Συνέντευξη – Μάρκος Τρούλης : «Με ευθύνη της Αθήνας, η Κύπρος δεν οριοθέτησε ΑΟΖ με την Ελλάδα»

«Με ευθύνη της Αθήνας, η Κύπρος δεν οριοθέτησε ΑΟΖ με την Ελλάδα»

Συνέντευξη στον
Κυριάκο Λοΐζου
Το πρόσφατο συμβούλιο στρατηγικής συνεργασίας Τουρκίας-Λιβύης επιβεβαιώνει ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο βρίσκεται σε πλήρη ισχύ και δίνει «φτερά» στον Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, που δηλώνει πως «η Ελλάδα δεν έχει δικαιώματα ανοιχτά της Λιβύης, ούτε δυνατότητες για έρευνες και γεωτρήσεις».

Επιπλέον, ο Ερντογάν απλώνει τα πιόνια στη σκακιέρα τονίζοντας πως «το πιο σημαντικό άλμα στην Ανατολική Μεσόγειο ήταν η συμφωνία που συνάψαμε με τη Λιβύη», στέλνοντας μήνυμα στην Αθήνα και πάει και ένα βήμα παρακάτω προαναγγέλλοντας έρευνες και γεωτρήσεις των δύο συμμαχικών χωρών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Τη 12η Απριλίου ο Λίβυος μεταβατικός Πρωθυπουργός, Αμπντέλ Χαμίντ Ντμπεϊμπά και ο Τούρκος Πρόεδρος επιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους στο σύμφωνο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο που υπέγραψαν το 2019. Μεταξύ άλλων, ο Ντμπεϊμπά επιβεβαίωσε την ισχύ του πλαισίου των συμφωνιών που ήδη έχουν γίνει για τα θαλάσσια σύνορα, ενώ υπογράμμισε και τη σημασία περαιτέρω συμφωνιών με την Τουρκία που αφορούν σε ενέργεια και κατασκευές.

 

Σε συνέντευξή του στην «Κυριακάτικη Χαραυγή», o διεθνολόγος και καθηγητής στο Τμήμα Τουρκικών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών του ΕΚΠΑ, Μάρκος Τρούλης, εξηγεί τη σημασία της συμφωνίας μεταξύ Λιβύης και Τουρκίας, ενώ υπογραμμίζει τόσο το ρόλο των ξένων δυνάμεων στην αφρικανική χώρα, όσο και για το πώς Ελλάδα και Κύπρος επηρεάζονται από τον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών. Επιπλέον, ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών επισημαίνει την εδραίωση της Τουρκίας στην υπό ανοικοδόμηση Λιβύη, λέγοντας πως «στις 26 Μαρτίου επί παραδείγματι, έλαβε χώρα η επίσκεψη του νέου προεδρικού συμβουλίου στην Τουρκία σε συνέχεια δηλώσεων Τούρκων αξιωματούχων ότι τουρκικές εταιρείες θα έχουν «ηγετικό ρόλο στην ανοικοδόμηση της Λιβύης».

Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Αμπντέλ Χαμίντ Ντμπεϊμπά και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσαν ότι οι χώρες τους παραμένουν δεσμευμένες στη συμφωνία του 2019 για τις θαλάσσιες ζώνες. Στην πράξη τι σημαίνει αυτό;

Ο μεταβατικός Πρωθυπουργός της Λιβύης, ο οποίος ειρήσθω εν παρόδω είναι ο απελαθείς από την Αθήνα πρώην πρέσβης της Λιβύης, ακριβώς λόγω της υπογραφής του τουρκολιβυκού μνημονίου, έχει επαναβεβαιώσει πολλάκις την υποστήριξή του στο σύμφωνο οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ της κυβέρνησης της Τρίπολης και της Τουρκίας. Αυτό έπραξε και κατά την επίσκεψη του Έλληνα Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στη Λιβύη, παρά το διακηρυγμένο διπλωματικό στόχο της Ελλάδας για την ανατροπή και ακύρωση του εν λόγω συμφώνου. Είναι εμφανές ότι η -έστω μερικώς εδραιωμένη- θέση της Άγκυρας στο επίπεδο των επενδύσεων και της διπλωματικής επιρροής συνιστά καθοριστικό παράγοντα για την εκτύλιξη της στρατηγικής συμπεριφοράς της Λιβύης. Ωστόσο αυτή τη στιγμή έχουμε μια ρευστή κατάσταση αναμένοντας την εκλογική διαδικασία του ερχόμενου Δεκεμβρίου στη Λιβύη και το πώς ακριβώς θα σταθεροποιηθεί εν τέλει το εσωτερικό πολιτικό περιβάλλον. Η θέση του κ. Ντμπεϊμπά υπέρ του συμφώνου θα πρέπει να επικυρωθεί από το Λιβυκό Κοινοβούλιο, καθώς επί της παρούσης η ούτως ή άλλως αμφισβητούμενη νομιμότητά του είναι καταφανώς ελλιπής.

