• Η δήλωση του Τ/κ ηγέτη προφανώς εκλαμβάνεται από τα Ηνωμένα Έθνη ως μονομερής αποδοχή για συνέχιση της διαδικασίας, όπως ακριβώς την εισηγείται ο ΓΓ

Συνέντευξη στη Μαρία Φράγκου

Τους κινδύνους που εγκυμονεί το παρατεταμένο αδιέξοδο στο Κυπριακό επισημαίνει Τουμάζος Τσιελεπής, τονίζοντας την ίδια ώρα την ανάγκη επιστροφής στις διαπραγματεύσεις. Για να γίνει αυτό, ωστόσο, χρειάζεται η πλευρά μας να στείλει ξεκάθαρο μήνυμα ετοιμότητας, ανάλογο με το μήνυμα που έστειλε ο Τ/κ ηγέτης με την αποδοχή του πλαισίου Γκουτέρες. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο επικεφαλής του Γραφείου Κυπριακού του ΑΚΕΛ και μέλος της διαπραγματευτικής ομάδας, εξηγεί, ακόμη, γιατί το φλερτ με λύσεις έξω από το συμφωνημένο πλαίσιο της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα και αποφασιστικά.

       Δεν αναμένουμε κάποια θεαματική εξέλιξη πριν τις εκλογές στην Τουρκία. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να καθόμαστε με χέρια σταυρωμένα

Ένα είναι το πλαίσιο Γκουτέρες αλλά πολλές οι ερμηνείες του, τελικά;

Ένα είναι το πλαίσιο και είχε υποβληθεί στις 30 Ιουνίου. Το είχε αναπτύξει προφορικά ο ΓΓ του ΟΗΕ εντός της Διάσκεψης. Το κατέγραψε ο κ. Έιντε και το έδωσε σε όλες τις πλευρές. Υπήρξαν διαφωνίες ως προς το τι πραγματικά είπε ο ΓΓ. Γι’ αυτό το λόγο, όπως μας ενημέρωσε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας και ο διαπραγματευτής, μετά από τηλεφωνική επαφή του κ. Έιντε με τον κ. Γκουτέρες, έγιναν διευκρινίσεις οι οποίες καταγράφηκαν από τους ίδιους σε έναν άτυπο έγγραφο στις 4 Ιουλίου. Συνεπώς, ένα είναι το πλαίσιο, αυτό που είχε υποβληθεί στις 30 Ιουνίου.

Το πλαίσιο Γκουτέρες θα αποτελέσει τη βάση για το επόμενο βήμα στο Κυπριακό; Θα υπάρξει επόμενο βήμα;

Ο ΓΓ θέτει ορισμένες προϋποθέσεις για να υπάρξει ένα επόμενο βήμα, οι οποίες είναι καλά γνωστές. Τις καταγράφει στην έκθεσή του της 17ης Σεπτεμβρίου και προφανώς επιμένει σε αυτές. Ο ΓΓ ζητά μια διαπραγματευτική διαδικασία που να έχει νόημα, όπως λέει. Θέλει να συνεχίσουν οι διαπραγματεύσεις από εκεί που έμειναν στο Κραν Μοντανά, που σημαίνει με τις συγκλίσεις που έχουν επιτευχθεί όλο αυτό το διάστημα, με το πλαίσιο του ΓΓ, προφανώς, και με τον Μηχανισμό Εφαρμογής -το άτυπο έγγραφο που είχε υποβάλει την τελευταία νύχτα των συνομιλιών. Θα εννοεί ακόμη, προφανώς, και με τη μορφή που γινόταν η διαπραγμάτευση στο Κραν Μοντανά. Δηλαδή θα είναι δύο τα τραπέζια. Στο ένα, υπό μορφή διάσκεψης, συζητούνται θέματα ασφάλειας, εγγυήσεων, στρατευμάτων και στο δεύτερο τραπέζι συζητούνται τα εσωτερικά ζητήματα. Η συζήτηση είναι διασταυρούμενη, πακετοποιημένη διαπραγμάτευση όπως την ονομάζει ο ίδιος, προφανώς των έξι βασικών εκκρεμούντων θεμάτων, τα οποία και καθορίζει. Αυτός είναι ο τρόπος που εισηγείται ο ΓΓ.

