Η Κύπρος διασύρεται διεθνώς και οι κυβερνώντες βλέπουν στοχοποίηση

Οι κατ’ εξαίρεση πολιτογραφήσεις τα τελευταία χρόνια, όπως καταδεικνύουν και οι αριθμοί, έχουν μετατραπεί σε «χρυσή μπίζνα» που συνδέεται με συγκεκριμένα μεγάλα δικηγορικά γραφεία και κατασκευαστικές εταιρείες, ενώ το φαινόμενο των πύργων συνδέεται επίσης με τα «χρυσά διαβατήρια» και τη νέα φούσκα στις τιμές των ακινήτων και στα ενοίκια, καθιστώντας το ανθρώπινο δικαίωμα της στέγης ως πολυτέλεια.

Το σχέδιο «Κατ’ εξαίρεση πολιτογράφησης επενδυτών στην Κύπρο» τέθηκε σε ισχύ με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου το 2013 και έδινε στο ίδιο το Υπουργικό Συμβούλιο την ευχέρεια για «τιμητική πολιτογράφηση αλλοδαπού, για λόγους δημοσίου συμφέροντος». Το πρόγραμμα δέχθηκε τροποποιήσεις το 2016 και το 2018 εισήχθηκαν νέες διατάξεις, περιλαμβανομένης και της μετονομασίας του σε Κυπριακό Επενδυτικό Πρόγραμμα και της δημιουργίας μητρώου παρόχων υπηρεσιών πολιτογράφησης, στο οποίο, όπως είχε αποκαλύψει η «Χαραυγή», περιλαμβάνονται ηχηρά ονόματα.

Τους τελευταίους μήνες έξι συνολικά εκθέσεις, διεθνείς και εγχώριες, κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τους κινδύνους που εμπεριέχει το κυπριακό σχέδιο «Κατ’ εξαίρεση πολιτογράφησης επενδυτών στην Κύπρο» τόσο σε θέματα διαφάνειας, διαφθοράς, διαπλοκής και νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, όσο και για την οικονομία της χώρας σε μια περίοδο που είναι ιδιαίτερα ευάλωτη και ο πληθυσμός της οδεύει σε μεγαλύτερη φτωχοποίηση από αυτή που ήδη καταγράφεται. Στις εκθέσεις καταδεικνύεται ότι η χρυσή αυτή μπίζνα δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους και για τη μακροοικονομία της Κύπρου, καθιστώντας την εξαρτώμενη από μια συγκυριακή κατάσταση.

Σε ένα εγχείρημα να φτάσουμε όσο πιο κοντά στον πάτο της υπόθεσης, μελετήσαμε τις πιο πρόσφατες εκθέσεις, διεθνείς και εγχώριες, και μιλήσαμε με άτομα που έχουν ασχοληθεί με το θέμα και εκφράζουν τις ανησυχίες τους για το πού πάμε. Συγκεκριμένα, έχουν μελετηθεί:

  • Οι διεθνείς εκθέσεις του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, που κατέταξε την Κύπρο στη μαύρη λίστα του εξαιτίας του τρόπου λειτουργίας του σχεδίου πολιτογράφησης επενδυτών, χαρακτηρίζοντας το ως δυνητικά υψηλού κινδύνου.
  • Η εξειδικευμένη έκθεση για τις «χρυσές βίζες στην Ευρώπη» της Διεθνούς Διαφάνειας, που χαρακτηρίζει το κυπριακό σχέδιο πολιτογράφησης ως «την πιο γρήγορη και διασφαλισμένη διαδρομή στην υπηκοότητα μιας ευρωπαϊκής χώρας».
  • Η έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου που επισημαίνει ότι οι εισροές επενδύσεων και κεφαλαίων από τέτοια σχήματα και προγράμματα ενέχουν κινδύνους και επιδεινώνουν μακροοικονομικές αδυναμίες, ιδιαίτερα των μικρών χωρών, όπως η Κύπρος.
  • Η πιο πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που δημοσιεύθηκε στις 23 Ιανουαρίου 2019, στην οποία διαπιστώνεται ότι τα κριτήρια που εφαρμόζονται στην Κύπρο, τη Μάλτα και τη Βουλγαρία είναι τα λιγότερα αυστηρά με ενδεχόμενους κινδύνους για την ασφάλεια, τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, τη φοροδιαφυγή και τη διαφάνεια.
  • Επιπρόσθετα εξετάστηκαν δύο εγχώριες εκθέσεις όπως αυτή της Κεντρικής Τράπεζας, η οποία κάνει λόγο για φούσκα στη Λεμεσό που δημιουργήθηκε λόγω του Σχεδίου κατ’ εξαίρεση πολιτογράφησης επενδυτών και αυτή του Δημοσιονομικού Συμβουλίου, η οποία επισείει την προσοχή για κινδύνους δημοσιονομικού εκτροχιασμού.

Ταυτόχρονα, εξασφαλίσαμε δηλώσεις από προσωπικότητες με θέση στο θέμα, όπως ο κ. Μιχάλης Ατταλίδης, Πρύτανης, κάτοχος της έδρας Jean Monnet, Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, η κα Ελένη Μαύρου, βουλευτής του ΑΚΕΛ, αλλά και η κα Melanie Voin, εκπρόσωπος Τύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις πολιτογραφήσεις επενδυτών. Επίσης καταγράφονται οι θέσεις του Κυπριακού Οργανισμού Προώθησης Επενδύσεων CIPA σε σχέση με την πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και οι θέσεις των αρχηγών κομμάτων για το θέμα, όπως αυτές καταγράφηκαν στην πρόσφατη συνεδρία της ολομέλειας της Βουλής.

