Σταύρη Καλοψιδιώτου: Χωρίς διάλογο για οριοθέτηση ΑΟΖ Ελλάδας-Τουρκίας τα αδιέξοδα στεγανοποιούνται

“Αν δεν επαναρχίσουν οι διαπραγματεύσεις και δεν λυθεί το Κυπριακό, τότε πιο πιθανό είναι δυστυχώς να συνεχιστεί η εκβιαστική δραστηριότητα της Τουρκίας στην ΑΟΖ μας και το χρονικό περιθώριο αξιοποίησης του φυσικού αερίου να εξαντληθεί, είτε με όρους εμπορευσιμότητας είτε με την εκπλήρωση προοπτικά των στόχων για χρήση ΑΠΕ”

“Αν και η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών όπως σήμερα τις αντιλαμβανόμαστε περιλήφθηκε στο διεθνές νομικό πεδίο πολύ μετά τη Λωζάνη, δεν μπορούμε παρά να καταδικάζουμε το γεγονός ότι η Άγκυρα ξεκινώντας από τη διαφορά επί της υφαλοκρηπίδας ακολούθησε σταδιακά μια πολιτική πολλαπλών αμφισβητήσεων, νομικά και ιστορικά αβάσιμων”

Χωρίς διάλογο για οριοθέτηση ΑΟΖ Ελλάδας-Τουρκίας τα αδιέξοδα στεγανοποιούνται

Συνέντευξη στη Νίκη Κουλέρμου

Αν υπάρξει οριοθέτηση της ΑΟΖ ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία, τότε συνακόλουθα θα διευκολυνθεί και η συνολικότερη αντιμετώπιση των τουρκικών αμφισβητήσεων στο Ανατολικό Αιγαίο, εκτιμά η διεθνολόγος και μέλος της Κ.Ε. του ΑΚΕΛ Σταύρη Καλοψιδιώτου. Στη δική μας περίπτωση, για να διανοιχτεί η προοπτική του διαλόγου ή της Χάγης πρέπει να προηγηθεί λύση του Κυπριακού, σημειώνει. Απόψεις περί μονομερούς προσφυγής έχουν ήδη χαρακτηριστεί νομικά αβάσιμες και αποπροσανατολίζουν. «Αν δεν επαναρχίσουν οι διαπραγματεύσεις και δεν λυθεί το Κυπριακό, τότε πιο πιθανό είναι δυστυχώς να συνεχιστεί η εκβιαστική δραστηριότητα της Τουρκίας στην ΑΟΖ μας και το χρονικό περιθώριο αξιοποίησης του φυσικού αερίου να εξαντληθεί, είτε με όρους εμπορευσιμότητας είτε με την εκπλήρωση προοπτικά των στόχων για χρήση ΑΠΕ».

 

 

 

 

Η Ελλάδα σε έναν πιθανό ελλαδοτουρκικό διάλογο λέει ότι η μόνη διαφωνία που πρέπει να συζητηθεί είναι η υφαλοκρηπίδα της. Η Τουρκία ωστόσο δεν έχει ανοίξει τα χαρτιά της. Θα θέσει και άλλα ζητήματα; Ποιες θα είναι -εκτιμάτε- οι εξελίξεις;

 

