Σοβαρές οι επιπτώσεις του πρωτόγνωρου πειραματισμού στην Παιδεία

ΣΩΤΗΡΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ: Σε πολλά μαθήματα δεν υπάρχει καν εκπαιδευτικό υλικό και τα παιδιά «βολεύονται» ακόμη με φωτοτυπίες

Συνέντευξη στον Σπύρο Σωτηρίου

Πρώτιστα οι μαθητές, αλλά και οι εκπαιδευτικοί και συνακόλουθα οι γονείς, τη χρονιά αυτή που ολοκληρώνεται, έχουν υποστεί και υπόκεινται ακόμη τις σοβαρές επιπτώσεις ενός πρωτόγνωρου πειραματισμού, τονίζει στη «Χ» ο πρόεδρος της Προοδευτικής Κίνησης Καθηγητών, Σωτήρης Χαραλάμπους. Σχολιάζει το Νέο Ωρολόγιο Πρόγραμμα στη Μέση Εκπαίδευση σημειώνοντας πως το Υπουργείο Παιδείας, χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση, χωρίς ολοκληρωμένο σχέδιο ή εκπόνηση μελέτης ή έρευνας, πρόχειρα και αποσπασματικά, ακρωτηρίασε την εκπαίδευση και τη βύθισε στην αβεβαιότητα και τη σύγχυση. Σχολιάζει επίσης την πρόταση του Υπουργείου για το νέο σύστημα εξετάσεων και κάνει λόγο για μια φιλοσοφία συντηρητική και αναχρονιστική και η οποία οραματίζεται τα σχολεία σαν διαρκή εξεταστικά κέντρα.

Η σχολική χρονιά οδεύει προς το τέλος της. Πού βρίσκεται το ζήτημα του Νέου Ωρολογίου Προγράμματος;

Δυστυχώς, πρώτιστα οι μαθητές, αλλά και οι εκπαιδευτικοί και συνακόλουθα οι γονείς, τη χρονιά αυτή που ολοκληρώνεται, έχουν υποστεί και υπόκεινται, ακόμη, τις σοβαρές επιπτώσεις ενός πρωτόγνωρου πειραματισμού. Το Υπουργείο Παιδείας, χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση, χωρίς ολοκληρωμένο σχέδιο ή εκπόνηση μελέτης ή έρευνας, πρόχειρα και αποσπασματικά, κυριολεκτικά ακρωτηρίασε την εκπαίδευση και τη βύθισε στην αβεβαιότητα και τη σύγχυση.

Πριν καλά-καλά μπει σε εφαρμογή η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, που εκπονήθηκε μετά από ένα χρόνο έρευνας, μελέτης, σχεδιασμού και προπάντων διαλόγου με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς. Είχε εμπλακεί σ’ αυτήν πλήθος εκπαιδευτικών, αλλά και ακαδημαϊκών σε ομάδες εργασίας. Κι όμως, εν μία νυκτί η νυν κυβέρνηση την ακυρώνει. Στόχευσή της να μην εφαρμοστούν τα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα, που οδηγούσαν σ’ ένα δημοκρατικό και ανθρώπινο σχολείο, της κριτικής σκέψης, της ενοποίησης προγραμμάτων και γνωστικών αντικειμένων.

Ετσι, λοιπόν, μπήκαν σε μια διαδικασία, της οποίας όλοι γίναμε μάρτυρες. Προσθαφαίρεση ωρών, διαγραφή μαθημάτων, προσθήκη μαθημάτων και ωρών, αναλόγως των αντιδράσεων, γεγονός που λάμβανε χώρα, μέχρι πρόσφατα. Αποτέλεσμα: μαθητές και γονείς να τελούν υπό πλήρη σύγχυση. Πρόχειρες και αλλεπάλληλες αλλαγές στις κατευθύνσεις μαθημάτων και συνακόλουθα στο πλαίσιο πρόσβασης. Ως εκ τούτου, ανύπαρκτα σε πλήθος μαθημάτων τα Α.Π. και ως κορωνίδα μας παρουσιάζουν δήθεν δείκτες επάρκειας και επιτυχίας, θέλοντας να πείσουν ότι λειτουργούν και ποιούν έργο. Η αποτυχία ήταν, δυστυχώς, για την Παιδεία, σίγουρη. Εισέπραξαν την απαξίωση του συνόλου των εκπαιδευτικών, αφού σε πολλά μαθήματα δεν υπάρχει καν εκπαιδευτικό υλικό και τα παιδιά «βολεύονται» ακόμη με φωτοτυπίες.

Και το νέο σύστημα εξετάσεων, έτσι όπως προωθείται, σχετίζεται με όσα αναφέρετε πιο πάνω;

Βεβαίως, σχετίζεται. Αφορά, όμως και τη φιλοσοφία του Υπουργείου. Μια φιλοσοφία συντηρητική και αναχρονιστική και η οποία οραματίζεται τα σχολεία σαν διαρκή εξεταστικά κέντρα. Πρόκειται για μια πολιτική, που στην ουσία δεν καταδεικνύει και δεν επιλύει τα σοβαρά ζητήματα, που ταλανίζουν την εκπαίδευση, αλλά στοχεύει στον αποπροσανατολισμό της κοινής γνώμης.