Όλα αυτά έρχονται να συμπληρώσουν τα απανωτά χαστούκια που δέχεται η Κύπρος τους τελευταίους μήνες αναφορικά με τα προγράμματα επενδύσεων που παρέχουν την ευκαιρία και δυνατότητα σε όσους πληρούν τα «κριτήρια», δηλαδή μερικά εκατομμύρια, να αποκτήσουν μέσω της αγοράς ουσιαστικά ενός κυπριακού διαβατηρίου, απρόσκοπτη πρόσβαση στην επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

 

«Ας διερευνήσει και η Επιτροπή Eλέγχου… Aν θέλουν να με εκθρονίσουν, ας προχωρήσουν σε έρευνα και αν διαπιστωθεί η όποια εμπλοκή, τότε να πάω και δικαστήριο ή και να αποχωρήσω», ανέφερε σε συνέντευξή του ο Πρόεδρος Αναστασιάδης. Και πριν αλέκτορα φωνήσαι, έσκασε η αποκάλυψη της «Χαραυγής» ότι το Υπουργικό Συμβούλιο παραχώρησε διαβατήριο στον ένατο πλουσιότερο άνθρωπο της Ρωσίας, τον πρώην γερουσιαστή και δισεκατομμυριούχο Victor Pichugov, ο οποίος είναι και μεγαλομέτοχος της Promsvyazbank, που δραστηριοποιείται στην Κύπρο και της οποίας ο εντυπωσιακός πύργος κατασκευάστηκε από την Imperio Properties. Υπενθυμίζεται ότι ο Γιάννης Μισιρλής, σύζυγος της Ινώς Αναστασιάδη, θυγατέρας του Προέδρου της Δημοκρατίας, είναι διευθυντής της Imperio Properties.

 

 

Στον τοίχο στήνουν την Κύπρο οι εκθέσεις

Σε έξι συνολικά εκθέσεις, κυρίως διεθνείς αλλά και δυο εγχώριες,  επισημαίνονται οι σοβαρότατοι κίνδυνοι του κυπριακού σχεδίου «χρυσών διαβατηρίων». Αντί απάντησης σε όλα αυτά, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Αναστασιάδης, προσπάθησε να θολώσει τα νερά καταγγέλλοντας… στοχοποίηση της Κύπρου από ανταγωνιστές! Υποστήριξε μάλιστα ότι «τα όσα επεισόδια έγιναν μέχρι σήμερα στην Ευρώπη, έγιναν από υπηκόους χωρών που τους παραχωρήθηκε υπηκοότητα είτε λόγω μακράς διαμονής είτε γιατί τους εθεωρούσαν νομιμόφρονες κ.λπ. και όχι γιατί έγιναν Κύπριοι κάποιοι που απέκτησαν κυπριακό διαβατήριο».

 

Ευρωπαϊκή Επιτροπή: Τα σχέδια διαφημίζονται για πολιτογράφηση στην Ένωση

Στην πιο πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που δημοσιεύθηκε στις 23 Ιανουαρίου 2019 και στην οποία επισημαίνονται οι κίνδυνοι από τα προγράμματα πολιτογράφησης στην ΕΕ, αναφέρεται ότι στην πράξη τα προγράμματα αυτά συχνά διαφημίζονται ως μέσο απόκτησης της ιθαγένειας της Ένωσης, μαζί με όλα τα δικαιώματα και τα προνόμια που συνδέονται με αυτήν. Γι’ αυτό και εντοπίζονται κίνδυνοι που επηρεάζουν την ΕΕ στο σύνολό της όσον αφορά στην ασφάλεια, τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, τη φοροδιαφυγή και τη διαφθορά.

Τα κριτήρια που εφαρμόζονται στην Κύπρο, τη Μάλτα και τη Βουλγαρία στα πλαίσια των προγραμμάτων αυτών χαρακτηρίστηκαν λιγότερο αυστηρά από τα συνήθη προγράμματα πολιτογράφησης. Δεν υπάρχει, για παράδειγμα, υποχρέωση φυσικής διαμονής του ατόμου ούτε απαίτηση άλλων γνήσιων δεσμών με τη χώρα προτού λάβει την ιθαγένεια. Η απόφαση όμως ενός κράτους μέλους να χορηγήσει την ιθαγένεια με αντάλλαγμα επενδύσεις, παρέχει αυτόματα δικαιώματα σε σχέση με άλλα κράτη μέλη, ιδίως την ελεύθερη διακίνηση και την πρόσβαση στην εσωτερική αγορά της ΕΕ για την άσκηση οικονομικών δραστηριοτήτων, καθώς και το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι σε ευρωπαϊκές και τοπικές εκλογές.

Η έκθεση μάλιστα αναφέρει ότι η ΕΕ θα παρακολουθεί τα ζητήματα συμμόρφωσης με το κοινοτικό δίκαιο και θα λάβει τα απαραίτητα μέτρα, ανάλογα με την περίπτωση. Για το λόγο αυτό τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίσουν, ανάμεσα σε άλλα, ότι τα κεφάλαια που καταβάλλονται από τους επενδυτές και αιτούντες θεώρησης παραμονής αξιολογούνται σύμφωνα με τους κανόνες της ΕΕ για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.

ΟΟΣΑ: Δυνητικά υψηλού κινδύνου το κυπριακό πρόγραμμα πολιτογράφησης επενδυτών

Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανέλυσε περισσότερα από 100 προγράμματα πολιτογράφησης, προσδιορίζοντας, τον Νοέμβριο του 2018, ποια είναι δυνητικά υψηλού κινδύνου συστήματα. Σε αυτά κατέταξε και την Κύπρο περιλαμβάνοντας τόσο το σχέδιο μόνιμης παραμονής όσο και το σχέδιο πολιτογράφησης, κατατάσσοντας με αυτό τον τρόπο την Κύπρο σε μαύρη λίστα.

Στην έκθεση σημειώνεται ότι σχέδια δυνητικά υψηλού κινδύνου θεωρούνται τα προγράμματα τα οποία παρέχουν συντελεστές φορολογίας χαμηλότερους του 10% για περιουσιακά στοιχεία από offshore και δεν προϋποθέτουν φυσική παραμονή τουλάχιστον 90 ημερών στη χώρα όπου παραχωρείται το συγκεκριμένο σχήμα. Επομένως αυτά τα προγράμματα πολιτογράφησης μπορεί να τύχουν κατάχρησης με την παραχώρηση ανακριβών ή ελλιπών φορολογικών πληροφοριών.

