Τα παρεπόμενα της απόπειρας κατά Μακαρίου τον Μάρτιο του 1970

Μετά την ανεξαρτησία της Κύπρου το 1960 άρχισαν να δημιουργούνται διάφορες μυστικές οργανώσεις με στόχο την ένωση.

Κάποιες από αυτές είχαν την ανοχή του Προέδρου της Δημοκρατίας Αρχιεπισκόπου Μακαρίου και κάποιες όχι.

Μία από αυτές ήταν το «Εθνικό Μέτωπο» που φαίνεται να ιδρύθηκε στο τέλος του 1968, αλλά εμφανίστηκε στις αρχές του 1969 με την απόπειρα δολοφονίας του τότε αρχηγού της Αστυνομίας, Χαράλαμπου Χασάπη.

Το «Εθνικό Μέτωπο» εμφανίστηκε αρχικά ως οργάνωση που υποστήριζε τον Πρόεδρο Μακάριο, αλλά την ίδια ώρα διενέργησε επιθέσεις εναντίον στενών συνεργατών του Μακαρίου και κατά μελών της κυβέρνησης. Ταυτόχρονα, όπως και όλες οι οργανώσεις που προηγήθηκαν, όπως και η ΕΟΚΑ Β’ που ακολούθησε, είχαν έντονο αντικομουνιστικό και αντιΑΚΕΛικό χαρακτήρα.

Οι δύο βασικοί στόχοι του «Εθνικού Μετώπου» ήταν η προώθηση της ένωσης και η εκκαθάριση της κρατικής μηχανής από τους… μη ενωτικούς!

Σκοπός τους, όπως ανέφεραν στις προκηρύξεις τους, «η επαναφορά του Κυπριακού στην ορθή γραμμή της Ενώσεως και η τιμωρία των ενόχων».

Στις 28 Αυγούστου 1969 ο Μακάριος κήρυξε το «Εθνικό Μέτωπο» παράνομη οργάνωση, η οποία διαλύθηκε 22 Ιουνίου 1970.

 

Ο Μακάριος σε κλοιό θανάτου

Ο Μακάριος την περίοδο εκείνη βρέθηκε σε έναν κλοιό θανάτου χωρίς αρχικά να το συνειδητοποιήσει.

Και τότε κατάλαβε ότι η βεβαιότητα που είχε ότι έλεγχε τα πάντα στην Κύπρο δεν ήταν παρά μια ψευδαίσθηση.

Στο τέλος κατάλαβε ότι βρισκόταν εγκλωβισμένος σε έναν κλοιό συνωμοσίας που δεν ήταν μόνο ένας, αλλά εκπορευόταν και από έναν από τους πιο στενούς συνεργάτες του, τον Υπουργό Εσωτερικών Πολύκαρπο Γιωρκάτζη.

Ταυτόχρονα χουντικοί κύκλοι από την Αθήνα σε συνεννόηση με φίλιες δυνάμεις στην Κύπρο προωθούν τη δημιουργία αναταραχής και αποσταθεροποίησης.

157153808 1214582895605656 6792481086924844250 n1 7

Τι προηγήθηκε της απόπειρας δολοφονίας

Η απόπειρα εναντίον του Μακαρίου στις 8.3.1970, δεν ήταν ένα στιγμιαίο ή έστω μεμονωμένο περιστατικό, αλλά ήταν η αποκορύφωση μιας σειράς από δολοφονικά σχέδια, η υλοποίηση των οποίων άρχισε τον Ιανουάριο του 1970.

Η περίοδος αυτή συμπίπτει με την παρουσία στην Κύπρο ως διοικητή των Δυνάμεων Καταδρομών του Δημήτρη Παπαποστόλου, έμπιστου και στενού συνεργάτη του ισχυρού άνδρα της χούντας των Αθηνών, Δημήτρη Ιωαννίδη.

Η πρώτη από αυτές είχε προγραμματισθεί να γίνει στην Αθήνα τον Ιανουάριο του 1970, κατά την επιστροφή του Αρχ. Μακαρίου από το ταξίδι του στην Κένυα.

Επίδοξος εκτελεστής ήταν ο Αδάμος Χαρίτωνος. Όπως κατέθεσε ο ίδιος στην Επιτροπή της κυπριακής Βουλής για τον Φάκελο της Κύπρου, είχε συνάντηση με τον Δημ. Παπαποστόλου, ο οποίος τον προμήθευσε με πιστόλι .

Η απόπειρα τελικά ματαιώθηκε μετά από παρέμβαση του Τάκη Ευδόκα, ο οποίος είχε πληροφορηθεί για το σχεδιασμό της απόπειρας δολοφονίας και κάλεσε τον επίδοξο εκτελεστή να επιστρέψει επειγόντως στην Κύπρο, όπως και έγινε.