Αλλωστε τόσο οι οργανωμένοι γονείς όσο και τα κόμματα και οργανώσεις, που συμμετέχουν στα Συμβούλια Παιδείας καταγγέλλουν ότι δεν προηγήθηκε κανένας διάλογος. Συγκλήθηκε, μόνο όταν θα ανακοινωνόταν η πρόταση του Υπουργείου. Στα Συμβούλια Παιδείας διεξάγεται ενδελεχής διάλογος και επιδιώκεται συναίνεση. Η πρόταση του Υπουργείου προβλέπει εξετάσεις από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο, εξετάσεις στο τέλος των τετραμήνων, εξετάσεις και αντεξετάσεις, ταυτόχρονα, και η συντρέχουσα αξιολόγηση με τα διαγωνίσματα. Κάτι, που δεν υφίσταται σε κανένα άλλο κράτος. Ακόμη και το φινλανδικό μοντέλο, που συχνά επικαλούμαστε, προνοεί μία μόνο εξέταση, τελική.

Σύμφωνα με όσα έχετε προαναφέρει είναι εμφανές ότι το τοπίο όσον αφορά την πρόσβαση στα δημόσια πανεπιστήμια είναι θολό. Μπορείτε να γίνετε πιο συγκεκριμένος; Ποια η άποψή σας και για την εναλλακτική διαδικασία εισδοχής για αποφοίτους ιδιωτικών σχολών;

Η έντονη αντίδραση των εκπαιδευτικών οργανώσεων, των οργανωμένων γονιών και μαθητών, όλων των κομμάτων πλην του κυβερνώντος, καταδεικνύει πόσο η κυβέρνηση σέβεται την κοινωνία και τους φορείς της. Εν κρυπτώ και παραβύστω και θέλοντας, προφανώς, να εξυπηρετήσει τα ιδιωτικά συμφέροντα, ο Υπουργός Παιδείας εξήγγειλε την κυβερνητική απόφαση. Ηταν το κερασάκι στην τούρτα μετά τα όσα φόρτωσαν τη δημόσια παιδεία είτε από αδέξιους χειρισμούς είτε γιατί το υπαγορεύει η νεοφιλελεύθερη ιδεολογία των κυβερνώντων και προφανώς αφορά και την Παιδεία.

Εγκρίθηκε, λοιπόν, το χρύσωμα του χαπιού που επιχειρείται, όπως για παράδειγμα η αναφορά σε υπεράριθμες θέσεις τις οποίες θα μπορούν να διεκδικούν και οι απόφοιτοι των δημοσίων σχολείων και στην πραγματικότητα οι θέσεις αυτές προορίζονται αποκλειστικά και μόνο για τους απόφοιτους των ιδιωτικών σχολείων. Με το 10% του συνολικού αριθμού των προσφερόμενων θέσεων να παραχωρείται ουσιαστικά στους μαθητές των ιδιωτικών σχολείων, η διάκριση σε βάρος των παιδιών του δημοσίου σχολείου είναι σαφής: Οι μαθητές των ιδιωτικών σχολείων ταυτόχρονα με τη φοίτησή τους θα εξασφαλίσουν τα απαραίτητα GCE για τα πανεπιστήμια του εξωτερικού και την ίδια στιγμή θα μπορούν να παρακάθονται σε Παγκύπριες Εξετάσεις στην αγγλική ή ελληνική γλώσσα για να εισαχθούν στα δημόσια πανεπιστήμια της Κύπρου.

Είναι απορίας άξιον γιατί δεν μπορούσαν όλα αυτά τα χρόνια τα δημόσια πανεπιστήμια να προσφέρουν αυτές τις θέσεις μέσα από τη θεσμοθετημένη διαδικασία των Παγκύπριων Εξετάσεων, προκειμένου εκατοντάδες οικογένειες να μην αναγκάζονται να στέλνουν τα παιδιά τους στο εξωτερικό για σπουδές και να επιβαρύνονται οικονομικά.

Φυσικά εμείς ως Προοδευτική Κίνηση Καθηγητών είχαμε πάντοτε τη θέση ότι θα πρέπει οι Παγκύπριες Εξετάσεις να απαγκιστρωθούν από το Λύκειο και όχι να μετατρέπεται σε προθάλαμο των Πανεπιστημίων. Με τις νέες ρυθμίσεις που προωθεί η κυβέρνηση, διαιωνίζεται αυτή η λογική και το δημόσιο σχολείο οδηγείται σε αλλοτρίωση.

Το νέο σύστημα αξιολόγησης των εκτάκτων πού βρίσκεται;

Στα συρτάρια του Υπουργείου και οσονούπω, όπως φαίνεται, στις ελληνικές καλένδες. Και εδώ το Υπουργείο παρέλαβε από την προηγούμενη κυβέρνηση ένα πλήρες ολοκληρωμένο σχέδιο, προϊόν μακράς και επίπονης πορείας στην οποία είχαν εμπλακεί τόσο ακαδημαϊκοί όσο και μάχιμοι εκπαιδευτικοί, αλλά και οι εκπαιδευτικές οργανώσεις. Το ότι δεν οδηγήθηκε στη Βουλή οφείλεται στην κωλυσιεργία κάποιων κομμάτων (τότε αντιπολίτευση), αλλά και στην ΟΕΛΜΕΚ η οποία ακολουθούσε παρελκυστική τακτική.