Ενώ τα προγράμματα αυτά επιτρέπουν σε άτομα να αποκτήσουν ιθαγένεια ή διαμονή μέσω επενδύσεων ή έναντι ενός ποσού (flat fee) για απολύτως νόμιμους λόγους, μπορούν ταυτόχρονα, όπως επισημαίνεται, να χρησιμοποιηθούν για την απόκρυψη περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν στο εξωτερικό και δεν δηλώνονται σύμφωνα με τα Κοινά Πρότυπα αναφοράς του ΟΑΣΑ.

Διεθνές Νομισματικό Ταμείο: Μπορούν να απειλήσουν την οικονομία μικρών κρατών

Τον Οκτώβριο του 2018, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προειδοποίησε την Κύπρο ότι η υψηλή εξάρτησή της στις επενδύσεις μέσω των προγραμμάτων παροχής ιθαγένειας ενδεχομένως να θέτει σε κίνδυνο την οικονομική σταθερότητά της.

Στην έκθεσή του το ΔΝΤ επισημαίνει ότι οι εισροές κεφαλαίων από τα προγράμματα πολιτογράφησης ενέχουν κινδύνους, αφού αυτή καθαυτή η εισροή κεφαλαίων είναι ευμετάβλητη, επιδεινώνοντας με αυτό τον τρόπο μακροοικονομικές αδυναμίες των μικρών χωρών. Μπορεί να ενισχύουν πρόσκαιρα τη ρευστότητα των τραπεζών, όμως από την άλλη μπορούν να απειλήσουν την οικονομική σταθερότητα σε μικρά κράτη, ιδιαίτερα εάν υπάρξει υπερβολική έκθεση και στον κατασκευαστικό τομέα και τον τομέα των ακινήτων που ήδη υποστηρίζονται από τα προγράμματα παροχής ιθαγένειας σε επενδυτές όπως στην περίπτωση της Κύπρου. Σε τέτοιες περιπτώσεις, αναφέρεται, η απότομη πτώση στις εισροές κεφαλαίων από τα προγράμματα ενδεχομένως να προκαλέσει μεταβολή στις τιμές των ακινήτων, αυτό δηλαδή που βιώνει η Κύπρος σήμερα, με αρνητικές συνέπειες για τις τράπεζες, ιδιαίτερα εάν οι έλεγχοι είναι αδύναμοι.

Σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, η Μάλτα και η Κύπρος καταλαμβάνουν την πρώτη και δεύτερη θέση αντίστοιχα ανάμεσα στις χώρες που παρέχουν προγράμματα ιθαγένειας σε επενδυτές σε παγκόσμια κλίμακα.

Διεθνής Διαφάνεια: Στην Κύπρο υπάρχει ένα πολύ κερδοφόρο εμπόριο υπηκοότητας

Τα διαβατήρια και οι θεωρήσεις δεν πωλούνται από μόνες τους, επισημαίνει η έκθεση της Διεθνούς Διαφάνειας. Υπάρχει μια πολύ κερδοφόρα βιομηχανία αφιερωμένη στο εμπόριο υπηκοότητας και κατοικίας, σημειώνει και προσθέτει ότι αυτή η βιομηχανία φαίνεται αρκετά οργανωμένη.

Σύμφωνα με την εξειδικευμένη έκθεσή της για τις «χρυσές βίζες» που εκδόθηκε το 2018, σε διαφημιστικό υλικό που κυκλοφορεί για το πρόγραμμα πολιτογράφησης μέσω επενδύσεων της Κύπρου υποστηρίζεται ότι αυτό προσφέρει «την πιο γρήγορη και διασφαλισμένη διαδρομή στην υπηκοότητα μιας ευρωπαϊκής χώρας».

Οι στατιστικές, αναφέρεται, φαίνεται να υποστηρίζουν ότι το κυπριακό πρόγραμμα πώλησης διαβατηρίων είναι το πιο αποδοτικό του είδους στην Ευρώπη, αφού περισσότερα από 3.000 άτομα εξασφάλισαν ευρωπαϊκά διαβατήρια από το 2013 χωρίς κανένα κριτήριο διαμονής, ενώ η παροχή μόνιμης άδειας παραμονής προϋποθέτει μια επίσκεψη στη χώρα κάθε δύο χρόνια. Η Διεθνής Διαφάνεια επισημαίνει ότι πριν από το 2013 οι υπουργοί χορηγούσαν κυπριακή ιθαγένεια με φειδώ.

Το «εμπόριο» απέδωσε 4,8 δις ευρώ, αλλά η Κύπρος επικρίθηκε έντονα για το συγκεκριμένο σχέδιο και υποχρεώθηκε να προχωρήσει σε μεταρρυθμίσεις. Όμως παρά τις μεταρρυθμίσεις, επισημαίνει η Διεθνής Διαφάνεια, το κυπριακό πρόγραμμα παραμονής και πώλησης διαβατηρίων εξακολουθεί να εμπεριέχει κινδύνους, εκθέτοντας την Ευρώπη σε διεφθαρμένους και εγκληματίες.

 

 

Κεντρική Τράπεζα: Προειδοποιεί για νέα φούσκα ακινήτων λόγω του σχεδίου πολιτογράφησης

Η Κεντρική Τράπεζα μέσα από την έκθεσή της προειδοποιεί για νέα «φούσκα», η οποία έχει δημιουργηθεί στη Λεμεσό λόγω του σχεδίου για «Κατ’ εξαίρεση πολιτογράφηση επενδυτών». Σημειώνει χαρακτηριστικά ότι «οι συγκριτικά μεγάλες αυξήσεις που καταγράφονται στις τιμές των διαμερισμάτων στην επαρχία Λεμεσού εντοπίζονται σε συγκεκριμένες περιοχές, κυρίως παραλιακές».

