Του Τάκη Χατζηγεωργίου

Η υγεία είναι γεγονός δεν αποτελεί ευθύνη της Ένωσης. Αποτελεί ευθύνη των κρατών-μελών. Δεν είναι όμως δυνατόν αυτό να αποτελεί άλλοθι! Άλλωστε η ίδια η ΕΕ στις διακηρύξεις της λέει περίπου τα ακόλουθα. Αντιγράφω από τις επίσημες ιστοσελίδες. «Η ΕΕ εξακολουθεί να είναι επιφορτισμένη με σημαντικό ρόλο όσον αφορά τη βελτίωση της δημόσιας υγείας, την πρόληψη και τη διαχείριση των ασθενειών, την άμβλυνση των απειλών για την ανθρώπινη υγεία και την εναρμόνιση των στρατηγικών των κρατών-μελών στον τομέα της Υγείας… Θεωρείται πλέον επιβεβλημένο να διαθέτει η ΕΕ ικανότητα ταχείας και συντονισμένης αντίδρασης σε σοβαρές απειλές για την υγεία, ιδίως αν ληφθούν υπόψιν η απειλή της βιοτρομοκρατίας και οι πιθανότητες εκδήλωσης πανδημίας σε μια εποχή όπου η ταχύτητα με την οποία μπορούν να πραγματοποιηθούν οι μετακινήσεις σε ολόκληρο τον κόσμο καθιστά ευκολότερη την εξάπλωση των ασθενειών».
Αυτές λοιπόν είναι περίπου οι κατευθυντήριες γραμμές της Ένωσης για το θέμα που μας απασχολεί.

Νομίζω όμως πως όλοι έχουμε τη βάσιμη εντύπωση πως η ΕΕ άργησε, για να μην πω έμεινε για μεγάλο διάστημα να παρακολουθεί τις εξελίξεις. Άργησε σε βαθμό που τα πράγματα ξέφυγαν από τα χέρια της. Ακόμα κι αν κάποιος ξαναφέρει στην επιφάνεια τη βασική γραμμή πως η υγεία αποτελεί πρωτίστως ευθύνη των κρατών, προσωπικά πιστεύω πως η παρούσα συγκυρία παρείχε μια σπάνια ευκαιρία για να επιχειρηθεί περαιτέρω εμβάθυνση της ιδέας, πως η υγεία είναι ευθύνη και μέλημα και της ΕΕ. Πιο απλά ήταν ευκαιρία να δείξει η Ευρώπη μια νέα κατεύθυνση. Τώρα όλοι ξέρουμε πως η ΕΕ σταμάτησε, τερμάτισε κάθιδρη λίγο πιο πάνω από τα πρανή των Άλπεων. Και αφέθηκε η Ιταλία μόνη. Ρίχνω την ευθύνη πρωτίστως στη νέα πρόεδρο της Κομισιόν, την κύρια Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία μου δίνει την εντύπωση πως θέλει να κρατά τα πάντα στο γραφείο της.


Ως να μην υπάρχουν συγκεκριμένα χαρτοφυλάκια. Επιμέρους ευθύνες ασφαλώς και υπάρχουν. Πιστεύω πως η ΕΕ έχασε πολύτιμο βάρος μέσα στη συνείδηση των πολιτών. Που δεν θα ανακτηθεί εύκολα. Όπως νομίζω ταυτόχρονα πως δεν θα ανακτηθεί εύκολα η πίστη πως “ομού μπορούμε καλύτερα”. Από την ανάποδη αν το δει κανείς, το συμπέρασμα είναι πως μόνοι μπορέσαμε καλύτερα. Θέλω να πω πως ο κόσμος που θα προκύψει μετά απ’ αυτή την πανδημία θα είναι ένας κόσμος που θα πιστεύει πιο πολύ στην περιχαράκωση και στα σύνορα. Άλλωστε θα έχουν και επιχείρημα. Αυτά μας έσωσαν. Τα σύνορα. Αυτό θα είναι το υπόγειο μήνυμα. Θα χρειαστεί πολύς κόπος για να ανασχεθεί αυτή η κατηφόρα. Γιατί περί κατηφόρας θα πρόκειται. Εκεί που θα έπρεπε να δούμε πώς ενισχύονται περαιτέρω οι δεσμοί των κρατών, οι δεσμοί των πολιτών όλου του κόσμου, θα αναγκαστούμε να μπούμε σε μια νέα μάχη κατά της περιχαράκωσης. Κατά της αντίληψης πως είναι καλύτερα ο καθείς στο σπίτι του. Μακάρι να βγω ψεύτης, αλλά ο κόσμος που θα ανατείλει, ιδιαίτερα αν αυτό το κακό διαρκέσει, θα είναι ένας κόσμος πιο καχύποπτος, πιο βολεμένος στο κατ’ ιδίαν παρά με τους άλλους.

Οι άλλοι θα είναι η κόλαση. Έχει ξαναλεχθεί αυτό. Μα αυτή τη φορά θα είναι πιο αληθοφανές. Ο προοδευτικός κόσμος ας αρχίσει όσο πιο έγκαιρα μπορεί να ανησυχεί και να επαγρυπνεί. Εδώ θα χρειαστούν θεμελιακές αλλαγές. Καταλαβαίνω επιχειρήματα που ακούγονται πως η πανδημία αυτή θα ενισχύσει το αίσθημα της αλληλεγγύης. Όμως αλληλεγγύη χωρίς επαφές είναι ίσως μεν αλληλεγγύη, αλλά χωρίς εγγύτητα. Χωρίς εγγυήσεις. Αλληλεγγύη εκ του μακρόθεν. Λίγο οξύμωρο.