Είναι γεγονός ότι το μείζον ζήτημα ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία είναι η οριοθέτηση ΑΟΖ, που σημαίνει αυτόματα και οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας. Πρόκειται για διαφορά η οποία χρονολογείται, αφού για πρώτη φορά η Τουρκία αμφισβήτησε επίσημα το νομικό καθεστώς στον θαλάσσιο χώρο του Αιγαίου το 1973, πενήντα χρόνια μετά τη Λωζάνη. Αν και η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, όπως σήμερα τις αντιλαμβανόμαστε, περιλήφθηκε στο διεθνές νομικό πεδίο πολύ μετά τη Λωζάνη, δεν μπορούμε παρά να καταδικάζουμε το γεγονός ότι η Άγκυρα ξεκινώντας από τη διαφορά επί της υφαλοκρηπίδας ακολούθησε σταδιακά μια πολιτική πολλαπλών αμφισβητήσεων, νομικά και ιστορικά αβάσιμων. Δυστυχώς, η παρατεταμένη δυστοκία επίλυσης του ζητήματος της υφαλοκρηπίδας θρέφει περαιτέρω αυτή την πολιτική, που προεκτείνεται στο εύρος του ελληνικού εναέριου χώρου, στο καθεστώς και τη στρατιωτικοποίηση νησιών του Ανατολικού Αιγαίου. Σήμερα η Άγκυρα δεν περιορίζεται στην προκλητική ρητορική της, αλλά προβαίνει χειρότερα με έκνομες μεθόδους και πρακτικές στην παραβίαση βασικών αρχών του γενικού διεθνούς δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας ειδικότερα. Διέξοδο σε αυτή την κρίση ελπίζουμε να δώσουν οι διερευνητικές συναντήσεις που φαίνεται να δρομολογούνται, αξιοποιώντας το κεκτημένο του Ελσίνκι (1999), όπου είχαν συμφωνήσει επί της αρχής για την ανάγκη οριοθέτησης ΑΟΖ μέσα από διμερείς διαπραγματεύσεις και αν αυτές δεν κατέληγαν μέχρι τις αρχές του 2004, μέσω κοινής προσφυγής στη Χάγη. Αν αυτή τη φορά επιδειχθεί η απαραίτητη πολιτική βούληση και η προσπάθεια δεν εγκαταλειφθεί από καμία πλευρά, τότε μπορούμε να προσδοκούμε σε κατάληξη αναφορικά με τη μείζονα διαφορά που είναι η οριοθέτηση. Και αν υπάρξει οριοθέτηση, συνακόλουθα θα διευκολυνθεί και η συνολικότερη αντιμετώπιση των τουρκικών αμφισβητήσεων στο Ανατολικό Αιγαίο.

 

Διεθνείς αναλυτές υποστηρίζουν ότι η στρατηγική των συνεργασιών με άξονα τους υδρογονάνθρακες είναι λανθασμένη. Εκ του αποτελέσματος πώς κρίνετε εσείς αυτή τη στρατηγική;

Για όσο η ανάγκη χρήσης των υδρογονανθράκων δεν εκλείπει, εξ αντικειμένου δεν θα πάψουν να αναπτύσσονται σχετικές συνεργασίες ούτε βέβαια και οι συναφείς ανταγωνισμοί. Το ζήτημα που πρέπει να μας απασχολεί είναι για πόσο ακόμα οι υδρογονάνθρακες θα αποτελούν ένα χρήσιμο αγαθό και άρα πώς μέσα σε αυτό το περιθώριο θα πετύχουμε την αξιοποίησή τους. Λαμβάνοντας φυσικά υπόψιν ότι όσο μειώνεται η εμπορική τους αξία και η χρήση τους, θα μειώνεται και η δυνατότητα αξιοποίησής τους προς όφελος της λύσης του Κυπριακού που για εμάς είναι το κύριο ζητούμενο. Δυστυχώς, χωρίς να παραγνωρίζεται η τουρκική επιθετικότητα, τα τελευταία χρόνια οι χειρισμοί της κυβέρνησης Αναστασιάδη-Συναγερμού δεν ήταν οι ενδεδειγμένοι.

 

Μετά και την τελευταία επίσκεψη του Προέδρου στο Παρίσι θεωρείτε ότι η Αθήνα είναι πιο μακριά από την Κύπρο από ό,τι το Παρίσι;

