Η πρώτη δημόσια σύγκρουση Μακαρίου – Γρίβα (Μέρος 17ο)

Ο Μακάριος για πρώτη φορά μίλησε στις 17 Ιουλίου 1959 για υπόσκαψη του αγώνα για εγκαθίδρυση της ανεξαρτησίας. Σαφέστατα αναφερόταν στον Γρίβα.

Η πρώτη δημόσια σύγκρουση Μακαρίου – Γρίβα

Έντονες αντιδράσεις από τις δημόσιες δηλώσεις του Γρίβα

Του Μιχάλη Μιχαήλ

 

Μέρος 17ο

 

Η προσπάθεια εξομάλυνσης της κρίσης στις σχέσεις Γρίβα και Μακαρίου απέτυχαν παρά τις περί του αντιθέτου δηλώσεις. Τόσο η αποστολή από τον Μακάριο του Αντώνη Γεωργιάδη στον Γρίβα, όσο και η μετάβαση στις Σπέτσες ομάδας αγωνιστών της ΕΟΚΑ, δεν υπήρξε θετικό αποτέλεσμα. Ο Γρίβας όχι μόνο παρέμενε αμετακίνητος στις θέσεις του αλλά λίγες μέρες αργότερα θα κατάγγελλε ανοικτά τις συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου.

 

Ο Γρίβας πιστός στις εμμονές του έβλεπε και πάλι κομουνιστικό κίνδυνο στην Κύπρο και οπτασιαζόταν εξοπλισμό του ΑΚΕΛ από τους βρετανούς.

Ασφαλώς όχι μόνο τίποτε από αυτά δεν ευσταθούσε, αλλά όπως θα γινόταν γνωστό σε λίγο, εκείνοι που εξοπλίζονταν ήταν οι οπαδοί του Γρίβα.

 

Ευ. Αβέρωφ: Οι διαφορές δεν θα εμποδίσουν τη λύση

Εν μέσω των υποσκαπτικών ενεργειών του Γρίβα εναντίον των συμφωνιών Ζυρίχης-Λονδίνου, Μακάριος και ελληνική κυβέρνηση προσπαθούν να κρατούν χαμηλούς τόνους, δηλώνοντας συνεχώς ότι δεν υφίσταται διαφορά μεταξύ Μακαρίου και Γρίβα.

Ο Γρίβας από την πλευρά του δηλώνει κάποτε ότι δεν υφίσταται διαφορά με τον Μακάριο ενώ κάποτε του επιτίθεται.

Στις 22 Ιουλίου 1959 το Υπουργικό Συμβούλιο της κυβέρνησης Καραμανλή συνήθλε και εξέταση την περίπτωση Γρίβα[1] με τον Υπουργό Εξωτερικών Ευάγγελος Αβέρωφ να παραδέχεται ότι υπάρχουν «διαφοραί απόψεων» μεταξύ του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου και του στρατηγού Γρίβα, υπογραμμίζοντας όμως ότι αυτές δεν θα εμποδίσουν την εφαρμογή της λύσης που δόθηκε στο κυπριακό.

Όπως πληροφορούμαστε από τον ελληνικό τύπο, το θέμα ανακίνησε ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής για να υποστηρίξει ότι από την προβολή του Γρίβα στην πολιτική δεν επηρεάζεται η κυβερνητική σταθερότητα.

 

Στο μεταξύ, σε δηλώσεις του στην «Ελευθερία» της Λευκωσίας, ο υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας εξέφραζε την ελπίδα ότι είναι ανακριβείς οι πληροφορίες περί διάστασης απόψεων μεταξύ Μακαρίου και Γρίβα, σημειώνοντας ότι τυχόν διάσταση απόψεων θα αποτελέσει επανάληψη των τραγικότερων φάσεων της Ελληνικής ιστορίας. Εξέφραζε παράλληλα την ελπίδα ότι αυτό δεν θα επαναληφθεί στην περίπτωση της Κύπρου.

Βέβαια ο Ευ. Αβέρωφ έλεγε συνειδητά ψέματα αφού γνώριζε ότι η διάσταση απόψεων ήταν πραγματική. Προσπαθούσε όμως να μη ρίξει λάδι στη φωτιά, με την ελπίδα ότι θα υπάρξει ύφεση στη διαμάχη[2].