Οι απόπειρες που ακολούθησαν, για διαφόρους λόγους δεν ολοκληρώθηκαν, παρά το γεγονός ότι στις πλείστες από αυτές στήθηκαν ενέδρες.

Στις δικαιολογίες που προβλήθηκαν από τους εκτελεστές, καθώς και στους λόγους που είχαν οδηγήσει στη ματαίωσή τους, ο Δ. Παπαποστόλου φαίνεται να διέγνωσε απροθυμία για τη δολοφονία του Αρχ. Μακαρίου.

Ακόμα, σύμφωνα με κατάθεση μέλους της ομάδας των εκτελεστών, η απόφαση να πληγεί ο Αρχιεπίσκοπος εντός του ελικοπτέρου, όπως έγινε αργότερα, ήταν επιλογή του Δ. Παπαποστόλου .

Φέρεται μάλιστα να ανέφερε ότι «θέλω να δω αυτόν τον τράγο να πέφτει από ψηλά και να καίγεται».

 

Συνεργασία Γιωρκάτζη και Παπαποστόλου
Όλα τα στοιχεία δείχνουν ότι η οργάνωση και εκτέλεση της απόπειρας της 8ης Μαρτίου ανήκε στον Υπουργό Εσωτερικών, Πολύκαρπο Γιωρκάτζη και στον διοικητή των Καταδρομών, Δημήτρη Παπαποστόλου. Πρέπει ωστόσο να σημειώσουμε ότι ο Παπαποστόλου αρνείται οποιαδήποτε ανάμειξη στην όλη υπόθεση.

 

Ο οπλισμός που χρησιμοποιήθηκε για τις απόπειρες διατέθηκε από τον Γιωρκάτζη, ενώ η ομάδα των εκτελεστών της απόπειρας αποτελείτο από άνδρες της απόλυτης εμπιστοσύνης των δύο ανδρών, ενώ η ευθύνη σχεδιασμού της απόπειρας είχε ανατεθεί στους Κ. Ιωαννίδη, Αντ. Σολομώντος και Αδ. Χαρίτωνος .

Την παραμονή της απόπειρας (7.3.70) ο Δ. Παπαποστόλου ανέφερε στον Αδ. Χαρίτωνος: «Μην ανησυχείτε τίποτε. Και αν ακόμη το ελικόπτερο δεν συντριβεί και γλιτώσει, η ενέργεια θα έχει δραματικότητα και θεαματικότητα. Οι Μακαριακοί πιστεύω θα δημιουργήσουν αντίποινα, θα επικρατήσει χαώδης κατάσταση και έτσι μου δίνεται η ευκαιρία να επέμβω και να βάλω τα πράγματα στη θέση τους» . Επιπρόσθετα τη μέρα της απόπειρας είχε αναλάβει ειδική αποστολή. Θα παρέμενε στο σπίτι του σε κοντινή απόσταση από την Αρχιεπισκοπή και μετά την εκδήλωση της απόπειρας θα μετέβαινε στο χώρο της πτώσης του ελικοπτέρου. Εάν ο Μακάριος δεν ήταν νεκρός, να του έριχνε τη χαριστική βολή .

Ενήμερος των σχεδίων δολοφονίας (ίσως και ένας εκ των σχεδιαστών) φέρεται να ήταν και ο υπασπιστής του Προέδρου, Αθανάσιος Πουλίτσας.

 

Παραπλανητική πληροφόρηση στον Μακάριο

Τις παραμονές της απόπειρας μεταφέρθηκε στον Αρχιεπίσκοπο, αλλά και την προεδρική φρουρά πληροφορία ότι επρόκειτο να πραγματοποιηθεί απόπειρα δολοφονίας στον Μαχαιρά.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα η προεδρική φρουρά να μεταβεί στον Μαχαιρά. Το πρωί της Κυριακής κατά την αναχώρηση του Αρχιεπισκόπου από την Αρχιεπισκοπή, δεν είχαν ληφθεί ιδιαίτερα μέτρα ασφαλείας. Ως εκ τούτου, το έργο των εκτελεστών ήταν πολύ πιο εύκολο.

Όπως ανέφερε ο Αντωνάκης Σολομώντος σε συνάντηση που είχε με τον Δ. Παπαποστόλου τον ενημέρωσε ότι την ημέρα της απόπειρας θα φροντίσει να μην υπάρχει αστυνομική φρουρά στην Αρχιεπισκοπή και να βρουν τρόπο να πυροβολήσουν το ελικόπτερο .

 

Σχέδιο δολοφονίας και πραξικοπήματος

Η αποτυχία της απόπειρας και η σύλληψη των 4 από τα 8 μέλη της ομάδας των εκτελεστών αποκάλυψε αμέσως αυτούς που κρύβονταν πίσω από αυτήν.

Η απόπειρα δολοφονίας φαίνεται να αποτελούσε μέρος ευρύτερου σχεδίου, το οποίο περιελάμβανε:

1. Τη δολοφονία του Αρχ. Μακαρίου.

