Ταξιδεύοντας στην Ξυλοφάγου, στο πατατοχώρι της Κύπρου

Λέξεις – Κλειδιά:

Επαρχία Λάρνακα
Διεθνές Φεστιβάλ Πατάτας
Ο «Πύρκος της Ξυλοφάγου»
Τσιαττιστά
Βοτανόκηπος
Εξωκλήσι της Παναγίας της Ευαγγελίστριας
KorcCy

 

Της Χριστίνας Γεωργίου

 

 

 

Στο πιο μεγάλο χωριό της Κύπρου -και συγκεκριμένα στο πατατοχώρι της- ταξιδεύουν σήμερα οι «Πολύχρωμες Πτήσεις» με τη Χριστίνα Γεωργίου.

Την Ξυλοφάγου τη συναντάει κανείς σε απόσταση τριάντα περίπου χιλιομέτρων από το κέντρο της Λάρνακας και μόλις είκοσι χιλιόμετρα από το κέντρο της Αγίας Νάπας. Ανήκει στην επαρχία Λάρνακας έχοντας κοντινά χωριά την Ορμήδεια, το Λιοπέτρι, το Αυγόρου και λίγο πιο μετά το Φρέναρος.

Ο πληθυσμός και η ονομασία της Ξυλοφάγου

Ο αριθμός των κατοίκων φτάνει τις δέκα χιλιάδες, σύμφωνα με τον κοινοτάρχη Γιώργο Τάσο. Σχετικά με την ονομασία της, η επικρατέστερη εκδοχή αφορά το δάσος της. «Το δάσος της Ξυλοφάγου ήταν γεμάτο από αόρατους, γεμάτο από χαρουπιές και ελιές. Λέγεται ότι είχε εμφανιστεί ένα σκουλήκι το όποιο έτρωγε τα ξύλα, γι’ αυτό και ονομάστηκε “Ξυλο-φάον”. Με το πέρασμα του καιρού επικράτησε το όνομα Ξυλοφάγου».

Μία άλλη εκδοχή, η οποία υποστηρίζεται από αρκετούς κατοίκους, εξηγεί η κυρία Ανδριάνα: «Λόγω του δάσους που είχε η κοινότητα, ο περισσότερος κόσμος πήγαινε εκεί και έκοβε ξύλα, παρόλο που υπήρχε δασονόμος. Έκοβαν τα κουζάλια, τις ρίζες των αόρατων, όπως τις ονομάζαμε».

Η Ξυλοφάγου είναι ένα χωριό καθαρά γεωργοκτηνοτροφικό. Τα τελευταία χρόνια λόγω της ανάπτυξης του τουρισμού στην Αγία Νάπα και στον Πρωταρά η γεωργία έχει σχεδόν εκμηδενιστεί.

Img 20190107 164954 Burst001 Cover

Στρέφοντας το χρόνο πίσω, στην Ξυλοφάγου

Η κυρία Ανδριάνα ανέφερε χαρακτηριστικά: «Με θυμάμαι πάντα στα περβόλια και στη μάντρα» και εξήγησε ότι η πατάτα και τα ζώα τους ήταν η ζωή τους. «Το καλοκαίρι που βγάζαμε τις πατάτες φέρναμε άτομα να μας βοηθούν και πάντα έπαιρνα και κατσαρόλα για να τους μαγειρέψω. Μας βοηθούσαν είτε συγγενείς είτε και φίλοι της οικογένειας. Δειπνούσαμε και μαζί κιόλας όταν τελειώναμε τη δουλειά το βράδυ», πρόσθεσε.

Η κυρία Ανδριάνα ανέφερε ότι είχαν και πρόβατα. «Γαλέφκαμε, μετά έβαζα το γάλα στο ψυγείο και το απόγευμα που επέστρεφα από τις πατάτες έκανα χαλλούμια».

Συναντήσαμε την κα Ελένη η οποία στα δεκατρία της χρόνια αποχαιρέτησε το σχολείο, δουλεύοντας μαζί με την πολύτεκνη οικογένειά της στα περβόλια. Ωστόσο, όπως ανέφερε, ο αρχικός λόγος που βγήκε από το σχολείο ήταν για να προσέχει το μικρότερο παιδί της οικογένειας.