Σύμφωνα με την έκθεση της Κεντρικής Τράπεζας, στη Λεμεσό «το 77% των αλλοδαπών αγοραστών είναι υπήκοοι τρίτων χωρών και κατά πάσα πιθανότητα σχετίζονται σε μεγάλο μέρος με το σχέδιο της κυβέρνησης για κατ’ εξαίρεση πολιτογράφηση επενδυτών στην Κύπρο, το οποίο περιλαμβάνει μέσα στα κριτήριά του και επενδύσεις σε ακίνητα».

Δημοσιονομικό Συμβούλιο: Το πρόγραμμα πολιτογραφήσεων δημιουργεί κινδύνους δημοσιονομικού εκτροχιασμού

Η ώθηση της οικονομικής δραστηριότητας λόγω του σχεδίου «Κατ’ εξαίρεση πολιτογράφηση επενδυτών στην Κύπρο» δεν μπορεί να θεωρείται διατηρήσιμη, σημειώνει στη φθινοπωρινή του έκθεση τον Οκτώβριο 2018 το Δημοσιονομικό Συμβούλιο. Η δημιουργία μόνιμων δαπανών, με την υπόθεση ότι τα άμεσα και έμμεσα έσοδα από τον τομέα θα είναι επίσης μόνιμα, θα δημιουργήσει κινδύνους δημοσιονομικού εκτροχιασμού.

Ταυτόχρονα, προσθέτει ότι η συνέχιση της εξάρτησης της οικονομίας σε αυτούς τους παράγοντες αναπόφευκτα θα επηρεάσει αρνητικά την ανταγωνιστικότητα άλλων παραγωγικών τομέων της οικονομίας μέσω της αύξησης του κόστους λειτουργίας και χρηματοδότησής τους και της μεταφοράς πόρων μακριά από αυτούς, εφόσον προσωρινά θα καταστούν συγκριτικά λιγότερο κερδοφόροι.

 

Η πολιτογράφηση κατ’ εξαίρεση ενισχύει τη φούσκα των ακινήτων

Οι απόψεις φαίνεται να συγκλίνουν ότι υπάρχει άμεση διασύνδεση μεταξύ του προγράμματος πολιτογραφήσεων με τη δημιουργία νέας φούσκας ακινήτων, ενώ οι συνεχείς επικρίσεις για το κυπριακό πρόγραμμα δεν δυσφημίζουν απλώς την Κύπρο, αλλά ανοίγουν και την πόρτα για κυρώσεις εξαιτίας παραβάσεων από πλευράς Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Τόσο ο κ. Μιχάλης Ατταλίδης όσο και η Ελένη Μαύρου επεσήμαναν ότι η πραγματική οικονομία της Κύπρου δεν επωφελήθηκε από το συγκεκριμένο πρόγραμμα. Από την άλλη, ο Κυπριακός Οργανισμός Προώθησης Επενδύσεων, αναφερόμενος στην έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σχολιάζει ότι βρίθει ανακριβειών, παραπλανητικών και ελλιπών στοιχείων και γενικόλογων σχολίων, παρ’ ότι η κα Melanie Voin, εκπρόσωπος Τύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, επισημαίνει το ενδεχόμενο επιβολής κυρώσεων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τις επισημάνσεις της έκθεσης.

 

Μ. Ατταλίδης: Επενδύσεις στον πιο προβληματικό τομέα, αυτόν των ακινήτων

Ο κ. Μιχάλης Ατταλίδης, Πρύτανης, κάτοχος της έδρας Jean Monnet, στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, μιλώντας στην «Κυριακάτικη Χαραυγή» ανέφερε ότι θεωρεί πως η κοινή γνώμη δεν έχει ξεκάθαρη γνώμη για το τι συμβαίνει σε άλλες χώρες όσον αφορά στο θέμα των πολιτογραφήσεων. «Έχω ερευνήσει το θέμα και διαπίστωσα ότι οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες και οι ΗΠΑ δεν αποδίδουν πολιτογραφήσεις δι’ εξαιρέσεως και όταν γίνεται, γίνεται με κριτήρια, π.χ. γνώση για τη χώρα -των συνταγματικών της διευθετήσεων- χρόνος διαμονής ώστε να αποκτάται πολιτότητα και άλλα», επισημαίνει και προσθέτει ότι αυτά τα κριτήρια τηρούν όλοι, εκτός από τη Μάλτα και την Κύπρο. Αναφέρει επίσης ότι αυτό που κάνουν οι αιτητές για πολιτογράφηση είναι πολύ μεγάλη επένδυση και αυτό που παίρνουν είναι μακροχρόνια άδεια παραμονής που δίδει μεν τη δυνατότητα πολιτογράφησης, αλλά μετά από πέντε περίπου χρόνια και εφόσον πληρούνται τα κριτήρια.

Στην Κύπρο, σημειώνει, η πολιτογράφηση γίνεται εντός μηνών και χωρίς να έχει αποκτηθεί πολιτότητα, με αποτέλεσμα να υπάρχει πολύ μεγάλη διαφορά γιατί δεν δημιουργείται ταύτιση με τη χώρα. Διευκρινίζει επίσης ότι κάποιοι γίνονται πολίτες χωρίς καν να κατοικήσουν, ενώ συνήθως το πρόγραμμα επεκτείνεται και στις οικογένειες των επενδυτών. Ο κ. Ατταλίδης επισημαίνει ότι σε άλλες χώρες αυτό γίνεται με βάση τα πιο πάνω κριτήρια για κάθε μέλος της οικογένειας ξεχωριστά.