Απομένει, ωστόσο, να απαντήσουν οι δύο ηγέτες…

Ο ΓΓ δεν πείστηκε ότι είτε ο ένας είτε ο άλλος ηγέτης ήταν έτοιμοι να προχωρήσουν με αυτό τον τρόπο. Ο μεν κ. Ακιντζί απαιτούσε διαδικασία με χρονοδιαγράμματα -σε κάποιες περιπτώσεις μάλιστα η τ/κ πλευρά ζητούσε, αν δεν καταλήξει η διαδικασία, να προκαθοριστεί ποιο καθεστώς θα έχουν μετά οι Τουρκοκύπριοι, κάτι που φυσικά είναι  αδιανόητο να γίνει αποδεκτό. Ο δε Πρόεδρος της Δημοκρατίας, επίσης έθετε διάφορες προϋποθέσεις. Η τελευταία ήταν ότι ήθελε να αρχίσει η διαδικασία με τη συζήτηση των εσωτερικών πτυχών στην Κύπρο και βλέπουμε. Κοντολογίς, κανένας από τους δύο ηγέτες δεν έπειθε τον ΓΓ ότι είναι έτοιμος να προχωρήσει με τον τρόπο που ο ίδιος ήθελε. Μέχρι που ήρθε η γνωστή δήλωση Ακιντζί. Ό,τι και να λέμε εμείς, η δήλωση Ακιντζί προφανώς εκλαμβάνεται από τα Ηνωμένα Έθνη ως μονομερής αποδοχή για συνέχιση της διαδικασίας όπως ακριβώς την εισηγείται ο ΓΓ.

Και ήταν εκεί που άρχισαν οι ερμηνείες και παρερμηνείες, το ένα ή δύο έγγραφα… 

Έγινε ντόρος για το ότι ο Ακιντζί επικαλείται το έγγραφο της 30ής Ιουνίου. Σας έχω εξηγήσει ότι ένα είναι το έγγραφο, την ίδια ημερομηνία επικαλείται ο ΓΓ στην έκθεσή του, την ίδια και ο ΠτΔ σε διάφορα διαβήματα που είχε κάνει.

Ο Πρόεδρος, κατά την αρχική του αντίδραση, δεν έστειλε ένα ξεκάθαρο μήνυμα ότι και ο ίδιος είναι διατεθειμένος να προχωρήσει με τον τρόπο που εισηγείται ο ΓΓ. Ζητούσε διευκρινίσεις επί των θέσεων Ακιντζί, των θέσεων της Τουρκίας στα θέματα που ενδιαφέρουν εμάς και πάει λέγοντας. Αυτό εγκυμονεί κινδύνους, διότι η εικόνα που έχει ο ΓΓ και προφανώς γενικότερα η διεθνής κοινότητα, κρίνοντας και από συμπεράσματα του Συμβουλίου της ΕΕ για την Τουρκία και από δηλώσεις της Ύπατης Εκπροσώπου της ΕΕ, Φεντερίκα Μογκερίνι, και άλλων αξιωματούχων, είναι διαφορετική από εκείνη του Προέδρου. Θεωρούν ότι η Τουρκία είχε συνεργαστεί στο Κραν Μοντανά στα θέματα ασφάλειας και εγγυήσεων -για αυτό και ο ΓΓ λέει ότι είχαμε φτάσει πολύ κοντά- και την ευθύνη για το ναυάγιο την επέρριπτε στους δύο ηγέτες.

Κι αν συνεχίσουμε έτσι, όπως είμαστε τώρα, πολύ φοβούμαι ότι στο τέλος η αποκλειστική ευθύνη θα επιρρίπτεται μόνο στην πλευρά μας. Και φυσικά το πιο σημαντικό είναι ότι δεν θα μπορούν να επαναρχίσουν οι συνομιλίες, που είναι το ζητούμενο. Χρειάζεται, λοιπόν, μια ξεκάθαρη δήλωση του Προέδρου, ανάλογη με εκείνη του Ακιντζί.

Ο κ. Χριστοδουλίδης είχε πει ότι η πλευρά μας δεν επιμένει, πλέον, σε συζήτηση των εσωτερικών πτυχών…

Κρατώ τη δήλωση του ΥΠΕΞ, που δεν έχει ακόμα εκφραστεί ως επίσημη αντίδραση στη θέση του κ. Ακιντζί, ότι δεν επιμένουμε, πλέον, σε συζήτηση των εσωτερικών πτυχών προτού προχωρήσουμε για τα πάρα πέρα βήματα. Αυτή η θέση, εφόσον επισημοποιηθεί, δίνει ελπίδα ότι με την κάθοδο της εκπροσώπου του ΓΓ θα μπορέσει, επιτέλους, να τροχιοδρομηθεί επανέναρξη της διαδικασίας. Αλλά αυτό είναι μία υπόθεση, απομένει να δούμε στην πράξη πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα.

Το μομέντουμ που δημιούργησε η αποδοχή του πλαισίου Γκουτέρες από τον Μουσταφά Ακιντζί, δεν έχει χαθεί;

Όπως έχω ήδη πει, εκείνο το οποίο έπρεπε να γίνει από μέρους της πλευράς μας ήταν μια άμεση αντίδραση προς την κατεύθυνση που περιέγραψα πιο πάνω. Δεν το πράξαμε. Τώρα αναμένουμε την εκπρόσωπο του ΓΓ να διευκρινιστεί η κατάσταση για να δούμε αν θα μπορέσουμε να προχωρήσουμε. Το σίγουρο όμως είναι ότι αν δεν το ζητήσουν από κοινού οι δύο ηγέτες -αυτό ζητά ο ΓΓ- δεν μπορούμε να προχωρήσουμε.