Isto
Ο γρίβας αφιέρωνε χρόνο για να κάνει περιοδείες παρουσιαζόμενος ως ο νέος σωτήρας της ελλάδας.

Επίθεση Φ. Κιουτσούκ εναντίον του Γρίβα

Η συμπεριφορά του Γρίβα προκαλούσε ανησυχία και ανάμεσα στους Τ/κύπριους, μερίδα των οποίων επίσης δήλωνε αντίθεση στην εφαρμογή των Συμφωνιών, πιστή στο δόγμα της διχοτόμησης.

Ο μεταβατικός αντιπρόεδρος της κυπριακής κυβέρνησης Φαζίλ Κιουτσούκ προέβη σε δήλωση επαινώντας τον Μακάριο για τον τρόπο που αντιμετωπίζει τον Γρίβα, ο οποίος επεμβαίνει στις υποθέσεις της Κύπρου.

Δήλωσε ότι συμφωνεί με τον Μακάριο ότι το θέμα πρέπει να το χειρίζονται μόνο Κύπριοι και τόνιζε ότι «Εφόσον ο Αρχιεπίσκοπος παραμένει εις την εξουσίαν και εφ’ όσον δεν υφίσταται εξωτερική επέμβασις, έχομεν εμπιστοσύνην δια το μέλλον της Κυπριακής Δημοκρατία»[3].

 

Σε δηλώσεις προέβη και ο Ραούφ Ντενκτάς ο οποίος είπε ότι οι δηλώσεις του Γρίβα δικαιολογούν την ανησυχία των τ/κυπρίων ότι ορισμένοι ε/κύπριοι δεν επιθυμούν την ανεξαρτησία. Πρόσθεσε ότι «Φρίττομεν αναλογιζόμενοι τι είναι δυνατόν να συμβή εάν ο εγωκεντρικός και εγωιστής αυτός ανήρ κατορθώση να επιστρέψη εις Κύπρον και αρχίση πάλιν ταραχάς ποαντού. Ελπίζομεν ότι οι Έλληνες θα είπουν εις τον στραγηγόν Γρίβα ότι αρκετάς ταραχάς και αιματοχυσίαν είχον και ότι από τούδε και εις τα εξής η κοινή λογική και σύνεσις, η ειλικρίνεια και η αμοιβαία αναγνώρισις των δικαιωμάτων εκάστου θα αποτελούν τα πράγματα δια τα οποίοα ο Κυπριακός λαός θα αγωνίζεται».[4]

Elefth
Ο μακάριος για πρώτη φορά μίλησε στις 17 ιουλίου 1959 για υπόσκαψη του αγώνα για εγκαθίδρυση της ανεξαρτησίας. Σαφέστατα αναφερόταν στον γρίβα.

Οι Άγγλοι ζητούν μέτρα για τον Γρίβα

Στις 30 Ιουλίου κυκλοφόρησαν στο Λονδίνο πληροφορίες για σχεδιαζόμενη σύλληψη και εκτοπισμό του Γρίβα. Η «Νταίηλυ Τέλεγκραφ» άφηνε να εννοηθεί ότι θα λαμβάνονταν μέτρα εναντίον του Γρίβα από την ελληνική κυβέρνηση. Τα μέτρα, σε συνεννόηση με την βρετανική κυβέρνηση, θα αφορούσαν περιορισμό της ελευθερίας κινήσεων και δηλώσεων του με το δικαιολογητικό ότι αυτές απειλούν την ειρήνη στην Κύπρο και τις πολιτικές σχέσεις των τριών δυνάμεων που υπέγραψαν τις συμφωνίες.

 

Αφορμή για τη λήψη μέτρων, σύμφωνα με την βρετανική εφημερίδα, αποτελούσαν οι δηλώσεις του Γρίβα εναντίον των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο, που αποτελούν βασικό τμήμα των συμφωνιών[5].