Ενδεδειγμένη πρακτική κάθε εκλεγμένης ηγεσίας είναι να αναλαμβάνει διπλωματικές πρωτοβουλίες που προωθούν τα καλώς νοούμενα συμφέροντα του τόπου∙ και σε περιόδους κρίσης η προσέγγιση με κράτη που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στις περιφερειακές ή/και διεθνείς εξελίξεις καθίσταται ακόμη πιο απαραίτητη. Με την υποσημείωση ότι το Κυπριακό έτσι κι αλλιώς καθιστά αναγκαία τη διαρκή ανάπτυξη πολυεπίπεδης και πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής. Κι όπως εμείς, έτσι και κάθε κράτος μορφοποιεί τις συνεργασίες του με τρόπο που εκτιμά ότι εξυπηρετεί δικές του προτεραιότητες και αντιμετωπίζει τις δικές του προκλήσεις -με την προϋπόθεση της υπαγωγής τους στο διεθνές δίκαιο. Αυτονόητο δικαίωμα είναι αυτό για τη Λευκωσία, αυτό κάνει το Παρίσι, το ίδιο πράττει και η Αθήνα, η οποία ασφαλώς παραμένει το βασικό στήριγμα του αγώνα μας. Θα προεκτείνω όμως το ερώτημά σας για να υπογραμμίσω ότι εκείνο που εμάς απασχολεί περισσότερο είναι ποιες προτεραιότητες καθοδηγούν την κυβέρνηση Αναστασιάδη-Συναγερμού στις συνεργασίες που επιδιώκει. Δεδομένου ότι ο στρατηγικός στόχος της λύσης του Κυπριακού έχει εγκλωβιστεί επικίνδυνα στο διαπραγματευτικό κενό των τελευταίων χρόνων και στις κλιμακούμενες προκλήσεις της Τουρκίας, η μονοδιάστατη εμμονή σε πολιτικές που δεν διευκολύνουν την αποκλιμάκωση της έντασης ενισχύει τον προβληματισμό μας. Πόσω μάλλον, που αν κάποιος μπορεί να ζήσει με τα αδιέξοδα που δημιουργεί η ένταση και η στρατιωτικοποίηση, χωρίς μάλιστα να καταβάλλει όπως αποδεικνύεται κόστος, αυτή είναι η Τουρκία. Η οποία θα συνεχίσει αξιοποιώντας τη στρατιωτική της υπεροχή να εμποδίζει την ολοκλήρωση του ενεργειακού μας προγράμματος, να προωθεί τον εποικισμό των Βαρωσίων, να αφομοιώνει την τουρκοκυπριακή κοινότητα και να εμβαθύνει ταχύτατα την οριστική διχοτόμηση. Και επειδή στη δική μας αντίληψη η υλοποίηση οποιασδήποτε άλλης προτεραιότητας δεν υπερκεράζει τον όλεθρο της οριστικής διχοτόμησης, ακούραστα θα προειδοποιούμε ότι ενόσω ο αποπροσανατολισμός συνεχίζεται, όπως αυτός εκδηλώνεται μέσα από τη στρατιωτικοποίηση των συνεργασιών και τις αυταπάτες περί «αποτρεπτικής ισχύος», η προοπτική της λύσης θα συνεχίσει να απομακρύνεται.

 

 

Η Τουρκία δεν παίρνει πίσω τη συμφωνία για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, αλλά αντίθετα προειδοποιεί ότι θα προχωρήσει σε παρόμοιες συμφωνίες και με άλλες χώρες όταν της δοθεί η ευκαιρία. Πώς το σχολιάζετε;

Ποιος άραγε αμφιβάλλει, με όσα βλέπουμε να τεκταίνονται τα τελευταία χρόνια, ως προς την πρόθεση της Άγκυρας να συνεχίσει να εκβιάζει τον επεκτατικό ρόλο που η ίδια θέλει να διαδραματίζει στην περιοχή; Επί της συγκεκριμένης συμφωνίας, όπως έχει λεχθεί επανειλημμένα, αυτή αγγίζει τα όρια της φαιδρότητας, είναι παράλογη και παράνομη. Μια γρήγορη ματιά στο χάρτη της περιοχής είναι αρκετή για να επιβεβαιώσει κανείς ότι το βασικό αντικείμενο με την Τουρκία κράτος είναι η Αίγυπτος και όχι η Λιβύη, αλλά και για να διαπιστώσει το μέγεθος της πρόκλησης για την Ελλάδα. Εφόσον, σε πλήρη διάσταση με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και τη σχετική νομολογία, η συμφωνία μεταχειρίζεται ως ανύπαρκτα τα νησιά της Κρήτης, της Ρόδου, της Καρπάθου. Ταυτόχρονα, η έκνομη τουρκική αμφισβήτηση της επήρειας των νησιών εκφράζεται και στις συντεταγμένες που κατέθεσε στον ΟΗΕ και αφορούν την Κύπρο. Στην απουσία όμως διαλόγου για επίλυση αυτών των διαφορών, αποδεικνύεται ότι οι αντιπαραθέσεις εντείνονται και τα αδιέξοδα στεγανοποιούνται. Και στη δική μας περίπτωση, για να διανοιχτεί η προοπτική του διαλόγου ή της Χάγης πρέπει να προηγηθεί λύση του Κυπριακού. Απόψεις περί μονομερούς προσφυγής έχουν ήδη χαρακτηριστεί νομικά αβάσιμες και αποπροσανατολίζουν. Αν δεν επαναρχίσουν οι διαπραγματεύσεις και δεν λυθεί το Κυπριακό, τότε πιο πιθανό είναι δυστυχώς να συνεχιστεί η εκβιαστική δραστηριότητα της Τουρκίας στην ΑΟΖ μας και το χρονικό περιθώριο αξιοποίησης του φυσικού αερίου να εξαντληθεί, είτε με όρους εμπορευσιμότητας είτε με την εκπλήρωση προοπτικά των στόχων για χρήση ΑΠΕ.