Η κ. Ελένη μαζί με τον άντρα της διατηρούσαν και φυτώριο για πολλά χρόνια. «Δουλέψαμε και με τα γύρω χωριά», ανέφερε. Εξήγησε ότι οι πλείστοι κάτοικοι πλέον στρέφονται στην ξενοδοχειακή βιομηχανία γιατί «οι πατάτες δεν πουλιούνται και οι καιροί έχουν αλλάξει στον τομέα της γεωργίας. Τα βλέπουμε κάθε μέρα».
Συζητώντας και τσιαττίζοντας…

Οι «Πολύχρωμες Πτήσεις» συναντήθηκαν με τον Κοκή Κάτζιη, έναν από τους ανθρώπους της κοινότητας που «τσιαττίζει». Ο κ. Κοκής για τριάντα πέντε χρόνια είναι καφετζής στο κεντρικό καφενείο της Ξυλοφάγου, το οποίο διατηρείται μέχρι σήμερα, ήδη από το 1953.

Κληθείς να απαντήσει ποια η σχέση του με τους νέους του χωριού, ως καφετζής, απάντησε πως όταν τους προσφέρει τον καφέ κάνουν διάλογο τσιαττίζοντας. «Τυχαίνει πολλές φορές όταν δίνω στους μικρούς τον καφέ να τους λέω το εξής:

Έφερά σου τζαι τον καφέ,
αν θ’ εν να τον πιερώσεις,
άμαν τον πιεις τζαι ύστερα,
όι να μετανώσεις»

Ο κ. Κοκής μίλησε για την άμεση σχέση των τσιαττιστών με την κοινότητα σημειώνοντας ότι αρκετοί νέοι της Ξυλοφάγου ενδιαφέρονται γι’ αυτά. Μεταξύ των τριάντα περίπου νεαρών που είναι γνωστοί πως τσιαττίζουν, οι «Πολύχρωμες Πτήσεις» φρόντισαν να μιλήσουν με τον Αντώνη Περατικό. Ο ίδιος χαρακτήρισε τον κ. Κοκή ως τον δάσκαλό των νεαρών του χωριού για τα τσιαττιστά. «Στην αρχή, τσιαττίζαμε στο αστείο. Μετά όταν ο θείος ο Κοκής είδε ότι έχουμε ταλέντο, μας έλεγε τσιαττιστά και εμείς τα συνεχίζαμε. Από εκεί ξεκινήσαμε όλοι οι νέοι».

Ο Αντώνης λέει για την Ξυλοφάγου:

«Εν το πιο μαστόρικο χωρκό,
της τραουθκιάς εν μισταρκό,
τζαι ούλοι εν που το θωρούμε.
Εν το Ξυλοφάου φίλοι μου,
τζιαμέ που εν το σπίτι μου,
τζαι ουλλοί το αγαπούμεν»

Διεθνές Φεστιβάλ Πατάτας

«Εκάμαμεν το φεστιβάλ, εγέμωσεν η στράτα, Ξυλοφάγου ξακουστό, μόνο για την πατάτα», ανέφερε ο κύριος Κοκής.
Το Διεθνές Φεστιβάλ Πατάτας επέστρεψε δυναμικά τον περασμένο Σεπτέμβριο, στις 21 και 22, μετά από τη διακοπή του στο τέλος της δεκαετίας του ’90. «Τόσο το καλλιτεχνικό πρόγραμμα όσο και η αγροτική έκθεση άφησε άριστες εντυπώσεις», είπε ο κοινοτάρχης, ενώ πρόσθεσε ότι στην έκθεση συμμετείχαν πάνω από 60 εκθέτες. Υπολογίζεται ότι ο αριθμός των επισκεπτών και τις δύο βραδιές έφτασε τις 14.000. Ανέφερε ότι προσφέρθηκαν πάνω από 8 χιλιάδες πιάτα σε διάφορες μορφές ψησίματος της πατάτας.

