Σ. Χαραλάμπους: Βάλαμε τα παιδιά ασπίδα για να επαναλειτουργήσει η οικονομία



Συνέντευξη στη Μαρία Φράγκου

Ο διευθυντής λυκείου, πρώην πρόεδρος της ΟΕΛΜΕΚ και πρώην πρόεδρος της Προοδευτικής Κίνησης Καθηγητών, Σωτήρης Χαραλάμπους, δεν ξέρει ούτε από μισόλογα ούτε και μπορεί να κρυφτεί πίσω από εγκυκλίους ή αποφάσεις που η κάθε επόμενη αδειάζει την προηγουμένη. Στη συνέντευξη που ακολουθεί μοιράζεται μαζί μας σκέψεις, ανησυχίες και προβληματισμούς για την πολυδιαφημισμένη «κανονικότητα» και περιγράφει πώς αυτή μεταφράζεται στον τομέα της Εκπαίδευσης και ειδικά στον ευαίσθητο και πολυσήμαντο ζωτικό χώρο του μαθητή.

  • Μία εγκύκλιος πάει και άλλη έρχεται, χρειάζονται δέκα να τις ερμηνεύσουν και άλλοι τόσοι να τις αποκωδικοποιήσουν…
  • Παρά τις αλλοπρόσαλλες εγκυκλίους, ανακοινώσεις, αποφάσεις, οι εκπαιδευτικοί υπερέβαλαν εαυτόν. Έστησαν από μόνοι τους μηχανισμούς επικοινωνίας και εκπαίδευσης με τα παιδιά και πέτυχαν έναν άθλο

Επιστροφή στην κανονικότητα μετά από δύο μήνες περιορισμών. Πώς μεταφράζεται αυτή η κανονικότητα  στον τομέα της Εκπαίδευσης;

Το Υπουργείο Παιδείας πήρε τις αποφάσεις του έτσι όπως το ίδιο έκρινε. Παρ’ όλες τις αντιδράσεις, παρ’ όλες τις υποδείξεις εκπαιδευτικών, γονιών και άλλων φορέων, με τις οποίες καλείτο ο υπουργός να μην προχωρήσει στο άνοιγμα των σχολείων για τις λίγες μέρες που απέμειναν και να δοθεί έμφαση στη Γ’ Λυκείου, έτσι ώστε με ασφάλεια και απερίσπαστα τα παιδιά αυτά να οδηγηθούν στις Παγκύπριες Εξετάσεις, αντ’ αυτού ο υπουργός έλαβε υπόψη άλλα κέντρα εξουσίας, υποδείξεις ή και πιέσεις από άλλους φορείς, όπως η ΟΕΒ και το ΚΕΒΕ, και πήρε τις ανεξήγητες και κατακερματισμένες αποφάσεις και μάλιστα με εγκυκλίους που η μία αντίφασκε την άλλη. Έπαιρνε τη μία μέρα τη μία απόφαση, η οποία ανατρεπόταν στη συνέχεια, καταρρίπτοντας έτσι το ίδιο το υπουργείο τον εαυτό του, ότι υπάρχει, δηλαδή, ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός. Σχεδιασμός δεν υπάρχει και οι αποφάσεις που λαμβάνονταν ήταν πρόχειρες και αποσπασματικές. Και τώρα βρισκόμαστε στη φάση όπου κάποια παιδιά πηγαίνουν σχολείο και κάποια άλλα όχι, κάποια κάνουν εξ αποστάσεως εκπαίδευση, άλλα κάνουν εξ αποστάσεως από το σχολείο, πράγμα που δημιουργεί προβλήματα…

 

Δηλαδή;

Η υλικοτεχνική υποδομή των σχολείων δεν μπορεί να υποστηρίξει την εξ αποστάσεως εκπαίδευση από το σχολείο.

