“Είμαστε στον πλανήτη Γη για να σπρώξουμε τα όριά μας, να σπάσουμε τις συμβάσεις, να τολμήσουμε καινούργια πράγματα”

Θάνος Μικρούτσικος. Μισός αιώνας και κάτι στο τραγούδι. Μισός αιώνας και κάτι παρέμβαση στα κοινωνικά, πολιτιστικά και πολιτικά πράγματα της Ελλάδας. Γιατί αυτό είναι τα τραγούδια του Θάνου Μικρούτσικου. Μια διαρκής παρέμβαση, μια διαρκής τοποθέτηση στο σήμερα και το αύριο. Για αυτά που τον ενθουσιάζουν και για αυτά που απογοητεύουν. Για αυτά που του προκαλούν χαρά και για αυτά που του προκαλούν λύπη. Για όλα όσα απασχολούν και νοιάζουν τον ίδιο, και όπως αποδεικνύεται είναι αυτά που προκαλούν τα ίδια αισθήματα και συναισθήματα και στο κοινό του. Το επιβεβαιώνει η αποδοχή των τραγουδιών του, σε Ελλάδα και Κύπρο, όλες τούτες τις δεκαετίες. Όπως και τα τραγούδια του, λοιπόν, έτσι και η κουβέντα μαζί του, δεν μπορεί να είναι μονοσήμαντη και μονοθεματική…

Συνέντευξη στη Μαρία Φράγκου

«Ακόμα και ο καλύτερος σχοινοβάτης στην πορεία της ζωής του κάποιες φορές θα πέσει. Το μέγα στοίχημα είναι να ξανασηκωθεί και να συνεχίσει να ισορροπεί μέχρι τέλους»
«Δεν είναι το γεγονός ότι 40.000 άνθρωποι παρακολούθησαν αυτές τις πέντε συναυλίες. Είναι ο τρόπος τους, η στάση τους, η αγάπη τους, η μεγάλη συγκίνηση, η βαθιά σιωπή και η αποθέωση. Το ότι γεύτηκα όλα αυτά με κάνουν τον πιο ευτυχισμένο άνθρωπο και αισθάνομαι μέγιστη ευγνωμοσύνη για όλους αυτούς που περπάτησαν μαζί μου»

Δίνουμε μάχες για να εγκλωβίσουμε το χρόνο. Είτε μέσα από την προσωπική μας ζωή είτε μέσα από τη δουλειά μας. Και το λέγατε πολύ συχνά αυτό στο παρελθόν. Σήμερα; Ποια διάσταση δίνετε στην εκτίμησή σας αυτή;

Ήταν, είναι και θα είναι μία από τις βασικές αρχές με τις οποίες πορεύτηκα στη ζωή μου. Ο χρόνος τρέχει γρήγορα κι εμείς καλούμαστε να τον φρενάρουμε ζώντας κάθε στιγμή με ένταση και με πάθος. Έτσι μόνο τον φρενάρουμε. Για να το πω κάπως αλλιώς. Φανταστείτε τον εαυτό σας να πυγμαχεί σ’ ένα ρινγκ απέναντι σ’ έναν πολύ ψηλό γεροδεμένο τύπο που ξέρεις ότι στον 15ο γύρο θα σε ρίξει νοκ άουτ. Το στοίχημα είναι να τον κερδίζεις σε κάθε γύρο στα σημεία.

Είναι αντίπαλός μας ο χρόνος; Ο μεγαλύτερος;

Ζούμε σήμερα παγκοσμίως τον πιο βάρβαρο καπιταλισμό. Όλο και πιο λίγοι κατέχουν τον παγκόσμιο πλούτο και δισεκατομμύρια ζουν στην ανέχεια και στη φτώχεια. Όποιος δεν το ανέχεται αυτό και θέλει μια δίκαιη κοινωνία πρέπει να παλεύει καθημερινά ενάντια σ’ αυτό το σύστημα και τους στυλοβάτες του. Έτσι μόνο θα αφήσει ένα παράθυρο ανοιχτό για την κοινωνία της Ουτοπίας που είναι η μόνη κοινωνία στην οποία μπορεί να αυτοπραγματωθεί ο άνθρωπος.
Αν το χρόνο τον φρενάρεις και δεν τον αφήνεις να σου φεύγει μέσα από τα χέρια, τότε γίνεται σύμμαχός σου. Αν μέσα στον προσωπικό σου χρόνο παλεύεις για όλα αυτά, δεν έχεις να φοβηθείς τίποτα. Ούτε καν τη στιγμή που ο χρόνος μετατρέπεται σε θάνατο.

