Σημεία Κοινού/Ορίζοντας

Senior Citizen: Η θλίψη της γεροντικής ηλικίας

In an affluent society like ours everybody should be happy. This is our motto. It is a society of young well off people, a new rising middle class with their very close family circle where everybody is taught to care only about himself or herself. Old age is something we look upon as a miasma.

Με την καλυτέρευση της ιατρικής και φαρμακευτική το όριο ζωής έχει επεκταθεί και το μεγάλο ποσοστό γερόντων προκαλεί πρόβλημα επειδή δεν είναι πλέον παραγωγική μονάδα, ολόκληρο το σύστημα ο καταναλωτικός καπιταλιστικός τρόπος ζωής δεν προέβλεψε, ούτε μερίμνησε για να χρησιμοποιήσει δυναμικά και ενεργά αυτό το ανθρώπινο υλικό. Ο γέρος απωθείται στο περιθώριο. Στον νέο τρόπο ζωής με τον απάνθρωπο γοργό ρυθμό της οι γεροί δεν έχουν θέση, η δημιουργία του οίκου ευγηρίας είναι μια εξιλεωτική κοινωνική πράξη, το άτομο δεν προπαρασκευάζεται να δεχτεί και να χρησιμοποιήσει τη γεροντική περίοδο της ζωής του, ξοδεύει την νεανική του δυναμικότητα παράγοντας έργο, ένα έργο που είναι συνήθως μια ρουτίνα, ένας αυτοματισμός που τον αποξενώνει από την οικογένεια του και από τον ίδιο τον εαυτό του και ξαφνικά έρχεται η στιγμή που παίρνει την πενιχρή, συνήθως, σύνταξή του και απωθείται στο περιθώριο μη ξέροντας τι να κάνει με τον εαυτό του γιατί δεν έμαθε ποτέ να χρησιμοποιεί τον εαυτό του. Φυσικά η μεγάλη μάζα των γερόντων που ζουν μέσα σε αυτή την μουντή εισαγωγή στον θάνατο βρίσκεται αντιμέτωπη με το εκσυγχρονισμό και το ηλεκτρονικό θαύμα και κυρίως το περίφημο «χάσμα γενεών». Ένα μεγάλο πρόβλημα είναι ότι ο ίδιος ο γέρος συμπεριφέρεται σαν γέρος δηλαδή ο ρόλος που του επιβάλλει η κοινωνία του γίνεται βίωμα.

Στην Κύπρο ιδιαιτέρα μετα την τουρκική εισβολή το πρόβλημα των γερόντων έγινε πολύ οξύ επειδή χιλιάδες άνθρωποι ξεκοπήκαν από το σπίτι τους και τον χώρο εργασίας, υστέρα και η μετατροπή του αγροτικού τρόπου ζωής όπου ο γέρος είχε ενεργή θέση στον νέο αστικό τρόπο ζωής δεν του αφήνει πολλά περιθώρια. Στη νέα οικογένεια όπως στενεύει σε μονοπυρηνική δεν υπάρχει χώρος γι αυτόν. Εκείνο που χρειάζεται είναι να δοθεί η πρέπουσα θέση στον ηλικιωμένο, η δυνατότητα για δημιουργία, ένας αξιοπρεπής τρόπος διαβίωσης και να αποφευχθεί η τάση διαχωρισμού από την οικογένεια.

Ο γέρος στο Senior Citizen είναι ακριβώς αυτός ο γέρος που ζει μια μονότονη καθημερινότητα που κοιμάται κάθε βράδυ στο νοσοκομείο κρυφά και μετα πηγαίνει σπίτι του να ταΐσει το γατί του, να φάει την μακαρονάδα του και να παίξει bingo, βασικά τίποτα δεν συμβαίνει εντούτοις η κάθε σκηνή αποπνέει μίαν ανθρωπιά, ευγένεια και συγκίνηση και αυτό οφείλεται στον πρωταγωνιστή τον Αντώνη Κατσαρή που καταφέρνει ακόμη και οι απόλυτες σιωπές του να είναι λαλίστατες. Η κινηματογράφηση ενδιαφέρουσα με τους τεράστιους χώρους όπου οι άνθρωποι γίνονται μικροσκοπικά πιόνια, ένας πραγματικός μικρόκοσμος πράξεων κυρίως καλοσύνης από τη μεριά της νοσοκόμας, μικρές νύξεις ιστοριών, ένας κόσμος που κυλά στην μοναξιά και στη σιωπή. Είναι ένας τρόπος να διηγείται την ιστορία αφήνοντας ένα αίσθημα θλίψης και ανικανοποίητου. Ακόμη και οι στερεοτύπες κουβέντες που ανταλλάσσονται αφήνουν μια αίσθηση κενού. Έρχομαι τώρα στη χρήση της κυπριακής διαλεκτού που τόσο πέτυχε ο Καρτίκκης στο προηγούμενο του φιλμ. O Κατσαρής έχει μια ευχέρεια και άνεση στην έκφραση αλλά τα κυπριακά των άλλων χαρακτήρων ακούγονται κάπως φτιαχτά, ίσως για να φανεί αυτό το αδιέξοδο στην προσπάθεια επικοινωνίας.

O Senior Citizen δεν είναι ούτε ο Harold και η Maud ούτε ακόμη και η Lina Braake, που θα κάνουν την επανάστασή τους, o Senior Citizen δέχεται την μοίρα του, ζει σε ένα Limbo, στον προθάλαμο του θανάτου. Ο Καρτίκκης κάνει ένα εσωτερικό κινηματόγραφο μας περιγράφει με συμπάθεια τον πρωταγωνιστή του φτιάχνοντας μια όμορφη ταινία που αφήνει μια δόση μελαγχολίας (αποφεύγει κάθε τραγικό ή έντονα δραματικό τόνο) σαν ένα ήπιο Andante σε μια κινηματογραφική συναυλία δωμάτιου χωρίς όμως να παύει να υποβόσκει και μια πολιτική τοποθέτηση διαμαρτυρίας.

Ανδρέας Καραγιάν

Η ταινία του Μαρίνου Καρτίκκη Senior Citizen συμμετείχε στο διαγωνιστικό μέρος του Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογραφικές Μέρες Κύπρος 2021 και βραβεύτηκε με το Βραβείο Κοινού

 

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.