Σε άλλες χώρες απαιτείται οι επενδύσεις να γίνονται σε συγκεκριμένα προγράμματα ενθάρρυνσης επενδύσεων, π.χ. να δημιουργούνται θέσεις εργασίας, μεταφορά τεχνολογίας και λειτουργία της επένδυσης για μεγάλο χρονικό διάστημα, αναφέρει ο κ. Ατταλίδης. Σημειώνει ότι «η πολιτογράφηση στην Κύπρο γίνεται με επένδυση στον κατασκευαστικό τομέα που είναι ο πιο προβληματικός και ενισχύει τη φούσκα των ακινήτων. Επιπρόσθετα, σε 2-3 χρόνια μπορούν να πωλήσουν. Αυτά τα χαρακτηριστικά κάνουν το κυπριακό πρόγραμμα διαφορετικό από τα άλλα».

Όσον αφορά στα σχόλια για στοχοποίηση της Κύπρου, ο κ. Ατταλίδης διερωτάται για το λόγο. Αν επρόκειτο για τον ανταγωνισμό, η Μάλτα και η Βουλγαρία, ως ανταγωνίστριες, θα έπρεπε να μας επικρίνουν, σημειώνει, και προσθέτει ότι είναι η Κομισιόν που μας επικρίνει, η οποία βεβαίως δεν παραχωρεί διαβατήρια. Προφανώς, σημειώνει, επικρίνει η Κομισιόν γιατί θεωρεί ότι υπάρχουν προβλήματα.

Ελένη Μαύρου: Προς μια νέα φούσκα ακινήτων

Η Ελένη Μαύρου, βουλευτής του ΑΚΕΛ, σημειώνει ότι η πρόσφατη έκθεση της Κομισιόν για το «Κυπριακό Επενδυτικό Πρόγραμμα» δεν είναι η πρώτη κριτική που δεχόμαστε από διεθνείς οργανισμούς. «Αυτό πρέπει να μας προβληματίσει», επισημαίνει η Ε. Μαύρου και συμπληρώνει ότι «δεν είναι δυνατό όλοι τούτοι ξαφνικά να τα ’βαλαν με τη μικρή Κύπρο«.

«Είναι παραπλανητικό να ισχυριζόμαστε ότι παρόμοια προγράμματα ισχύουν σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες», σημειώνει. «Η αδιαφάνεια που χαρακτηρίζει το δικό μας πρόγραμμα, η απουσία δεσμών με τη χώρα που παραχωρεί την υπηκοότητα, μια σειρά άλλων προβλημάτων, διαφοροποιούν το κυπριακό πρόγραμμα από πολλά άλλα σχετικά προγράμματα που ισχύουν σε άλλες χώρες», συμπληρώνει.

«Είναι φυσικό να προβληματίζει περισσότερο το γεγονός ότι ενώ τούτο το πρόγραμμα ξεκίνησε με έναν σαφώς επενδυτικό χαρακτήρα και ενώ η παραχώρηση υπηκοότητας γινόταν με φειδώ, τα τελευταία χρόνια έχουν εκτιναχθεί οι αριθμοί», αναφέρει. «Με τις τροποποιήσεις που έγιναν το 2013, το σχέδιο ουσιαστικά έχει πάψει να είναι σχέδιο επενδύσεων. Αντί να ενθαρρύνει μέσω ξένων επενδύσεων να έρθουν στην Κύπρο νέες τεχνολογίες στον τομέα της ενέργειας, του περιβάλλοντος, σε μια σειρά άλλων τομέων, συμβάλλει απλώς σε μια καινούρια φούσκα ακινήτων, την οποία, ιδιαίτερα όσοι ζουν στη Λεμεσό, τη βιώνουν καθημερινά», επισημαίνει.

Συμπληρώνει ότι «είναι αλήθεια ότι έχουν εισρεύσει στην Κύπρο τα τελευταία χρόνια €4,8 δις περίπου. Όχι όμως σε τομείς παραγωγικούς, τομείς που δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας και προοπτική. Το Υπουργείο Οικονομικών δεσμεύτηκε πριν ένα χρόνο περίπου ότι θα κάνει μελέτη για τις οικονομικές πτυχές και επιπτώσεις του σχεδίου. Ούτε μελέτη είδαμε ούτε τίποτα άλλο».

«Άστε τις κοινωνικές επιπτώσεις, τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις… Για να μη σταθώ και στο ότι επιτρέπουμε να αιωρείται η υπόνοια για διαπλοκή, για ξέπλυμα βρόμικου χρήματος, χωρίς να παίρνουμε οποιαδήποτε μέτρα», προσθέτει. Καταλήγοντας, αναφέρει ότι είναι μεγάλα τα συμφέροντα και είναι φανερό ότι υπάρχει μία χούφτα δικηγορικών και άλλων γραφείων, μία χούφτα μεγαλοντιβέλοπερς, που δεν θα ήθελαν να δουν αυτό το σχέδιο να γίνεται πιο αυστηρό. «Εμείς όμως πρέπει να δούμε την προοπτική της οικονομίας αυτού του τόπου και όχι, όπως δυστυχώς έγινε και στο παρελθόν, να αρκούμαστε σε αρπαχτές και σε φούσκες που δημιουργούν στη συνέχεια πολύ χειρότερα προβλήματα».

 

Melanie Voin: Ενδεχόμενο κυρώσεων, αν κριθεί αναγκαίο

Τα επόμενα βήματα της έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ανέφερε στην «Κυριακάτικη Χαραυγή» η κα Melanie Voin, εκπρόσωπος Τύπου για το θέμα των πολιτογραφήσεων. Όπως σημείωσε, δημιουργείται μια ομάδα εργασίας από κράτη μέλη, τα οποία θα εργαστούν για τον έλεγχο και τη βελτίωση των κριτηρίων για διαφάνεια στα προγράμματα πολιτογράφησης.

Απαντώντας σε ερώτηση της «Κυριακάτικης Χαραυγής» κατά πόσον υπάρχουν σκέψεις για επιβολή κυρώσεων στις περιπτώσεις που μια χώρα δεν συμμορφωθεί, η κ. Voin ανέφερε ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο δεν αποκλείεται, εάν αυτό κριθεί αναγκαίο.