Παρότι ο Υπουργός δεσμεύτηκε εδώ και καιρό να το προωθήσει, λίγο μετά τα Χριστούγεννα ισχυρίστηκε ότι επίκεινται εκλογές και δεν θα ήθελε τώρα να το προωθήσει (!!!). Ανεξήγητη η πρόθεσή του. Είναι κοινός τόπος ότι το παρόν σύστημα είναι απαρχαιωμένο, άδικο, ισοπεδωτικό και ένας από τους παράγοντες που οδήγησαν το κυπριακό εκπαιδευτικό σύστημα σε όλες εκείνες τις στρεβλώσεις, αλλά και τις ανεπάρκειες. Αυτό εξάλλου κατέδειξαν και όλες οι έρευνες και μελέτες προεξάρχουσας της Εκθεσης για την Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση, με επικεφαλής τον ακαδημαϊκό Αντρέα Καζαμία. Τους μόνους που φαίνεται να εκφράζει το παρόν σύστημα του επιθεωρητισμού είναι τους κυβερνώντες, που ενώ φραστικά το παραδέχονται, ότι είναι αναχρονιστικό και θα πρέπει να αλλάξει, στην πράξη το διαιωνίζουν.

Πρόσφατα μάλιστα ο Υπουργός με εγκύκλιό του στις 23/2/2016, προχωρεί σε περαιτέρω συντηρητικές αναδιαρθρώσεις επί του υπάρχοντος συστήματος. Επιφέρει αλλαγές που δημιουργούν αυταρχικό πλαίσιο γύρω από τους εκπαιδευτικούς, αλλά και τη σχολική μονάδα. Αντί, στα πλαίσια της σχολικής μονάδας, με το θεσμό του παιδαγωγικού συμβούλου να στηρίζει τους νέους συναδέλφους που έχουν υπηρεσία κάτω από δέκα χρόνια, μπαίνει στη λογική του επιθεωρητισμού και της υπάρχουσας αξιολόγησης.

Ο Υπουργός αντιφαίνεται κιόλας τον εαυτό του, αφού η πρόταση για την αξιολόγηση που έχει αναθέσει ο ίδιος, καταθέτει την παιδαγωγική στήριξη των εκπαιδευτικών στον Παιδαγωγικό Σύμβουλο που βρίσκεται μέσα στο σχολείο και όχι σε κάποιον εξωτερικό αξιολογητή. Να υπενθυμίσουμε στον κ. Υπουργό ότι με τις ενέργειές του αυτές αναιρεί μονομερώς και χωρίς να προηγηθεί κανένας διάλογος την απόφαση που είχε ληφθεί το 2010 από τον τότε Υπουργό Παιδείας, κ. Αντρέα Δημητρίου, μετά από συμφωνία με την ΟΕΛΜΕΚ, η οποία προέβλεπε ότι θα επιθεωρούνται στην τάξη μόνο καθηγητές που έχουν αξιολόγηση ή βρίσκονται στη διαδικασία μονιμοποίησης, εκτός αν συντρέχουν ειδικοί λόγοι. Φαίνεται όμως ότι έχουν παρθεί άλλες πολιτικές αποφάσεις που δεν έχουν καμία σχέση μ’ αυτό που ονομάζουμε δημοκρατικό και ανθρώπινο σχολείο.

Το νέο σύστημα διορισμών στη δημόσια εκπαίδευση θα έχει θετικό αντίκτυπο;

Δυστυχώς η κυβέρνηση κατάφερε και με αυτή τη ρύθμιση να θυματοποιήσει εκατοντάδες συναδέλφους οι οποίοι βρίσκονται για χρόνια στην υπηρεσία, ως συμβασιούχοι και θα βρεθούν -πιθανότατα- στο δρόμο. Επρεπε να διασφαλιστούν αυτοί, πλήρως, απαλλασσόμενοι από τις διαδικασίες ένταξής τους στους νέους καταλόγους μετά από μοριοδότηση και εξετάσεις. Η Προοδευτική διαφώνησε και με τις εξετάσεις με υψηλή μάλιστα μοριοδότηση, θεωρώντας ότι με αυτό τον τρόπο αμφισβητείται και υποβαθμίζεται η πανεπιστημιακή μόρφωση και τα προσόντα των υποψηφίων. Και η αλλαγή έγινε σε μια περίοδο όπου όχι μόνο διορισμοί δεν γίνονται, αλλά με τα μέτρα της κυβέρνησης δημιουργείται πλεόνασμα εκπαιδευτικών. Την κατάσταση επιδείνωσε η παράταση του ορίου αφυπηρέτησης στο 65ο έτος, ένα μέτρο το οποίο εξανέμισε τις ελπίδες και τις προσδοκίες των νέων.

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.