As
Οι γελοιογραφίες στον ελληνικό τύπο ήταν ενδεικτικές για την κατάσταση που επικρατούσε με τα καμώματα του γρίβα. Ο γρίβα στη συγκεκριμένη γελοιογραφία λέει ότι «η χώρα έχει ανάγκην ριζικής αλλαγής και ζητεί ηθικόν καθαρμόν».

Αρχιεπίσκοπος Αμερικής και Οργανώσεις των ΗΠΑ εναντίον Γρίβα

Η συμπεριφορά του Γρίβα προκάλεσε αντιδράσεις και στην ομογένεια των ΗΠΑ και ιδιαίτερα στους Κύπριους της Αμερικής. Σύμφωνα με τις εφημερίδες, οι δηλώσεις του Γρίβα δημιούργησαν καταφανή ανησυχία στους επίσημους κύκλους των ΗΠΑ και του ΟΗΕ.

Ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ιάκωβος, ερωτηθείς από δημοσιογράφους είπε ότι η ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία της Αμερικής έλαβε γνώση των ατυχών, όπως τις χαρακτήρισε, δηλώσεων του Γρίβα «τοσούτον μάλλον καθόσον ούτος οικειοποιείται εθναρχικήν ιδιότητα την οποίαν ουδέποτε έχιε. Μόνος υπό της απανταχού ορθοδοξίας ανενγωρισμένος Εθνάρχης Κύπρου είναι ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος, όστις απεδέχθη τας σύμφωνίας Ζυρίχης και Λονδίνου εξ ονόματος του λαού της Κύπρου και επί των οποίων συνεφώνησεν εκ καιρώ δια κατηγορηματικών δηλώσεων ο ίδιος ο Γρίβας»[6].

Ο Ιάκωβος ευχήθηκε να αναλογισθεί ο Γρίβας σύντομα τις ευθύνες των δηλώσεων του και με το ίδιο μέτρο αυτοθυσίας και πατριωτισμού που επέδειξε τον Φεβρουάριο, όταν τερμάτιζε την ένοπλη δράση, να συνεχίσει και τώρα, επανορθώνοντας το μεγάλο κακό και την εθνική συμφορά την οποία ούτε διανοήθηκε ούτε θέλει να επιφέρει.

 

Εξάλλου, η Συνομοσπονδία Κυπριακών Σωματείων Αμερικής έστειλε τηλεγράφημα στον Μακάριο τονίζοντας ότι θλίβεται για τις δηλώσεις του Γρίβα με τις οποίες αποκηρύσσει τις συμφωνίες τις οποίες κατηγορηματικά αποδέχθηκε. Παράλληλα η Συνομοσπονδία εκφράζει την αφοσίωσης της στον Μακάριο και στον αγώνα του για την εγκαθίδρυση της Κυπριακή Δημοκρατίας.

 

Έμμεσες αιχμές Μακαρίου εναντίον Γρίβα

Στις 27 Ιουλίου 1959 ο Μακάριος αποφάσισε να αφήσει κάποιες αιχμές εναντίον του Γρίβα. Μιλώντας στην Κακοπετριά αναφέρθηκε στην κατάσταση που επικρατούσε στην Κύπρο και στην προσπάθεια οικοδόμησης του νέου κράτους, αναφέροντας ότι κάποιοι επιχειρούν να υποσκάψουν το έργο του.

Μεταξύ άλλων ανέφερε ότι «Ενώ διαμορφούνται τα πεπρωμένα της ιστορίας της Νήσου μας κατόπιν ενός επικού αγώνος και τόσων θυσιών, μερικοί επιχειρούν διαφόρους τρόπους την εκμετάλλευσιν του αγώνος δια ιδικούς των σκοπούς. Και αντί να συμβάλουν εις την αξιοποίησιν των κτηθέντων δια τόσων θυσιών, επιχειρούν να καταστρέψουν τα κτηθέντα. Αντί να βοηθήσουν εις το έργον της οικοδομής, προσπαθούν να χαλάσουν ό,τι οι άλλοι κτίζουν. Σπείρουν ζιζάνια μεταξύ του Κυπριακού λαού»[7].

 

Ο Γρίβας έτοιμος να… πέσει!