 

CIPA: Προς τι η βιασύνη; Δεν έχει νομική ισχύ η έκθεση της Επιτροπής

Ο Κυπριακός Οργανισμός Προώθησης Επενδύσεων (CIPA) απορρίπτει τα όσα καταλογίζονται στην Κύπρο. Αναφερόμενος στην έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα «χρυσά διαβατήρια», υποστήριξε ότι πρόκειται για έγγραφο χωρίς νομική ισχύ, που απευθύνεται στα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προσθέτοντας ότι η έκθεση βασίζεται σε έγγραφο εργασίας των διοικητικών λειτουργών της Επιτροπής, το οποίο «πρέπει να δίδει πληροφορίες».

Μάλιστα, ο CIPA διερωτάται προς τι η βιασύνη να εκδοθεί η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις 23 Ιανουαρίου 2019, όταν δεν κατέστη δυνατό χρονικά οι λειτουργοί της Επιτροπής να λάβουν υπόψη τις αλλαγές στις οποίες προχώρησε η κυβέρνηση τον Μάιο του 2018. Συμπληρώνει καταλήγοντας ότι η έκθεση βρίθει ανακριβειών, παραπλανητικών και ελλιπών στοιχείων και γενικόλογων σχολίων και ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απλώς συνεχίζει να παρακολουθεί τη συμμόρφωση.

 

 

 

Οι μεγάλοι «παίκτες» στην πώληση διαβατηρίων

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, οι πολιτογραφήσεις έναντι επένδυσης έχουν εκτοξευτεί μετά το 2013 μετά τις αλλαγές που επέφερε στο πρόγραμμα η κυβέρνηση Ν. Αναστασιάδη.

Αναλυτικά: 2011 – 30 άτομα, 2012 – 48 άτομα, 2013 – 55 άτομα, 2014 – 214 άτομα, 2015 – 337 άτομα, 2016 – 443 άτομα, 2017 – 503 άτομα, 2018 – 700 άτομα.

Η «Χαραυγή» αποκάλυψε στις 10 Δεκεμβρίου 2018, με ρεπορτάζ του Κωνσταντίνου Ζαχαρίου, τους μεγαλύτερους παίκτες στην προώθηση των πολιτογραφήσεων. Στη λίστα ξεχώριζαν τα ακόλουθα ονόματα:

  • Νίκος Χρ. Αναστασιάδης & Συνέταιροι: Υπέβαλε συνολικά 41 αιτήσεις πολιτογράφησης επενδυτών, από τις 28/5/2013 μέχρι τις 31/8/2018. Οι περισσότερες αιτήσεις υποβλήθηκαν το 2017 (22).
  • PWC: Υπέβαλε 184 αιτήσεις και είναι ο μεγαλύτερος παίκτης στην αγορά.
  • Ανδρέας Δημητριάδης & Σία Δ.Ε.Π.Ε.: Το γραφείο με έδρα την Πάφο υπέβαλε 137 αιτήσεις. Οι περισσότερες αιτήσεις υποβλήθηκαν το 2017 (56).
  • Μιχαλάκης Κυπριανού & Σία Δ.Ε.Π.Ε.: Το γραφείο υπέβαλε συνολικά 123 αιτήσεις.
  • Αρετή Χαριδήμου και Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε.: Το δικηγορικό γραφείο με έδρα τη Λεμεσό υπέβαλε 119 αιτήσεις.
  • KPMG: Υπέβαλε 114 αιτήσεις
  • Όμιλος Εταιρειών Λεπτός: Υπέβαλε συνολικά 100 αιτήσεις.
  • Fides Corp-Accountants & Business Advisors: Υπέβαλε 112 αιτήσεις.
  • Χριστόδουλος Γ. Βασιλειάδης & Σία Δ.Ε.Π.Ε.: Υπέβαλε 99 αιτήσεις.
  • Ιωάννης Παπαζαχαρία Δ.Ε.Π.Ε.: Υπέβαλε 91 αιτήσεις.
  • Νεοκλέους & Σία Δ.Ε.Π.Ε: Υπέβαλε συνολικά 54 αιτήσεις.
  • Τάσος Παπαδόπουλος & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε.: Στη λίστα περιλαμβάνεται και το γραφείο του πρώην Προέδρου της Δημοκρατίας Τ. Παπαδόπουλου. Ωστόσο τα στοιχεία δείχνουν ότι η εμπλοκή του περιορίζεται σε 17 αιτήσεις συνολικά.

 

 

Προσπάθεια της Βουλής να θέσει φραγμό στις αδιαφανείς διαδικασίες

 

Φραγμό στις αδιαφανείς διαδικασίες του Υπουργικού Συμβουλίου για την πολιτογράφηση αλλοδαπών επιχειρηματιών και επενδυτών επιχείρησε να βάλει η Βουλή σε συνεδρία της την 1η Φεβρουαρίου 2019.

Στη συζήτηση στην Ολομέλεια της Βουλής υπήρξε κριτική από όλα τα κόμματα, πλην ΔΗΣΥ, για τις πρακτικές που ακολουθούνται στο ζήτημα αυτό αλλά και για την απουσία αναπτυξιακής και κοινωνικής στόχευσης του σχεδίου.

Αφορμή της συζήτησης ήταν πρόταση νόμου του Κινήματος Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών, ώστε οι πρόνοιες του σχεδίου παραχώρησης υπηκοότητας έναντι επένδυσης, δηλαδή το σε ποιους, πότε και για ποιο λόγο παραχωρείται υπηκοότητα, να ρυθμίζεται με κανονισμούς που εγκρίνει η Βουλή σε αντίθεση με την υφιστάμενη νομοθεσία, η οποία δίνει τη δυνατότητα στην κυβέρνηση να καθορίζει από μόνη της τα κριτήρια με αποφάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου. Παρότι η πρόταση εγκρίθηκε τελικά με είκοσι εννέα ψήφους υπέρ, δεκαεπτά ψήφους εναντίον και καμία αποχή, τροπολογία του ΔΗΚΟ παραπέμπει την εφαρμογή της την 31η Ιανουαρίου 2020.