2. Τη δολοφονία του τ. Υπουργού Εσωτερικών και Αμύνης Πολ. Γιωρκάτζη ή/και άλλων πολιτικών προσώπων.

3. Την πρόκληση συνθηκών εμφύλιας αντιπαράθεσης με επίρριψη των ευθυνών για την έναρξη εκατέρωθεν, και

4. Την επέμβαση του στρατού και την ανάληψη της εξουσίας για δήθεν αποφυγή του εμφύλιου σπαραγμού.
Επιπρόσθετα, από μαρτυρίες αλλά και έγγραφα που περιήλθαν στην κατοχή της Επιτροπής, προκύπτει ότι τον Γενάρη του 1970 ο Δ. Παπαποστόλου είχε εκπονήσει σχέδιο πραξικοπήματος με κωδική ονομασία ΕΡΜΗΣ.

Ο πρώην αστυνόμος Φανής Δημητρίου αναφέρει ότι ο Αρχ. Μακάριος του απέστειλε επιστολή στην οποία του υποδείκνυε ότι ο αξιωματικός της Ε.Φ. που παρέδωσε το σχέδιο στον Πολ. Γιωρκάτζη τού είχε αποκαλύψει ότι το συγκεκριμένο έγγραφο ήταν πλαστό και δεν είχε λόγους να το αμφισβητήσει .

Στην κατάθεσή του στην Επιτροπή, ο εν λόγω αξιωματικός της Ε.Φ. ανέφερε ότι το συγκεκριμένο σχέδιο αποτελείτο από διάφορα τμήματα, άλλα χειρόγραφα και άλλα δακτυλογραφημένα και ότι ο ίδιος τα δακτυλογράφησε και τα ενοποίησε.
Επιβεβαίωσε μάλιστα ότι ο γραφικός χαρακτήρας της αναγραφής των λέξεων ΑΚΡΩΣ ΑΠΟΡΡΗΤΟΝ στην πρώτη σελίδα του εγγράφου είναι ο δικός του.

 

Παρέδωσε το σχέδιο στον Πολ. Γιωρκάτζη. Δύο φωτοτυπημένα αντίγραφα του σχεδίου ετοίμασε κατ’ εντολή του Πολ. Γιωρκάτζη ο Κυρ. Πατατάκος, ο οποίος και επιβεβαίωσε στην κατάθεσή του το παραπάνω γεγονός .

Το γεγονός ότι στο σχετικό έγγραφο η Α.ΤΗ.Κ. αναφέρεται σαν Ο.Τ.Ε. (CYΤΑ) πιθανόν να είναι ενισχυτικό στοιχείο ότι ο συντάκτης του σχεδίου ήταν Ελλαδίτης αξιωματικός.

 

Σε ετοιμότητα οι καταδρομείς

Σύμφωνα με κατάθεση εθνοφρουρού, ο οποίος υπηρετούσε τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο στην 32α ΜΚ (1η Μοίρα όπως αναγράφεται στο σχέδιο), η οποία στάθμευε στον Άγιο Χρυσόστομο (η ευρύτερη περιοχή είναι γνωστή με το όνομα Αετοφωλιά), το πρωί της ημέρας της απόπειρας (8 Μαρτίου 1970), οι καταδρομείς χρεώθηκαν πυρομαχικά και αφού έγινε διανομή ξηράς τροφής, η μονάδα κινήθηκε ένοπλη προς τη Λευκωσία.

 

Παρά τον κυκλοφοριακό κόμβο της Μιας Μηλιάς η στρατιωτική φάλαγγα σταμάτησε για 30‐40 λεπτά, αναμένοντας προφανώς το αποτέλεσμα της απόπειρας και τη διαταγή για την εφαρμογή του σχεδίου.

Μετά την πληροφορία για την αποτυχία της απόπειρας, αφού οι αξιωματικοί διαβουλεύτηκαν μεταξύ τους -με εμφανή τα στοιχεία της έντασης στις κινήσεις και ενέργειές τους- δόθηκε διαταγή για επιστροφή της μονάδας στο στρατόπεδο.

Κατά την επιστροφή σε ερώτηση του εθνοφρουρού ο λοχαγός του, του αποκάλυψε τις προθέσεις και τους λόγους κινητοποίησης της Μοίρας, ότι δηλ. ήταν στα πλαίσια πραγματοποίησης πραξικοπήματος.

Ακόμα στη συνέχεια είχε κυκλοφορήσει στη Μοίρα ότι η αποστολή που θα εκτελούσε ήταν η κατάληψη του Προεδρικού. Όπως επίσης, έχει αναφέρει στην Επιτροπή, ο Δ. Παπαποστόλου επισκεπτόταν πολύ συχνά την 32α ΜΚ, δύο με τρεις φορές τη βδομάδα, κυρίως βραδινές ώρες .

 

 

 

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.