Ορίζοντας

Συνέντευξη στον Αντώνη Γεωργίου

Με ένα κλασσικό έργο του Γκολντόνι επιστρέφει στην Κύπρο ο Τάκης Τζαμαργίας που είχε σκηνοθετήσει με επιτυχία στον ΘΟΚ το Τρίτο Στεφάνι του Κώστα Ταχτσή και τον Μεγάλο περίπατο του Πέτρου της Άλκης Ζέης. «Η τριλογία του παραθερισμού θεωρείται από τους μελετητές του το πιο ιδιότυπο έργο του» μας αναφέρει ο σκηνοθέτης ένα έργο από εκείνα «που δεν σου αποκαλύπτονται εύκολα» και αναγκαστικά λόγω κυρίως της διάρκειας της, παρουσιάζεται διασκευασμένη. Η συνεργασία του με τους ηθοποιούς ήταν «εξαιρετική» και δηλώνει «οπαδός ενός ηθοποιοκεντρικού θεάτρου» αφού χωρίς τον ηθοποιό «δεν τον  ενδιαφέρει το θέατρο». Τον ίδιο τέλος σε αυτό το έργο τον συγκινεί κυρίως «το έντονο τσεχωφικό άρωμα που αναδύεται από ένα προ-τσεχωφικό περιβάλλον».

ΤΑΚΗΣ ΤΖΑΜΑΡΓΙΑΣ

Γκολντόνι με έντονο τσεχωφικό άρωμα

Στη σκηνή ο ανούσιος θεατρινισμός μιας ζωής φαινομενικά ανέφελης αλλά κενής νοήματος

Προτιμάτε να σκηνοθετείτε κλασσικά κείμενα ή σύγχρονα έργα; (σας έχουμε δει με επιτυχία και στα δυο είδη)

Προτιμώ να σκηνοθετώ κείμενα με κοινωνική στόχευση, που μιλάνε μέσα μου και μπορώ να τα κοινωνήσω δημόσια. Η σχέση μου με τα κλασσικά κείμενα για πολλά χρόνια παρέμενε φοβιστική, πιστεύοντας πως δεν ήμουν ακόμη έτοιμος. Τώρα θέλω και είμαι σε θέση να αναμετρηθώ μαζί τους. Είτε τα μεν είτε τα δε στη σκηνική τους ανάδειξη προϋποθέτουν επαρκές τουλάχιστον πλαίσιο και ανάλογες συνθήκες παραγωγής.

Γιατί διαλέξατε Γκολντόνι και γιατί αυτό το έργο;

Ανάμεσα σε κάποια κλασσικά έργα που συζητήσαμε με το Σάββα Κυριακίδη για την Κεντρική Σκηνή του ΘΟΚ το συγκεκριμένο έργο του Γκολντόνι πιστεύαμε πως θα ενδιέφερε να το γνωρίσει το θεατρόφιλο κοινό της Κύπρου, παρότι ξέραμε πως ο Ιταλός δραματουργός αποτελεί ένα από τα δυσκολότερα κεφάλαια του Θεάτρου. Το συγκεκριμένο έργο του: Η τριλογία του παραθερισμού θεωρείται από τους μελετητές του το πιο ιδιότυπο έργο του. Καταρχήν πρόκειται για τρία έργα  που μετά τη διασκευή του Στρέλερ –κορυφαίου ιταλού σκηνοθέτη με σπουδαίες παραστάσεις έργων του Γκολντόνι- παρουσιάζονται πλέον ως ένα μόνο έργο με τρεις πράξεις.

Στα πνευματικά δημιουργήματα και ιδιαίτερα στα δραματικά κείμενα δεν υπάρχουν απόλυτοι κανόνες, τα όρια της νομιμότητας η αυθαιρεσίας απορρίπτονται ή επικυρώνονται στην πράξη

Σε τι διαφέρει από άλλα έργα του Γκολτόνι;

Είναι από τα έργα εκείνα που δεν σου αποκαλύπτονται εύκολα, υπάρχει ο απόηχος της Commedia dell arte με αναγνωρίσιμους όμως χαρακτήρες και τύπους από τη σύγχρονή του πραγματικότητα. Η έντονη θεατρικότητα με την ευελιξία του παιχνιδιού και τη φαντασία του ηθοποιού ως προϋπόθεση, εξακολουθεί να υπάρχει κι εδώ, όπως σε όλα του τα έργα, αλλά σταδιακά αποσυντίθεται και γίνεται ανούσιος θεατρινισμός μιας ζωής φαινομενικά ανέφελης αλλά κενής νοήματος, ο οποίος και θα οδηγήσει στη συντριβή των ηρώων και στο γλυκόπικρο τέλος μιας κωμωδίας χωρίς happy end.

Πίσω από αυτή την «επιπόλαιη τάση των ανθρώπων να δανείζονται και να ξοδεύουν δίχως μέτρο», όπως αναφέρει και το δελτίο τύπου κρύβεται κάτι περισσότερο;

Κρύβονται πολλά περισσότερα όχι μόνον κάτι, που απορρέουν από κοινωνικά, υπαρξιακά και ψυχικά κενά που δημιουργεί ο ανταγωνισμός και η επίδειξη πλούτου σε μια εποχή σύγχυσης και αποπροσανατολισμού, όπου κυριαρχεί η εικόνα του εαυτού μας και όχι ο εαυτός μας. Τη δεκαετία του ΄90 ο καθηγητής μου ο Λιαντίνης είχε γράψει στον πίνακα πως η κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού είναι ένα εκατομμύριο φορές σοβαρότερο από τη βόμβα στη Χιροσίμα, τότε το έβρισκα υπερβολικά ρητορικό, σήμερα το πιστεύω. Ο αλόγιστος τρόπος χρήσης του instagram  και του facebook ολοένα και επιβεβαιώνουν την ισχύ της εικονικής πραγματικότητας που βιώνουμε.