 

 

ΑΒΕΡΩΦ ΝΕΟΦΥΤΟΥ (ΔΗΣΥ):

Αν αυτός ο τόπος δεν είχε επενδυτικό πρόγραμμα, έπρεπε να το δημιουργήσουμε. Δεν σημαίνει όμως ότι επειδή έχουμε ένα επενδυτικό πρόγραμμα, το οποίο μέχρι σήμερα έτυχε αρκετών βελτιώσεων, δεν βλέπουμε και κάποια προβλήματα που υπάρχουν. Χρειάζεται σοβαρότατος έλεγχος, ώστε να ξέρουμε ότι όποιος έρχεται να κάνει επένδυση, είτε με διαβατήριο είτε χωρίς διαβατήριο, δεν θα είναι από την κατηγορία ανθρώπων που εμπλέκονται σε φοροδιαφυγή ή ξέπλυμα βρόμικου χρήματος ή ακόμα τρομοκρατία.

Λέγεται ότι το επενδυτικό σχέδιο έχει να κάνει μόνο με τον τομέα των ακινήτων. Μπορούν να γίνουν επενδύσεις σε όλους τους τομείς. Πρέπει να δώσουμε τουλάχιστον το ίδιο κίνητρο όταν κάποιος θα κάμει μια επένδυση στα start ups. Με καλή πρόθεση πρέπει να διορθώνουμε αδικίες και από την άλλη να βελτιώνουμε αυτά τα προγράμματα προς όφελος και της οικονομίας και των πολιτών.

Έρχομαι τώρα στο τελευταίο σημείο που είναι ένα μήνυμα προς την οικοδομική βιομηχανία. Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε και στην Κύπρο ότι η οικοδομική ανάπτυξη πρέπει να είναι συνδεδεμένη με παραγωγικούς τομείς της οικονομίας. Έτσι ωφελείται ο τόπος.

Θέλουμε η κυβέρνηση να δει τα προβλήματα αυτά με προσοχή και να πάρει μέτρα. Και λυπούμαι να πω ότι αντί να πάρουμε μέτρα, όταν μας άσκησαν κριτική οι διάφοροι αντιδράσαμε με έναν τρόπο ο οποίος νομίζω ότι μας προσβάλλει διπλά. Δηλαδή τους είπαμε ότι επειδή έχετε σκοπιμότητες και θέλετε να μας κατηγορήσετε, θέλετε να μας στριμώξετε στη γωνιά.

ΑΝΤΡΟΣ ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ (ΑΚΕΛ):

Το συγκεκριμένο σχέδιο βοήθησε την οικονομία μας; Την βοήθησε μέσα από μία μονοδιάστατη προσέγγιση, όμως όχι και μιαν πραγματικά στοχευμένη επενδυτική πολιτική. Πρέπει να δούμε λοιπόν ποιους βοήθησε αυτό το επενδυτικό σχέδιο. Και ταυτόχρονα, να ακούσουμε και τι λέει η κοινωνία. Λέγονται κάποια πράγματα για τις σχέσεις του Προέδρου της Δημοκρατίας, του δικηγορικού του γραφείου, μελών της οικογένειάς του τα οποία έχουν σχέσεις με αναπτύξεις. Αυτά τα πράγματα δεν πρέπει να μας προκαλούν ανησυχία και να μας προβληματίζουν;

Υπάρχει και μια άλλη πτυχή στην οποία θέλω να αναφερθώ. Πρέπει να σκεφτούμε πώς τα επενδυτικά σχέδια ωφελούν την κοινωνία. Πώς συμβάλλουν στην ανάπτυξη της καινοτομίας. Πώς ενθαρρύνουν μέσω ξένων επενδύσεων να έρθουν στην Κύπρο νέες τεχνολογίες στον τομέα της ενέργειας, του περιβάλλοντος, σε μια σειρά άλλων τομέων. Από όλα αυτά τα έσοδα τα οποία διοχετεύονται σε μια ομάδα συγκεκριμένων ανθρώπων, δεν θα έπρεπε το κράτος να παίρνει ένα μερίδιο, να το βάζει σε ένα ταμείο για την ανάπτυξη, έτσι ώστε να επωφελούνται διάφοροι σημαντικοί τομείς της οικονομίας αντί να έχουμε μια μονόπλευρη ανάπτυξη;

Επιπλέον, πώς προσεγγίζουμε τις αρνητικές συνέπειες οι οποίες προκύπτουν για πολύ κόσμο, παραδείγματος χάριν στην πόλη της Λεμεσού. Οι συνέπειες για τον κόσμο είναι μεγάλες, στα θέματα ενοικίων, στα θέματα απόκτησης στέγης. Πώς βοηθείται αυτός ο κόσμος;

Είναι ανάγκη να υπάρξει ένας δημόσιος διάλογος για τους στόχους αυτού του προγράμματος, να υπάρχει διαφάνεια.

ΧΡΙΣΤΙΑΝΑ ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΥ (ΔΗΚΟ):

Είμαστε υπέρ οποιασδήποτε διαδικασίας προάγει τη διαφάνεια, γιατί έτσι υποβοηθείται η σωστή αντιμετώπιση αυτού του επενδυτικού προγράμματος. Να μη μας διαφεύγει ότι η Κύπρος δέχεται μία άδικη επίθεση για το επενδυτικό της πρόγραμμα, τη στιγμή που υπάρχουν παρόμοια επενδυτικά προγράμματα σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Κανένας δεν μπορεί να αρνηθεί ότι το πρόγραμμα είναι επωφελές ευρύτερα για την κυπριακή οικονομία. Και θεωρώ ότι όλοι πρέπει να υπερασπιστούμε και το καλώς νοούμενο συμφέρον της ευρύτερης οικονομίας, παρά το γεγονός ότι όντως θησαυρίζουν πολλοί. Την ίδια στιγμή όμως αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να διορθώσουμε τα κακώς έχοντα. Πρέπει να έχουμε σωστούς, αντικειμενικούς πυλώνες, πάνω στους οποίους να αναπτύξουμε το οποιοδήποτε σωστό επενδυτικό πρόγραμμα.

Εάν η κυβέρνηση θέλει να βοηθήσει να αποσειστεί αυτή η εικόνα που έχει η Κύπρος, ότι το μόνο που μας ενδιαφέρει είναι οι πύργοι, η ίδια η κυβέρνηση πρέπει να προωθήσει και να αναπτύξει και να ενθαρρύνει τις επενδύσεις, τις καλώς νοούμενες επενδύσεις, σε άλλους τομείς, εκτός από την οικοδομική βιομηχανία, έτσι ώστε να έχουμε ανάπτυξη και της καινοτομίας και της τεχνολογίας και της έρευνας.

ΚΩΣΤΗΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ (ΕΔΕΚ):

Το ζήτημα των διαβατηρίων έχει καταντήσει να βρίσκεται στο μεταίχμιο μεταξύ απρέπειας, ατυχούς χειρισμού και σκανδάλου. Θησαυρίζουν πάρα πολλοί αναίτια και ανήθικα, δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία. Μας επρόλαβε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Έρχονται κι άλλα, να είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε ως Κύπρος αδικαιολόγητο πολλές φορές θυμό αλλά και σχόλια καλόπιστα για την απαράδεκτη συμπεριφορά της Κυπριακής Δημοκρατίας στο θέμα αυτό.

Δυστυχώς, αυτές οι πράξεις αποτελούν προνόμιο του Προέδρου της Δημοκρατίας, το οποίο δεν έτυχε χειρισμού με τον καλύτερο τρόπο από τον ίδιο ή τουλάχιστον από τον περίγυρό του. Όμως αποτελούν κυβερνητικές πράξεις. Εάν ψηφιστούν κανονισμοί και αυτοί τύχουν παραβίασης, π.χ. από το ίδιο το Υπουργικό Συμβούλιο, τι γίνεται; Είναι κυβερνητικές πράξεις, δεν μπορούν να τύχουν δυστυχώς ελέγχου. Και στο κάτω κάτω, για ποιο λόγο και η Βουλή να έχει συνυπευθυνότητα σε μια κατάσταση πραγμάτων -συνυπευθυνότητα χωρίς όμως αποφασιστική συμβολή- για ένα θέμα που, επαναλαμβάνω, κινείται μεταξύ ατυχών χειρισμών και σκανδάλων;

ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΙΛΛΗΚΑΣ (ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΠΟΛΙΤΩΝ):

Οι κατηγορίες έναντι της Κυπριακής Δημοκρατίας για αδιαφάνεια και για κατάχρηση είναι ενώπιόν μας. Δεν είναι η Βουλή που θα τις υπογραμμίσει ή θα τους δώσει υπόσταση. Θα τις βρούμε και στο Συμβούλιο της Ευρώπης και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και δεν βοηθούμε ούτε την κυβέρνηση ούτε το κράτος μας με το να στρουθοκαμηλίζουμε.

Κατανοώ ότι η Κύπρος έχει ανάγκη από επενδύσεις. Και κατανοώ ότι την περίοδο της οικονομικής κρίσης υπήρχε αναγκαιότητα να στηριχθεί η οικοδομική βιομηχανία. Όμως υποτίθεται ότι οι προτεραιότητές μας ως Κυπριακή Δημοκρατία, με βάση και τις διακηρύξεις της κυβέρνησης, είναι η ανάπτυξη υποδομών για την έρευνα και την καινοτομία. Πώς αυτά μεταφράζονται σ’ ένα επενδυτικό πρόγραμμα με κίνητρα που δίνει η κυβέρνηση; Δεν μεταφράζονται. Και δυστυχώς δεν επέδειξε ευελιξία η κυβέρνηση για να προσαρμόσει τους στόχους της, με αποτέλεσμα, εστιάζοντας μόνο στην οικοδομική βιομηχανία, να πηγαίνουμε να δημιουργήσουμε την επόμενη φούσκα. Τη φούσκα με τους ουρανοξύστες.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΕΡΔΙΚΗΣ (ΟΙΚΟΛΟΓΟΙ):

Πλέον εξελίσσεται μία κατάσταση διεθνούς δυσφήμισης της Κύπρου ακριβώς επειδή υπάρχει έξαρση και εμπορευματοποίηση της διαδικασίας τιμητικής πολιτογράφησης έναντι επενδύσεων στην Κύπρο.

Η ιδέα του προγράμματος αυτή καθεαυτή δεν είναι κακή. Υπάρχουν τομείς της οικονομίας που χρειάζονται ενίσχυση και δύσκολα βρίσκονται επενδύσεις. Τίποτα όμως απ’ όλ’ αυτά δεν υπάρχει στα σχέδια. Το μόνο πράμα που στηρίζουν τα σχέδια της κυβέρνησης ως τώρα είναι η ανέγερση πολυτελών κατοικιών. Και έχω την υποψία ότι οι περισσότερες απ’ αυτές σχετίζονται όντως με την ανέγερση των πύργων της Λεμεσού, που προκαλούν πολλά πολεοδομικά, οικοδομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά προβλήματα. Υπάρχει τεράστιο κόστος απ’ αυτά τα σχέδια, πέραν από τα πολύ απτά οφέλη.

Για να μπορούμε λοιπόν και ως Βουλή να έχουμε τη δυνατότητα να συμβάλλουμε δημιουργικά στη διαμόρφωση αυτών των σχεδίων, σε συνεργασία πάντα με την κυβέρνηση, αυτά τα σχέδια προσέλκυσης επενδυτών μέσα από την παραχώρηση της υπηκοότητας θα πρέπει να περνούν μέσα από δημοκρατικό διάλογο.