 

Σας ανησυχεί μήπως και δημιουργούνται μαθητές δύο ή και περισσότερων ταχυτήτων; 

Έχουμε μαθητές όχι απλά πολλών ταχυτήτων, αλλά και μαθητές που τείνει να τους αφήσει έξω η όλη προσπάθεια και το ανεπιτυχές εγχείρημα του Υπουργείου Παιδείας. Όπως είναι, για παράδειγμα, τα παιδιά με δυσκολίες, αναπηρίες, παιδιά που δεν έχουν συνοδό κ.λπ. Ουσιαστικά, αυτά τα παιδιά έχουν αποκλειστεί από τη μάθηση. Τα έχουν αφήσει έξω από την εκπαιδευτική διαδικασία. Φάνηκε ότι για αυτά τα παιδιά δεν υπήρξε καμία πρόνοια. Η όποια απολογία δεν καλύπτει κανέναν.

Ναι, έχουμε παιδιά πολλών ταχυτήτων. Κατ’ αρχήν έχουμε τη Γ΄ Λυκείου που ξεκίνησε στις 11 του Μάη, κατά το Υπουργείο Παιδείας πανηγυρικά, με 89% παρουσία την πρώτη ημέρα. Αυτό τα παιδιά της πρώτης ημέρας ήλθαν, είδαν και απήλθαν. Ένα πολύ μικρό ποσοστό μαθητών της Γ΄ Λυκείου παρακολουθεί τα διά ζώσης μαθήματα. Χάσαμε και τα αβγά και τα πασχάλια. Γιατί χάσαμε και την εξ αποστάσεως, η οποία είχε στηθεί, όχι γιατί το Υπουργείο ώθησε τα πράγματα προς τα εκεί, αλλά γιατί οι εκπαιδευτικοί την έστησαν. Χρησιμοποιώντας ακόμα και δική τους υποδομή, πριν το υπουργείο θέσει σε λειτουργία τα δικά του μέσα, τα οποία είχε στα συρτάρια.  Αποκτήσαμε αυτή τη διά ζώσης επικοινωνία με τα παιδιά. Κι ενώ βρισκόμασταν σε μία πολύ καλή φάση, και τα παιδιά παρακολουθούσαν τα μαθήματα, έρχεται το υπουργείο και γκρεμίζει όλο αυτό το οποίο πολυδιαφήμισε κιόλας ως δικό του δημιούργημα. Τι γίνεται τώρα; Διαβάζουν μόνα τους κάποια παιδιά. Και σε αυτές τις συνθήκες -και είμαστε πολύ πίσω από τις Παγκύπριες Εξετάσεις- κάποια παιδιά που είναι στα σχολεία είναι σε τάξεις με 41 βαθμούς θερμοκρασία, χωρίς το απαραίτητο σύστημα που να τους δίνει τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν μάθημα. Και θα φύγουν και αυτά τα λίγα εντός των ημερών. Και είναι κρίμα.

Κάποιος θα μπορούσε να πει πως ολοένα και περισσότερες χώρες στην Ευρώπη ανοίγουν τα σχολεία. Γιατί στην Κύπρο να υπάρχουν αντιδράσεις;

 

Οι συνθήκες δεν είναι παντού οι ίδιες. Συνθήκες μάθησης, κλιματολογικές συνθήκες. Ακόμα και η Ελλάδα, την οποία το υπουργείο μας συχνά πυκνά αντιγράφει, σε αυτό διαφέρει από εμάς…

Διάβαζα ένα ρεπορτάζ με τίτλο «Η Ευρώπη ανοίγει τα σχολεία και η Ελλάδα τις κάμερες». Θέλετε να το κυπροποιήσουμε και στη θέση της Ελλάδας να βάλουμε Κύπρος; 

Ακριβώς, έτσι. Είναι τραγελαφικό πράγματι. Κι αυτό το τραγελαφικό τρέξαμε να το αντιγράψουμε. Και δεν είχαν καν την ευθιξία οι δικοί μας να το περάσουν ως τροπολογία από τη Βουλή. Πρόκειται για εξέλιξη που μπάζει από παντού. Αυτό, πάντως, να ακούς την κυρία Κεραμέως στην Ελλάδα και μετά από 24 ώρες να ακούς τον κ. Προδρόμου, νομίζω μας ξεπερνά…