 

Δεν σας φαίνεται περίεργη η απουσία των ΗΠΑ από αυτές τις εξελίξεις στην περιοχή; Ή μήπως έχουν κλειδώσει την παρουσία τους με την περίφημη νομοθεσία Ρούμπιο – Μενέντεζ;

Κάθε άλλο παρά απούσες είναι οι ΗΠΑ από την περιοχή. Οι τρόποι με τους οποίους προωθούνται τα αμερικανικά συμφέροντα ποικίλουν. Στο βαθμό που αυτά άμεσα εμπλέκονται με εμάς, ενδεικτική εξέλιξη αποτελεί η πρόσφατη εξαγορά της Noble από τον αμερικανικό κολοσσό της Chevron και πολύ περισσότερο ο επιταχυνόμενος στρατιωτικός εναγκαλισμός μας μέσω του νομοσχεδίου στο οποίο αναφερθήκατε. Η άρση του εμπάργκο στην αγορά όπλων που πολλοί επικαλούνται για να δικαιολογήσουν τη σημασία που του αποδίδουν έπρεπε μεν να αποφασιστεί, αλλά για λόγους δικαιοσύνης. Αντίθετα, αυτό εξυπηρετεί γεωστρατηγικούς στόχους των ΗΠΑ και πιο συγκεκριμένα τον έλεγχο της περιοχής, αφού προϋποθέτει περιορισμό αν όχι και τερματισμό των σχέσεων της Κυπριακής Δημοκρατίας με τη Ρωσία. Ταυτόχρονα, υπονοεί την παραχώρηση στρατιωτικών διευκολύνσεων προς τις ΗΠΑ και μετατρέπει την Κύπρο σε φορέα των επεκτατικών της σχεδιασμών. Σε αυτά προστίθενται οι φήμες που οργιάζουν για τη στρατιωτική χρήση των βρετανικών βάσεων, προκαλώντας την εύλογη απορία αν αυτό τεκταίνεται με τη σύμφωνη γνώμη της κυπριακής κυβέρνησης ως ορίζει η Συνθήκη Εγκαθίδρυσης. Η στάση της Ρωσίας στο ζήτημα της διπλής φορολογίας, πιθανόν να μην είναι άσχετη και με όσα σημειώνουμε. Βέβαιο όμως είναι ότι τις συνέπειες των δογματικών και λανθασμένων επιλογών της κυβέρνησης Αναστασιάδη-Συναγερμού θα τις πληρώσει ο κυπριακός λαός, ελπίζουμε όχι και εντός του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ όπου η στήριξη και των πέντε μονίμων μελών είναι απαραίτητη στο πεδίο του Κυπριακού.

Απαντά στο τουρκολιβυκό μνημόνιο

Πώς κρίνετε την πρόσφατη συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας-Αιγύπτου; 

Πρόκειται για μια αναμενόμενη συμφωνία, που συνιστά άσκηση κυριαρχικού δικαιώματος των δύο κρατών από τη στιγμή που οι αποστάσεις μεταξύ τους επιβάλλουν τέτοια οριοθέτηση. Αποτελεί βέβαια μερική οριοθέτηση που δεν επηρεάζει άμεσα την Κύπρο, αλλά απαντά στο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Με τρόπο μάλιστα, που θα πρέπει να οδηγήσει την Τουρκία στα σωστά συμπεράσματα ως προς τις νόμιμες επιλογές που προσφέρονται για οριοθέτηση ΑΟΖ στην ευρύτερη περιοχή ανάμεσα σε όλα τα επηρεαζόμενα κράτη.