Img 20190104 135102

Ο κοινοτάρχης γνωστοποίησε πως το επόμενο Διεθνές Φεστιβάλ Πατάτας θα διεξαχθεί στις 13 και στις 14 Σεπτεμβρίου με στόχο, όπως ανέφερε, τον εμπλουτισμό της αγροτικής έκθεσης μετατρέποντάς την σε γεωργοκτηνοτροφική, ώστε να καλυφτεί και ο τομέας της κτηνοτροφίας.

Ο «Πύρκος της Ξυλοφάγου»

Στην Ξυλοφάγου είναι γνωστή και η περιοχή του Πύρκου. Πρόκειται για την τοποθεσία που βρίσκεται τρία χιλιόμετρα νότια της Ξυλοφάγου, σε υψόμετρο εκατόν μέτρων από τη θάλασσα, στο πιο ψηλό σημείο του οροπεδίου του ακρωτηρίου της Πύλας. Σύμφωνα με ιστορικές πηγές, ο Πύρκος κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου χρησιμοποιείτο από τους Βρετανούς ως παρατηρητήριο για τους πιθανούς εχθρούς και γενικότερα ό,τι θεωρείτο ύποπτο και επικίνδυνο. Ο Πύρκος ωστόσο φέρει και το όνομα «Πύρκος της Ρήγαινας» και σύμφωνα με ιστορικές πηγές κτίστηκε κατά την περίοδο της Βενετοκρατίας που πιθανόν να χρησιμοποιείτο από εκείνο τον καιρό ως παρατηρητήριο με στόχο την εποπτεία της θαλάσσιας περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου για τυχόν επιθέσεις από εχθρούς.

O Pirgos Tis Rigainas Ksilofagoupng

Εξωκλήσι της Παναγίας Ευαγγελίστριας

Ένας χώρος για ξεκούραση, πικ-νικ και παιχνίδι βρίσκεται στα νοτιοδυτικά χωριού, στο χώρο όπου είναι κτισμένο το εξωκλήσι της Παναγίας της Ευαγγελίστριας. Ο κάθε επισκέπτης μπορεί να περπατήσει το μονοπάτι της φύσης, το οποίο συνδέεται με τη σπήλια της Παναγίας. Λέγεται ότι ένας βοσκός από την Ξυλοφάγου, έπειτα από όραμα, βρήκε την εικόνα της Παναγίας αφού έσκαψε ένα σκληρό βράχο στο συγκεκριμένο σημείο. Έτσι λοιπόν δημιουργήθηκε η σπηλιά και αργότερα έκτισε λίγα μέτρα πιο πάνω το εξωκλήσι.

Ο επισκέπτης μπορεί ακόμα να θαυμάσει τη θάλασσα που απλώνεται μπροστά του. Έχει την ευκαιρία να κατέβει μέχρι κάτω στη θάλασσα και στην περιοχή που είναι γνωστή ως «Η Περβόλα» να κολυμπήσει και να μαζέψει άπειρα κοχύλια.
Τόσο ο Πύργος όσο και η περιοχή του εξωκλησιού της Παναγίας προσφέρεται και για τις γιορτινές μέρες, ειδικότερα την Καθαρά Δευτέρα.

Cyprus 1170433 960 720

Ο Βοτανόκηπος της Ξυλοφάγου

Στην Ξυλοφάγου βρίσκεται και ένας υπέροχος, ξεχωριστός βοτανόκηπος, ο οποίος προσφέρει στον κάθε επισκέπτη ξεκούραση αλλά και πολλές γνώσεις για τα είδη των λουλουδιών και των δέντρων. Ο κοινοτάρχης Γιώργος Τάσου σημείωσε ότι πρόκειται για την ιδιωτική πρωτοβουλία της οικογένειας Αναστάση Ευαγγέλου να προσφέρει στην κοινότητα πράσινο και όμορφα χρώματα. Οι «Πολύχρωμες Πτήσεις» επισκέφτηκαν την οικογένεια Ευαγγέλου. Ο κύριος Αναστάσης ανέφερε ότι μεταξύ άλλων κύριων στόχων της κατασκευής του πάρκου είναι να προσφέρουν γνώσεις στους επισκέπτες για τα φυτά. «Υπάρχουν λουλούδια, δασικά δέντρα ακόμα και μάνγκο, αβοκάντο. Σκεφτήκαμε ότι πολύς κόσμος και κυρίως παιδιά λόγω της αλλαγής του τρόπου ζωής δεν ξέρουν από πού προέρχεται ένας καρπός δέντρου. Για παράδειγμα, οι λάτρεις των εξωτικών φρούτων μπορεί να τρώνε μάνγκο. Το δέντρο όμως ίσως να μην το γνωρίζουν».