Η τηλεκπαίδευση ήρθε για να μείνει; Μπορεί να γίνει μέρος της εκπαίδευσης; 

 

Η τηλεκπαίδευση δεν είναι καινούργιο φαινόμενο. Ήταν στα συρτάρια του Υπουργείου Παιδείας από τα μέσα του 2015. Έκτοτε απολύτως τίποτα δεν έγινε επ’ αυτού. Αγόρασαν λογισμικά προγράμματα πολλών χιλιάδων ευρώ, επιμόρφωση καμία, προετοιμασία εκπαιδευτικών ή μαθητών καμία… Η υλικοτεχνική υποδομή δεν διαμορφώθηκε ή αναμορφώθηκε για να μπορέσει να στηρίξει αυτά τα λογισμικά. Τα σχολεία και οι αντίστοιχες υποστηρικτικές υπηρεσίες είτε τώρα συστήνονται είτε τώρα ενεργοποιούνται. Οι αρμόδιοι θυμούνται ότι πρέπει να κάνουμε επιτροπή για το τάδε ή το δείνα. Να τα κάνουμε όλα, σε πόσο χρονικό διάστημα; Θα γίνουν λάθη, μπορεί να σκοτώσουμε κι αυτή την προσπάθεια. Γι’ αυτό και λέμε στον Υπουργό να κρατήσουμε αυτό που πετύχαμε ως εκπαιδευτικοί, να το εδραιώσουμε και μετά να δούμε πώς προχωρούμε. Μεθοδευμένα και οργανωμένα. Παρά τις αλλοπρόσαλλες εγκυκλίους, ανακοινώσεις, αποφάσεις, οι εκπαιδευτικοί υπερέβαλαν εαυτόν. Έστησαν από μόνοι τους μηχανισμούς επικοινωνίας και εκπαίδευσης με τα παιδιά και πέτυχαν έναν άθλο. Και πιστεύω ότι το σύστημα το έφεραν οι εκπαιδευτικοί και θα μείνει. Εκτός κι αν το Υπουργείο Παιδείας το αφήσει ή άμα περάσει αυτό που βιώνουμε σήμερα θα το βάλει στα συρτάρια… Και οι εκπαιδευτικοί αυτό το καιρό αναγκάστηκαν να αυτομορφωθούν, να αλληλοενημερωθούν, απέκτησαν εμπειρίες. Κι αυτό πρέπει να αξιοποιηθεί.

 

Με τους μαθητές γυμνασίων και λυκείων η προσέγγιση είναι μία. Για νηπιαγωγεία, δημοτικά, άλλη. Για τους μαθητές της ειδικής εκπαίδευσης, μία τρίτη προσέγγιση. Κι όλα αυτά λίγο πριν κλείσουν τα σχολεία, ενώ, κανονικώς εχόντων των πραγμάτων, θα πρέπει να αρχίσει και η προετοιμασία επιστροφής στα σχολεία τον Σεπτέμβρη…

Σε αυτή τη φάση που είμαστε το Υπουργείο Παιδείας έπρεπε να σχεδιάζει, με τη βοήθεια όλων των φορέων, την επαναλειτουργία των σχολείων τον Σεπτέμβρη, μέσα σε συνθήκες ομαλότητας, ηρεμίας και μη εκθέτοντας κανέναν σε κίνδυνο. Αντί να σχεδιάζεται ο Σεπτέμβρης, λοιπόν, τρέχουμε να επιλύσουμε προβλήματα που παρουσιάζονται με τη μαζική και αχρείαστη επάνοδο των μαθητών. Μας ανησυχεί το πώς θα εξελιχθεί η σχολική χρονιά ώς το τέλος της, γιατί διαπιστώνουμε ότι οι σχεδιασμοί είναι ανύπαρκτοι. Μία εγκύκλιος πάει και άλλη έρχεται, χρειάζονται δέκα να τις ερμηνεύσουν και άλλοι τόσοι να τις αποκωδικοποιήσουν… Γιατί δεν μπορεί να μην καταλαβαίνουν ούτε οι διευθυντές, ούτε οι βοηθοί, ούτε οι μαθητές, ούτε οι επαρχιακοί, ούτε οι υψηλόβαθμοι του Υπουργείου Παιδείας τι λένε αυτές οι εγκύκλιοι.