Λέγοντας όλα τούτα, θέλω να ξεκαθαρίσω πως δεν αναμένουμε κάποια θεαματική εξέλιξη πριν τις εκλογές στην Τουρκία. Αυτό όμως δε σημαίνει ότι μέχρι τότε πρέπει να καθόμαστε με χέρια σταυρωμένα. Αν από εκεί και πέρα η Τουρκία δεν συνεργαστεί, εκείνη θα έχει την ευθύνη. Έχουμε κάθε συμφέρον, λοιπόν, να προχωρήσουμε και να καταδείξουμε έμπρακτα ότι είμαστε έτοιμοι να μπούμε σε επανέναρξη της διαπραγματευτικής διαδικασίας, στη βάση, βεβαίως, του πλαισίου του ΓΓ.

Η επίσπευση των εκλογών στην Τουρκία πώς επηρεάζει το Κυπριακό;

Αυτό το ζήτημα δεν είναι μονοσήμαντο. Αντί να περιμένουμε ακόμα ενάμιση ή περισσότερο χρόνο και να λέμε αν δεν γίνουν εκλογές στην Τουρκία δεν πρόκειται να γίνει τίποτα στο Κυπριακό, ίσως και να είναι καλύτερα που έχουν επισπευσθεί για να ξέρουμε πού βαδίζουμε.

Μπορεί να δημιουργείται περισσότερος χρόνος προς αξιοποίηση, εννοείτε;

Σημαίνει ότι μετά τις εκλογές στην Τουρκία, ίσως θα είναι πιο εύκολο να ξεκαθαρίσουν τα πράγματα ως προς τη στάση και τις πραγματικές της προθέσεις.  Αλλά επαναλαμβάνω, ο χρόνος που υπολείπεται από τις εκλογές στην Τουρκία πρέπει να αξιοποιηθεί.

toumazos tsielepis

Περισσότερο από ποτέ ορατός ο κίνδυνος λύσης δύο κρατών.

Ολοένα και συχνότερα το ΑΚΕΛ καταγγέλλει ότι κάποιες δυνάμεις στην ε/κ κοινότητα άρχισαν να φλερτάρουν με τη λύση δύο κρατών. Πόσο ορατός είναι αυτός ο κίνδυνος;

Ίσως να είναι και περισσότερο ορατός από ποτέ. Ο λόγος είναι ο εξής: Κάθε φορά που είχαμε διαπραγματευτικό κενό, κάθε φορά που κατέρρεε μια διαπραγματευτική διαδικασία -και ιδίως σε περιόδους που δεν καταγραφόταν από τα Ηνωμένα Έθνη η αποκλειστική ευθύνη της τ/κ πλευράς και της Άγκυρας- είχαμε τα πιο σοβαρά τετελεσμένα. Έτσι ανακηρύχθηκε το ψευδοκράτος, έτσι είχαμε την επίσημη στροφή της τ/κ πλευράς και της Τουρκίας προς τη συνομοσπονδία, έτσι είχαμε και τις έντονες προσπάθειες μετά τα δημοψηφίσματα του 2004 για το απευθείας εμπόριο του ψευδοκράτους με τον έξω κόσμο.

Τώρα πρέπει να ανησυχούμε ακόμα περισσότερο. Γιατί δεν είναι απλά ότι δεν επιρρίπτονται ευθύνες στην άλλη πλευρά. Η Τουρκία επαινείται για τη στάση της στο Κραν Μοντανά. Μετά την κίνηση Ακιντζί, μάλλον κι αυτός μένει στο απυρόβλητο. Εδώ είναι ο μεγάλος κίνδυνος για νέα σοβαρά τετελεσμένα. Ήδη είχαμε τη μεγαλύτερη, πιστεύω, πρόκληση της Τουρκίας από την εισβολή μέχρι σήμερα. Αναφέρομαι στην παρεμπόδιση της ΕΝΙ με απειλή χρήσης βίας να προχωρήσει σε γεώτρηση εντός της ΑΟΖ μας και μάλιστα σε περιοχή που δεν διεκδικεί η Τουρκία για λογαριασμό της. Κακώς διεκδικεί, βεβαίως, αλλά αυτή την περιοχή δεν την διεκδικεί.

Υπάρχουν αυτοί οι κίνδυνοι και πρέπει να αντιληφθούμε ότι η διχοτόμηση δεν είναι λύση. Η διχοτόμηση είναι η απαρχή νέων δεινών. Διχοτόμηση πέραν όλων των άλλων σημαίνει εκχώρηση του 40% των εδαφών μας στην Τουρκία, σημαίνει εκχώρηση πέραν του 60% της ΑΟΖ μας. Κατά συνέπεια, αυτό το φλερτ με λύσεις έξω από το συμφωνημένο πλαίσιο της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας, με όποιο μανδύα και αν περιβάλλεται -είτε με ευθεία στήριξη της διχοτόμησης είτε με θέσεις οι οποίες είναι ανέφικτες και το μόνο που κάνουν είναι να σπρώχνουν τα πράγματα ολοένα προς την οριστική διχοτόμηση- πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα και αποφασιστικά.