Τα «κούκκουρα» της Ξυλοφάγου

Στην κοινότητα είναι γνωστά και τα κούκκουρα, τα παραδοσιακά κοκκινοχωριάτικα παξιμάδια. Όμως ελάχιστος έως μηδενικός είναι ο αριθμός των κυρίων που φτιάχνουν σήμερα τα κούκκουρα. Οι «Πολύχρωμες Πτήσεις» συνάντησαν μία από τις νοικοκυρές οι οποίες μέχρι πρόσφατα έφτιαχναν επί καθημερινής βάσεως τα συγκεκριμένα παξιμάδια, διατηρώντας έτσι την παράδοση. Η κυρία Κικκού, λοιπόν, μέχρι σήμερα είναι γνωστή στην κοινότητα για τα κούκκουρα, για τα κουλούρια της και γενικότερα για τις γλυκιές και αλμυρές πίτες. «Ξεκίνησα να ζυμώνω λόγω του ότι έβλεπα τη μητέρα μου να ζυμώνει. Και συνέχισα να κάνω διάφορες πίτες όπως χαλλουμόπιτες, παστόπιτες, ψωμιά και παξιμάδια, τα κούκκουρα δηλαδή. Φουρνίζαμε τα κουλούρια και μετά τα κόβαμε σε κομμάτια, τα βάζαμε ξανά στο φούρνο ώστε να γίνουν παξιμάδια».

Xylofagoucaves

Πίνοντας ζεστή σοκολάτα σ’ ένα από τα μοντέρνα καφενεία του χωριού

Κατά τη διάρκεια της βόλτας μας ξαποστάσαμε σ’ ένα από τα μοντέρνα καφενεδάκια της κοινότητας. Σε όσους αρέσουν τα γλυκά και συγκεκριμένα οι κρέπες, ο τόπος εκεί είναι ο κατάλληλος. Πίνοντας τη ζεστή μας σοκολάτα μιλήσαμε με την ιδιοκτήτρια του καφέ, την κυρία Καίτη. Ανέφερε ότι ο κόσμος σε τέτοια μεγάλα χωριά, όπως και στις πόλεις, αναζητεί την ηρεμία και την απόδραση, τονίζοντας τη φράση ότι «οι άνθρωποι στα καφενάκια δένονται περισσότερο, οικογένειες, φίλοι και συγγενείς».

Img 20190109 164033

Η εθελοντική περιβαλλοντική ομάδα του χωριού KorcCy

Σύμφωνα με τους κατοίκους, πραγματοποιούνται συχνά εθελοντικές εκδηλώσεις που έχουν στόχο την προσφορά και τη βοήθεια σε άτομα της κοινότητας ή και γενικότερα. Μεταξύ λοιπόν άλλων εθελοντικών ομάδων που δρουν προσφέροντας στον συνάνθρωπό τους υπάρχει και η εθελοντική περιβαλλοντική ομάδα που ακούει στο όνομα KorcCy. Πρόκειται για μια ομάδα νεαρών ατόμων οι οποίοι με το δικό τους τρόπο προσπαθούν να ευαισθητοποιήσουν τους πολίτες σχετικά με τον καθαρισμό των σκουπιδιών στις άκρες των δρόμων αλλά και γενικότερα. Εκ μέρους της ομάδας, ο Ανδρέας Χριστοφόρου και η Δήμητρα Καβαλιέρου ανέφεραν ότι η ονομασία της ομάδας προήλθε από το ακρώνυμο: «Keeping Our Roadsites Clean, Cy» (Κρατήστε τις άκρες των δρόμων καθαρές).

29026445 116682529167369 4470007888526784260 N

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.