Άμα ακούς λιβάνισμα…

 

Είναι επαρκή τα μέτρα που λαμβάνονται στα σχολεία για προστασία των παιδιών από τον κορονοϊό;

Ο υπουργός, άμα θέλει να μεταθέσει αλλού τις ευθύνες, θυμάται και επικαλείται την αυτονομία ή τη σχετική αυτονομία της σχολικής μονάδας. Μας λένε πως οι διευθύνσεις αποφασίζουν και πως έχουμε ικανούς διευθυντές και τέτοια. Αρχίζει το λιβάνισμα. Άμα ακούς λιβάνισμα, να ξέρεις ότι κάτι υπάρχει πίσω. Κάποιοι απεμπολούν τις δικές τους ευθύνες, θέλοντας να τις μετακυλήσουν αλλού. Ο υπουργός πολλές φορές είπε πως ακολουθούμε κατά γράμμα τις αποφάσεις των επιστημονικών ή των επιδημιολογικών επιτροπών. Και οι ίδιες επιτροπές αδειάζουν αυτή τη θέση και λένε πως ποτέ δεν υπέδειξαν να ανοίξουν τα σχολεία την τάδε ημερομηνία. Πως ποτέ δεν υπέδειξαν να ανοίξουν τώρα τα σχολεία. Μα εκθέτουν και τις ίδιες τις επιτροπές με το να τις επικαλούνται, χωρίς να τις έχουν συμβουλευθεί.

Ποια προβλήματα αντιμετωπίζετε;

Άνοιξαν τα σχολεία και δεν ξέραμε αν θα έχουν μάσκες τα παιδιά ή δεν θα έχουν. Θα θερμομετρούνται οι μαθητές ή δεν θα θερμομετρούνται. Και κατέληξαν στη σοφιστεία «δεν θα θερμομετρούνται κι αν παραπονεθεί κάποιος, θα το κάνουμε». «Μάσκες θα υπάρχουν κι αν χρειαστεί κάποιος μαθητής, θα πάρει». Μα δεν είναι έτσι που πρέπει να λειτουργούμε. Ούτε έτσι πρέπει να συμπεριφερόμαστε. Έγιναν, λένε, όλες οι απολυμάνσεις στα σχολεία και στις τάξεις. Μα σίγουρα έγιναν με τις προδιαγραφές που προνοούνται; Ή έγινε απλά ένας ψεκασμός; Παίρνονται κάποια μέτρα, αλλά αν δεν πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους οι εκπαιδευτικοί, θα έχουμε παρατράγουδα. Θερμομετρούν από μόνοι τους οι εκπαιδευτικοί τους μαθητές και θερμομετρούνται και οι ίδιοι. Αυτή η νέα κατάσταση, με μάσκες, αντισηπτικά στα σχολεία, με άγχος, στρες, ανασφάλεια, ποιον βοηθά; Και πώς να κάνεις μάθημα σε αυτές τις συνθήκες; Αυτό θέλαμε; Το εκπαιδευτικό, το παιδαγωγικό όφελος αγγίζει το μηδέν. Δεν κερδίζουμε τίποτα. Τα παιδιά είναι εκεί για να βοηθήσουν στην επανεκκίνηση της οικονομίας. Είναι κρίμα να τα βάλουμε μπροστά, να τα εκθέτουμε σε κινδύνους γιατί κάποιοι θεωρούν ότι μπορούν να τα έχουν ως ασπίδα για να επαναλειτουργήσει η οικονομία.