τονίζει ότι μια τέτοια απόφαση θα είναι καταστροφική για τις αρχαιότητες και τα θρησκευτικά μνημεία της Κύπρου. Εξήγησε δε, ότι το Τμήμα Αρχαιοτήτων διαφυλάσσεται από το 1960 από το Σύνταγμα με την ένταξή του στο Υπουργείο Μεταφορών.

 

Χρ. Ορφανίδης: «Εγκυμονεί κινδύνους παραχάραξης της Ιστορίας»

Εκ μέρους του ΔΗΚΟ, ο βουλευτής Χρίστος Ορφανίδης σημειώνει ότι η απόφαση της κυβέρνησης στις 29 Ιουλίου 2020 σχετικά με τη μεταφορά του Τμήματος Αρχαιοτήτων στο υπό ίδρυση Υφυπουργείο Πολιτισμού έχει πολιτικές προεκτάσεις και «μας βρίσκει κάθετα εναντίον, γιατί εγκυμονεί κινδύνους παραχάραξης της Ιστορίας και του πολιτισμού της πατρίδας μας, αλλά και των θρησκευτικών μας μνημείων. Το Τμήμα Αρχαιοτήτων ιδρύθηκε το 1935 και εντάχθηκε με την Ανεξαρτησία της Κυπριακής Δημοκρατίας στο Υπουργείο Μεταφορών και Έργων και όπου προβλέπεται αυτό από το Σύνταγμα. Το Υπουργείο Παιδείας, Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας αποτελεί μετεξέλιξη της Κοινοτικής Συνέλευσης με επίκληση του Δικαίου της Ανάγκης και δεν προβλεπόταν από το Σύνταγμα».

Ο κ. Ορφανίδης επικαλείται θέση του διαπραγματευτή Ανδρέα Μαυρογιάννη (2018), σύμφωνα με την οποία για κυρίως πολιτικούς λόγους το Τμήμα Αρχαιοτήτων πρέπει απαραιτήτως να παραμείνει στο Υπουργείο Μεταφορών και δεν είναι τόσο απλό θέμα όπως θέλει να το παρουσιάζει το Υπουργικό Συμβούλιο. Σημειώνει ακόμα ότι «ένα υφυπουργείο δεν έχει ψήφο, όπως είναι πολύ καλά γνωστό, στις συνεδριάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου και επιπρόσθετα η νομιμότητα ίδρυσης υφυπουργείων δεν έχει ξεκαθαριστεί». Συμπερασματικά, ο βουλευτής του ΔΗΚΟ υποστηρίζει ότι «τυχόν μετακίνηση του Τμήματος Αρχαιοτήτων στο υπό εκκόλαψη Υφυπουργείο και σε περίπτωση επίλυσης του κυπριακού προβλήματος, εγκυμονεί ο κίνδυνος το κάθε συνιστούν κρατίδιο να χειρίζεται τις αρχαιότητες και τα θρησκευτικά μνημεία στη γεωγραφική του επικράτεια, όπως θέλει αυτό…»


Ο κ. Ορφανίδης εκφράζει δε φόβους ότι η Τουρκία, που δεν σέβεται και δεν αναγνωρίζει τίποτα, θα επιχειρήσει αλλοίωση της ιστορίας των αρχαιοτήτων όπως συμβαίνει σε όλες τις προηγούμενες περιπτώσεις που έχει υπό την κατοχή της σε ολόκληρη την επικράτειά της και δεν θα σεβαστεί τα θρησκευτικά μνημεία. Παραπέμπει δε στο παράδειγμα της πρόσφατης μετατροπής της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη σε τζαμί…

«Εμείς ουδέποτε θα αποδεχτούμε τέτοια μετακίνηση του Τμήματος Αρχαιοτήτων για όλους τους πιο πάνω λόγους στο υπό εκκόλαψη υφυπουργείο και καλούμε την κυβέρνηση όπως λάβει πολύ σοβαρά υπόψιν τους κινδύνους που συνεπάγονται και όπως τερματίσει οποιαδήποτε άλλη περαιτέρω ενέργεια. Δεν ρισκάρουμε την πολιτιστική και θρησκευτική μας κληρονομιά και δεν δίνουμε το δικαίωμα στην Τουρκία για παραχάραξη αυτής με το να τους δώσουμε άλλοθι από μόνοι μας. Η πολιτιστική κληρονομιά να παραμείνει στην εξουσία του κράτους και όχι των κρατιδίων», καταλήγει ο βουλευτής του ΔΗΚΟ.

Πάντως το ερώτημα που δεν έχει απαντηθεί ούτε κατά τη συζήτηση του θέματος ενώπιον της αρμόδιας κοινοβουλευτικής επιτροπής είναι γιατί να προχωρήσει η κυβέρνηση σε μια απόφαση με πολιτικό ρίσκο και κινδύνους για τις αρχαιότητες τη στιγμή μάλιστα που το Τμήμα Αρχαιοτήτων δεν θα αναβαθμιστεί/στελεχωθεί επαρκώς…

 

 

 

Ακολουθήστε το dialogos.com.cy, στο Google News

Οι τελευταίες ειδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο και όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.