Είναι αυτή η μανία η μόνη παράμετρος για τις οικονομικές κρίσεις, την εξαθλίωση και την ανισότητα;

Σαφώς και η μανία δεν μπορεί να είναι η μόνη παράμετρος, αλλά το κερασάκι στην τούρτα της εμπορευματοποίησης των πάντων.

Ποια η σκηνοθετική σας προσέγγιση; Θεωρείτε ότι είναι απαραίτητο τα κλασικά έργα να διασκευάζονται ή να προσαρμόζονται για το σήμερα;

Η τριλογία από τη φύση της δεν μπορεί έτσι κι αλλιώς να παρουσιασθεί χωρίς να διασκευασθεί, ακόμη και η πετυχημένη διασκευή του Στρέλερ διάρκειας 4,5 ωρών είναι απαγορευτική. Το αν είναι απαραίτητο ή όχι αυτό επαναπροσδιορίζεται από την εκάστοτε σκηνική απόπειρα. Στα πνευματικά δημιουργήματα και ιδιαίτερα στα δραματικά κείμενα δεν υπάρχουν απόλυτοι κανόνες, τα όρια της νομιμότητας η αυθαιρεσίας απορρίπτονται ή επικυρώνονται στην πράξη.  

Αυτή τη στιγμή υπάρχει ένα αξιόλογο δυναμικό σκηνοθετών που θα μπορούσαν άνετα να δοκιμάσουν τις δυνάμεις τους στα κρατικά και ημικρατικά θέατρα της Αθήνας, φέροντας μια διαφορετική αίσθηση και ταυτότητα στον ελλαδικό χώρο, αναδεικνύοντας παράλληλα και τη σύγχρονη κυπριακή δραματουργία

Όταν είστε Κύπρο παρακολουθείτε αρκετό θέατρο, γνωρίζετε δηλαδή αρκετά την (θεατρική) Κύπρο, έχοντας ταυτόχρονα την απαραίτητη απόσταση για να μπορείτε να κάμετε κάποια αξιολόγηση. Τι θα αλλάζατε αν μπορούσατε και τι θα κρατούσατε;

Γνωρίζω και παρακολουθώ τη θεατρική κίνηση της Κύπρου και βρίσκω πως ολοένα ανανεώνεται σε όλα τα επίπεδα παραγωγής. Αυτό που δεν μου αρέσει και το έχω επισημάνει αρκετές φορές τελευταία είναι ότι ενώ αυξάνονται οι προτάσεις από ευεπίφορα σχήματα και θιάσους δεν αυξάνεται ό αριθμός των θεατών – σχεδόν αναγνωρίζεις ίδιες φάτσες θεατών – και έτσι οι παραστάσεις δεν παίρνουν το χρόνο τους για να ωριμάσουν, έτσι όπως κάποιες από αυτές αξίζει να εξελιχθούν  με την παρουσία του θεατή.

Από τη γνώση σας του κυπριακού θεατρικού δυναμικού πιστεύετε ότι θα μπορούσαμε να δούμε κύπριους σκηνοθέτες με μετάκληση στο Εθνικό Θέατρο ή στο ΚΘΒΕ;

Αυτή τη στιγμή υπάρχει ένα αξιόλογο δυναμικό σκηνοθετών που θα μπορούσαν άνετα να δοκιμάσουν τις δυνάμεις τους στα κρατικά και ημικρατικά θέατρα της Αθήνας, φέροντας μια διαφορετική αίσθηση και ταυτότητα στον ελλαδικό χώρο, αναδεικνύοντας παράλληλα και τη σύγχρονη κυπριακή δραματουργία.

Πως ήταν η συνεργασία με τους ηθοποιούς; Τι είναι το ζητούμενο για ένα σκηνοθέτη να πετύχει στη σχέση μαζί τους;

Εξαιρετική με τους περισσότερους έχω ξαναδουλέψει και κάποιους ήξερα και εκτιμούσα. Το ζητούμενο είναι να δημιουργηθεί το κλίμα εκείνο που θα συμβάλλει στην ενίσχυση του βαθμού εμπλοκής τους στην παράσταση. Εγώ είμαι οπαδός ενός ηθοποιοκεντρικού θεάτρου, χωρίς τον ηθοποιό δεν με ενδιαφέρει το θέατρο ούτε ως θεατής, πάντα αναζητώ το βλέμμα του να με ταξιδέψει.

Ούτε ο έρωτας τελικά δεν φέρνει το ευτυχισμένο τέλος σε αυτό το έργο του Γκολτόνι;

Πώς να το φέρει αφού κι αυτός ακόμη είναι αδιέξοδος από τη φτιαξιά του

Τι συγκινεί εσάς σε αυτό το έργο;

Το πώς χτίζεται η εξέλιξη της ιστορίας και κυρίως το έντονο τσεχωφικό άρωμα που αναδύεται από ένα προ-τσεχωφικό περιβάλλον.

Trilogia 19

Ακολουθήστε μας στο Google News.
Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.