Πολιτισμός για το τώρα, το πριν, το μετά και το πάντα

Στις 18 Απριλίου του 1982, στην Τυνησία, στο πλαίσιο συµποσίου του ∆ιεθνούς Συµβουλίου Μνηµείων και Τοποθεσιών (ICOMOS), προτάθηκε να οριστεί Παγκόσµια Ηµέρα Μνηµείων και Τοποθεσιών (International Day for Monuments and Sites).

Η πρόταση υιοθετήθηκε από τη Γενική Συνέλευση της UNESCO. Έκτοτε, η ηµέρα αυτή τιµάται κάθε χρόνο σε όλο τον κόσµο µε πολιτιστικές εκδηλώσεις, εκθέσεις, συνέδρια, οµιλίες και άλλες πολιτιστικές δράσεις. Στόχος ήταν και είναι η ευαισθητοποίηση του κοινού αναφορικά µε τον πολλαπλό ρόλο των µνηµείων και των τοποθεσιών (και γενικότερα της πολιτισµικής κληρονοµιάς) στο παρελθόν, στο παρόν και στο µέλλον.

Το θέµα της ηµέρας είναι για το 2021 «Σύνθετα Παρελθόντα: Ποικίλα Μέλλοντα» (“Complex Pasts: Diverse Futures”). Με άξονα τους γνωστούς στίχους από το τραγούδι «Σ’ αγαπώ» (γιατί αγαπάµε τον Πολιτισµό και εορτάζουµε την Παγκόσµια Ηµέρα του), σχολιάζω ορισµένα µέρη αυτού του ρόλου στις ακόλουθες γραµµές. Για το τώρα και το πριν: Είναι η πολιτιστική µας πολιτική.

Αναµφίβολα και πρωτίστως, τα µνηµεία και οι τοποθεσίες πολιτισµικής κληρονοµιάς είναι για το τώρα, για το σήµερα, για τη σύγχρονη κοινωνική, πολιτιστική και οικονοµική ζωή. Ο ρόλος τους δεν εξαντλείται στην τουριστική εκµετάλλευση, στην οικονοµική αντανάκλαση ή στην εκπαιδευτική αξιοποίηση. Αποτελούν µέρος της καθηµερινότητας των τοπικών κοινωνιών.

Ζούµε ανάµεσά τους, δηµιουργούµε νέες εµπειρίες και µνήµες µαζί τους, συνδέουµε την καθηµερινή µας δραστηριότητα µε αυτά. Μια βόλτα στην Ακρόπολη µετά τη δουλειά, µια συζήτηση κι ένα ρόφηµα σε καφενείο στην Παλιά Πόλη, ένα γεύµα µε θέα τις βενετικές οχυρώσεις της Λευκωσίας εµπλουτίζουν το σήµερα των µνηµείων και των τοποθεσιών. Παράλληλα, κι επίσης αναµφίβολα, τα µνηµεία τα οφείλουµε στο παρελθόν. Είναι αυτό το παρελθόν, το υλικό και το άυλο, τo σύνθετο, το παρελθόν σε πληθυντικό αριθµό, που έχουµε χρέος να προστατεύσουµε, να µελετήσουµε, να αναδείξουµε, ξεπερνώντας φόβους και πάθη.

Κάθε παρόν επιλέγει τα παρελθόντα του, κάθε κοινωνία την ιστορία και τις ιστορίες της. Επιλέγουµε, προστατεύουµε, αλλά και αναιρούµε προκαταλήψεις και φοβίες και αναδεικνύουµε µέσω της έρευνας πολιτισµικές πτυχές που δεν είναι ακόµη γνωστές και ανακαλύπτουµε τα «σύνθετα παρελθόντα» µας. Για το µετά και το πάντα: Είναι η πολιτιστική µας διαχείριση µαζί µε την πολιτιστική µας ανάπτυξη, τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και χάραξης στρατηγικών. Καλούµαστε να είµαστε έτοιµοι για τις προβλέψεις και τις εκπλήξεις του µέλλοντος, που είναι κι αυτό στον πληθυντικό. Όχι µόνοι µας. Ούτε µόνο µε τα µνηµεία και τις τοποθεσίες πολιτιστικής κληρονοµίας.

Είναι η παγκόσµια κοινότητα, είναι οι εµπλεκόµενοι φορείς (από την UNESCO έως τους τοπικούς συλλόγους), είναι όλα τα ενδιαφερόµενα µέρη που συµβάλλουν και συν-δηµιουργούν τα «ποικίλα µέλλοντα». Από τα σύνθετα παρελθόντα στα ποικίλα µέλλοντα, η λύση είναι η προετοιµασία, το καλό υπόβαθρο στη θεωρία και στην πράξη, οι αναπτυγµένες ικανότητες και δεξιότητες. Το Ανοικτό Πανεπιστήµιο Κύπρου, µε το µεταπτυχιακό του πρόγραµµα «Πολιτιστική Πολιτική και Ανάπτυξη», συµβάλλει προς αυτή την κατεύθυνση.

Το Πρόγραµµα δέχεται αιτήσεις εισαγωγής μέχρι τις 25 Μαΐου 2021 στο www.ouc.ac.cy

Του Δρος Γεώργιου Παπαϊωάννου * Ακαδηµαϊκός υπεύθυνος του Μεταπτυχιακού Προγράµµατος Σπουδών «Πολιτιστική Πολιτική και Ανάπτυξη» του Ανοικτού Πανεπιστηµίου Κύπρου, αναπληρωτής καθηγητής και διευθυντής του Εργαστηρίου Μουσειολογίας στο Ιόνιο Πανεπιστήµιο

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.