Το ζήτημα είναι η Ελλάδα και η Κύπρος τι πρόκειται να πράξουν ως αμέσως θιγόμενοι δρώντες από τις κινήσεις της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο. «Απάνεμο λιμάνι» είναι η στιβαρή θέση υπέρ της διεθνούς νομιμότητας και της ασφάλειας υπό το πρίσμα των προβλέψεων του Δικαίου της Θάλασσας, το οποίο μέσω του άρθρου 121 απονέμει στα νησιά επήρεια και κατ’ επέκταση δικαιώματα στην οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών σε ποσοστό 100%. Η Ελλάδα και η Κύπρος οφείλουν να διασφαλίσουν τη διεθνή νομιμότητα στην περιοχή υπερασπιζόμενες τα κυριαρχικά δικαιώματά τους, ανεξαρτήτως των οποιωνδήποτε αξιώσεων εις βάρος τους από πλευράς αναθεωρητικών δρώντων.

Αυτή τη στιγμή ποιοΙ έχουν επιρροή στη Λιβύη; Μπορεί να αλλάξει αυτό και πώς;

Αυτή τη στιγμή η Λιβύη γνωρίζει μια μετάβαση και οι μέχρι πρότινος εμπλεκόμενοι στον πόλεμο επιχειρούν να αποκομίσουν τα μέγιστα δυνατά κέρδη, ο καθείς προφανώς για τον εαυτό του. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις 26 Μαρτίου, επί παραδείγματι, έλαβε χώρα η επίσκεψη του νέου Προεδρικού Συμβουλίου στην Τουρκία σε συνέχεια δηλώσεων Τούρκων αξιωματούχων ότι τουρκικές εταιρείες θα έχουν «ηγετικό ρόλο στην ανοικοδόμηση της Λιβύης». Συνεπώς, βλέπουμε ότι η Τουρκία εδραιώνει την παρουσία της, ενώ μόλις 6 ημέρες νωρίτερα, στις 20 Μαρτίου, είχε ενημερώσει τους Σύρους μισθοφόρους, που πολεμούν εξ ονόματος των δικών της συμφερόντων στη Λιβύη, να αποχωρήσουν.

Από την άλλη πλευρά, η Γαλλία έχει δηλώσει την αμέριστη στήριξή της προς την ειρηνευτική επιχείρηση EUNAVFOR Med IRINI της ΕΕ, ενώ ανακοίνωσε και την επαναλειτουργία της Γαλλικής Πρεσβείας στην Τρίπολη. Ωστόσο αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υποβλέπει την παρουσία της Τουρκίας και της Ρωσίας στο Μαγκρέμπ, έχοντας βασικό αίτημα και προς τη μεταβατική κυβέρνηση της Λιβύης την αποχώρηση των ξένων μαχητών. Να θυμίσουμε ότι η Γαλλία, όπως και οι ΗΠΑ, από την πρώτη στιγμή χαιρέτισαν τη συγκρότηση της μεταβατικής κυβέρνησης. Το ίδιο έπραξε και η Ρωσία, η οποία μάλιστα έχει συντονισμένα επαυξήσει την επιρροή της και μάλιστα αξίζει να επισημάνουμε ότι το εμβολιαστικό πρόγραμμα κατά του Covid-19 στη Λιβύη ξεκίνησε στις 4 Απριλίου με τη χορήγηση του ρωσικού εμβολίου Sputnik.

Πώς επηρεάζονται Κύπρος και Ελλάδα με τον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών; Τι χάνεται και τι κερδίζεται για τις δύο χώρες;

Όπως ανέφερα και προηγουμένως, το Διεθνές Δίκαιο προσφέρει πλήρη δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες στα νησιά και ως εκ τούτου, η Ελλάδα απολαμβάνει αυτών των προνοιών. Εξίσου επωφελείται και η Κύπρος, η οποία εφάρμοσε μία εξαιρετικά ευφυή και ενεργητική στρατηγική τα τελευταία περίπου 20 χρόνια διασφαλίζοντας, ανακηρύσσοντας και οριοθετώντας Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες με κράτη της Ανατολικής Μεσογείου.

Το πρόβλημα είναι ότι, με ευθύνη της Αθήνας, δεν το έπραξε και με την Ελλάδα. Η επίμονη άρνηση της ελλαδικής πλευράς να δημιουργήσει από κοινού με την Κυπριακή Δημοκρατία ένα πλέγμα διεθνούς νομιμότητας και να το διασφαλίσει μέσω της δυνατότητας και της βούλησης προβολής ισχύος, έχει κατατείνει στον εγκλωβισμό του ελληνισμού σε ανακλαστικές και παθητικές κινήσεις, όπως αυτή του συμφώνου Ελλάδας-Αιγύπτου. Ένα σύμφωνο μέσω του οποίου αναγνωρίστηκε 0% επήρεια σε νησιά με οικονομική δραστηριότητα, όπως η Χρυσή νοτίως της Κρήτης, αναγνωρίστηκε μερική επήρεια σε ευμεγέθη νησιά, όπως η Κρήτη, η Ρόδος, η Κάρπαθος και η Κάσος και τέλος, το σημαντικότερο, ενδεχομένως αφέθηκε χωρίς να οριοθετηθεί η περιοχή ανατολικά του 28ου μεσημβρινού, η οποία συνιστά και τη «φυσική γέφυρα» των ΑΟΖ της Ελλάδας και της Κύπρου. Η γεωστρατηγική απροθυμία της Ελλάδας να διεκδικήσει τα δικαιώματά της χωρίς εξαιρέσεις και αστερίσκους πολύ φοβάμαι ότι θα δημιουργήσει προϋποθέσεις ενός ντόμινο, το οποίο θα συμπαρασύρει τη συζήτηση για την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας σε ολόκληρο τον ελληνικό χώρο.

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.