Την ίδια μέρα, η κυπριακή «Ελευθερία» δημοσίευε μια είδηση με την ένδειξη «Ύστατη Στιγμή» και τίτλο: Ο Γρίβας είπε χθες, ότι δεν θα διστάση να επαναρχίση αγώνα και να πέση εν ανάγκη»!

 

Σύμφωνα με την ανταπόκριση, «Ο Στρατηγός Γρίβας, τέως ηγέτης της ΕΟΚΑ, ομιλών απόψε (σ.σ. 27 Ιουλίου) προς Κυπρίους εργάτας και φοιτητάς εν Αθήναις είπε: “Δεν θα διστάσω να αρχίζω και πάλιν τον αγώνα και να πέσω εν ανάγκη δια να συντρίψω τας σκοτεινάς δυνάμεις εδώ και εις την Κύπρον, αι οποίαι επιδιώκουν να υποδουλώσουν την νήσον”. Ο Στρατηγός συνεχίζων είπεν: “Όνειρόν μου ήτο και είναι εισέτι να ίδω την Ελληνικήν σημαίαν κυματίζουσαν εις την Κύπρον, η οποία απειλείται από σκοτεινάς δυνάμεις. Μερικά πρόσωποα εδώ και εις την Κύπρον αντιτίθενται εις την χορήγησιν της ελευθερίας σας και επιθυμούν να παραδώσουν ευφόρους περιοχάς μιας νήσου 140 τετραγωνικών μιλίων εις τους Βρετανούς δια να χρησιμοποιηθούν ως βάσεις”.

Τον Στρατηγόν Γρίβαν, επανελθόντα σήμερον εις Αθήνας υπεδέχθησαν νεαροί Έλληνες της Κύπρου».

 

Ο Γρίβας επαναλάμβανε δηλώσεις που είχε κάνει και στο πρόσφατο παρελθόν, παρουσιαζόμενος ως ο σωτήρας τόσο της Κύπρου όσο και της Ελλάδας.

 

Το νερό του ποταμού δεν θα γύριζε πίσω. Ελάχιστα 24ωρα αργότερα ο Γρίβας θα κατάγγελλε τις συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου και η κατάσταση θα έπαιρνε φωτιά. Οι πληροφορίες για τη δημιουργία ένοπλων ομάδων θα έδιναν και θα έπαιρναν.

 

ΛΕΖΑΝΤΕΣ

  1. Ο Γρίβας αφιέρωνε χρόνο για να κάνει περιοδείες παρουσιαζόμενος ως ο νέος σωτήρας της Ελλάδας.

 

  1. Οι γελοιογραφίες στον ελληνικό τύπο ήταν ενδεικτικές για την κατάσταση που επικρατούσε με τα καμώματα του Γρίβα. Ο Γρίβα στη συγκεκριμένη γελοιογραφία λέει ότι «Η χώρα έχει ανάγκην ριζικής αλλαγής και ζητεί ηθικόν καθαρμόν».

 

  1. Ο Μακάριος για πρώτη φορά μίλησε στις 17 Ιουλίου 1959 για υπόσκαψη του αγώνα για εγκαθίδρυση της ανεξαρτησίας. Σαφέστατα αναφερόταν στον Γρίβα.

[1] Αθηναϊκή «Ελευθερία», 23 Ιουλίου 1959.

[2] «Ελευθερία» Κύπρου, 26 Ιουλίου 1959.

[3] Αθ. «Ελευθερία» 29 Ιουλίου 1959.

[4] «Ελευθερία» Κύπρου, 31 Ιουλίου 1959.

[5] Αθ. «Ελευθερία»31 Ιουλίου 1959.

[6] Ο Αρχιεπίσκοπος Ιάκωβος αναφερόταν στη διακήρυξη Γρίβα για τερματισμό της δράσης της ΕΟΚΑ και με την οποία ζητούσε απ’ όλους τους Κύπριους να ενωθούν γύρω από τον Μακάριο, τονίζοντας ότι η εναντίωση στις συμφωνίες θα ισοδυναμούσε με προδοσία.

[7] «Ελευθερία» Κύπρου, 28 Ιουλίου 1959.

Google News icon Aκολουθήστε μας στο Google News


Οι τελευταίες ειδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο και όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy