Τα επιτόκια γονατίζουν την κοινωνία

Του Χάρη Πολυκάρπου*

Οι κατακόρυφες αυξήσεις επιτοκίων από την ΕΚΤ, που στόχο έχουν τον πληθωρισµό και τη διαφύλαξη της συναλλαγµατικής ισοτιµίας του ευρώ βασίζονται σε µια υπόθεση εργασίας µε σοβαρό πρόβληµα αξιοπιστίας.

Οι αποφάσεις στηρίζονται στην εκτίµηση ότι η αύξηση των επιτοκίων και η συνακόλουθη αύξηση στο κόστος δανεισµού θα οδηγήσει σε περιορισµό των επενδύσεων και επιβράδυνση της οικονοµικής παραγωγής. Στόχος είναι αυτός ο µηχανισµός να λειτουργήσει ως ανάχωµα στις απαιτήσεις για αυξήσεις µισθών (υπό το φόβο απόλυσης), περιορίζοντας έτσι την κατανάλωση και κατ’ επέκταση την αύξηση τιµών. Αυτή η συλλογιστική, ωστόσο, είναι σε ευθεία αντίθεση µε τη σηµερινή πραγµατικότητα.

Οι αυξήσεις τιµών και το κύµα ακρίβειας που σαρώνει την Κύπρο και την Ευρώπη δεν οφείλεται σε αυξήσεις µισθών. Ιδιαίτερα στην Κύπρο οι αυξήσεις µισθών ήταν περιορισµένες, µετά από µια περίοδο σηµαντικών µειώσεων στους µισθούς. Στο µεγαλύτερο µέρος τους ο πληθωρισµός και η ακρίβεια προέρχονται από τις αυξήσεις τιµών στο κόστος παραγωγής των αγαθών, είτε αυτό αφορά την ενέργεια και τα καύσιµα, είτε τις πρώτες ύλες.

Εποµένως, η δυνατότητα τέτοιων µέτρων να επιδράσουν στα φαινόµενα είναι περιορισµένη. Αν κάτι θα µειώσει τον πληθωρισµό στο επόµενο διάστηµα, δεν είναι η συµπίεση του βιοτικού επίπεδου της κοινωνίας, είναι η αλλαγή των παραγόντων που επηρεάζουν την προσφορά ενέργειας, είτε σχετίζονται µε τον πόλεµο στην Ουκρανία, είτε µε την παραγωγή πετρελαίου διεθνώς, είτε αφορούν την εφοδιαστική αλυσίδα και το παγκόσµιο εµπόριο στη µετα-πανδηµία εποχή.

Η εµµονή σε υποθέσεις εργασίας που στηρίζονται σε έναν άκρατο νεοφιλελευθερισµό -µε προέλευση τη διαβόητη σχολή του Σικάγο- έχει άµεσες, ραγδαίες και επώδυνες επιπτώσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Στην αντίπερα όχθη, ο µεγάλος κερδισµένος δεν είναι άλλος από τις τράπεζες. Μόνο για το δεύτερο εξάµηνο του 2022 οι τράπεζες στην Κύπρο αναµένεται να αυξήσουν τα έσοδά τους κατά 200 εκατ. ευρώ.

Μπροστά στην τέλεια καταιγίδα που πάει να σχηµατιστεί για την κοινωνία, η κυβέρνηση, όπως στις πλείστες κρίσεις που είχε να διαχειριστεί, απαντά µε το γνωστό «µπόρα είναι θα περάσει». Ζητά από την κοινωνία να φορτωθεί το βάρος, αλλά αρνείται να αναλάβει τις δικές της ευθύνες. Αρνείται να παρέµβει στην οικονοµία και να πάρει µέτρα στήριξης της κοινωνίας, την ώρα που δεν έχει κανέναν ενδοιασµό να βάλει πλάτη για να προστατεύσει όσους κερδοσκοπούν εκµεταλλευόµενοι τις νέες οικονοµικές πραγµατικότητες. Και δεν είναι λίγοι που βλέπουν τα κέρδη τους να αυξάνονται απροσδόκητα.

Έχω την πεποίθηση ότι το πρόβληµα είναι τόσο µεγάλο που χωρίς µέτρα από το κράτος, η πίεση για την κοινωνία θα είναι αφόρητη. Ακόµα ένας λόγος γιατί η χώρα πρέπει να γυρίσει σελίδα τον Φλεβάρη. Η παρούσα κυβέρνηση και οι φιλόδοξοι συνεχιστές της ούτε θέλουν, ούτε µπορούν να διαδραµατίσουν αυτόν το ρόλο.

Είναι αλήθεια ότι τα επιτόκια ρυθµίζονται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, όµως αυτό δεν µειώνει το ρόλο που πρέπει και µπορεί να διαδραµατίσει το κράτος.

– Ασκώντας πίεση στις τράπεζες ώστε µέρος των ουρανοκατέβατων κερδών να αξιοποιηθεί για τη διευκόλυνση δανειοληπτών που έχουν τη µεγαλύτερη ανάγκη.

– Θέτοντας ενώπιον των ευθυνών της την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου για να διασφαλίσει ότι οι τράπεζες εφαρµόζουν τον περιβόητο Κώδικα για τις αναδιαρθρώσεις. Ώστε να προσφέρουν λύσεις προσωρινής ελάφρυνσης από τις αυξηµένες δόσεις, µε επιµήκυνση της διάρκειας αποπληρωµής του δανείου, κατανοµή του επιπλέον ποσού της δόσης στο σύνολο του δανείου ή ακόµα και αποπληρωµή του επιπλέον κόστους στη λήξη του δανείου. Πρακτικές που υπάρχουν στον τραπεζικό σύστηµα, αλλά πολλές φορές δεν αξιοποιούνται από τις τράπεζες.

– Υιοθετώντας ως κράτος πρώτοι πολιτικές στήριξης των δανειοληπτών, διαµέσου της ΚΕ∆ΙΠΕΣ, ενός κρατικού οργανισµού.

– Προσφέροντας στήριξη σε νοικοκυριά για να αντιµετωπίσουν το κύµα ακρίβειας και σε επιχειρήσεις δυνατότητες ελαφρύνσεις των υποχρεώσεων προς το κράτος.

Για να γίνουν αυτά χρειάζεται πρώτα και κύρια πολιτική βούληση. Και αναγνώριση του προβλήµατος. Φοβούµαι ότι ούτε το ένα διαθέτει η παρούσα κυβέρνηση ούτε το άλλο.

*Μέλος Π.Γ. ΑΚΕΛ – Επικεφαλής Τοµέα Οικονοµίας ΑΚΕΛ

Ακολουθήστε το dialogos.com.cy, στο Google News

Οι τελευταίες ειδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο και όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.