Διάβαζα μια από τις πολλές και ενδιαφέρουσες συνεντεύξεις σας και την αναφορά σας σε ένα περιστατικό στην έκτη δημοτικού -δύσκολα τότε χρόνια- που δεν φοβηθήκατε και είπατε στον δάσκαλό σας τι ψήφισαν οι γονείς σας. Με αποτέλεσμα να υποστείτε τις συνέπειες. Είστε πάντα έτσι; Ειλικρινής; Χωρίς να φοβάστε να εκτεθείτε ή αν θα εκτεθείτε;

Πάντοτε -από μικρό παιδί- έλεγα την άποψή μου με ειλικρίνεια χωρίς να φοβάμαι να εκτεθώ και χωρίς να με ενδιαφέρουν οι συνέπειες. Αυτό είναι στοιχείο του χαρακτήρα μου. Κι αυτό χαρακτηρίζει τη στάση μου σε ζητήματα πολιτικά, ιδεολογικά καθώς και σε ζητήματα αισθητικής. Ένας άνθρωπος με τις βεβαιότητές του, τα ερωτηματικά του, τις αναζητήσεις του, σπάνια μπορεί για παράδειγμα να συμφωνεί 100% με ένα κόμμα. Αν περιμένει να συμφωνήσει σε όλα, στην παραμικρή λεπτομέρεια για να μιλήσει, τότε επί της ουσίας μπαίνει στον γυάλινο πύργο του, αποκόπτεται από την πραγματικότητα, δεν παλεύει, δεν επηρεάζει. Εγώ δεν είμαι έτσι. Αν συμφωνήσω στις βασικές κατευθύνσεις, εκτίθεμαι. Κι ας μου προσάπτουν κάποιοι και εκείνα στα οποία δεν συμφωνώ.

Μπορούμε να ξεπεράσουμε το αδύνατο;

Για αυτό το λόγο είμαστε στον πλανήτη Γη. Για να χορέψουμε πάνω στο φτερό του καρχαρία. Για να σπρώξουμε τα όριά μας. Για να κατακτήσουμε το αδύνατο. Να σπάσουμε τις συμβάσεις. Να τολμήσουμε καινούργια πράγματα. Διώχνοντας το φόβο που εκτοξεύεται κατά ριπάς καθημερινά από το σύστημα. Απαλλάσσοντας την καθημερινότητά μας από τη μιζέρια και την πλύση εγκεφάλου που προσπαθεί να αφήσει τα πράγματα ως έχουν και τη ζωή μας σε ακινησία. Η πρωτοπορία της νέας γενιάς μπορεί να τολμήσει το αδύνατο.

Βάλατε ποτέ νερό στο κρασί σας;

Πιθανότατα. Αλλά αν μου ζητήσετε να σας πω κάποια παραδείγματα, θα δυσκολευτώ πολύ. Γιατί αυτό “το νερό στο κρασί” έγινε μάλλον ασυνείδητα κι όχι συνειδητά. Για να κάνεις μια υποχώρηση από τις αρχές σου δημιουργείς κάποια επιχειρήματα που τη δεδομένη στιγμή σε καλύπτουν, αλλά δεν είναι στέρεα. Το θέμα όμως δεν είναι εκεί. Είμαστε σχοινοβάτες, ισορροπούμε σ’ ένα τεντωμένο σχοινί. Ακόμα και ο καλύτερος σχοινοβάτης στην πορεία της ζωής του κάποιες φορές θα πέσει. Το μέγα στοίχημα είναι να ξανασηκωθεί και να συνεχίσει να ισορροπεί μέχρι τέλους.

Χορτάσατε από αναγνώριση, διακρίσεις, καταξίωση; Η πρόσφατη συναυλία στο Θέατρο Βράχων με όλους όσους «περπάτησαν μαζί» σας ήταν άλλη μια κατάθεση ψυχής;

Θα πρόσθετα μαζί με τις συναυλίες στο Θέατρο Βράχων και τις συναυλίες σε Αθήνα, Πάτρα και Θεσσαλονίκη που έδωσα την Άνοιξη με την Καντάτα για τη Μακρόνησο για τα 100 χρόνια του ΚΚΕ. Δεν είναι το γεγονός ότι 40.000 άνθρωποι παρακολούθησαν αυτές τις πέντε συναυλίες. Είναι ο τρόπος τους, η στάση τους, η αγάπη τους, η μεγάλη συγκίνηση, η βαθιά σιωπή και η αποθέωση. Το ότι γεύτηκα όλα αυτά με κάνουν τον πιο ευτυχισμένο άνθρωπο και αισθάνομαι μέγιστη ευγνωμοσύνη για όλους αυτούς που περπάτησαν μαζί μου.

Σύντομα θα σας έχουμε μαζί μας σε άλλο ένα φεστιβάλ της ΕΔΟΝ. Εμείς κερδίζουμε γιατί σας ακούμε ζωντανά -κι εσάς και τη μουσική σας. Εσείς τι κερδίζετε από αυτή την επαφή με τη νεολαία της ΕΔΟΝ;

Η επαφή με την κάθε φορά νέα γενιά ήταν και είναι το οξυγόνο μου. Με τους νέους πορεύομαι, με αυτούς συνομιλώ, από αυτούς μαθαίνω. Αυτοί καθιστούν τα τραγούδια μου διαχρονικά όχι ως μνήμη, αλλά ως παρόν. Και χάρη σ’ αυτούς στα 71 μου χρόνια και με σοβαρό πρόβλημα υγείας επιχειρώ καινούργιους χορούς πάνω στο φτερό του καρχαρία.

Η σχέση μου με την ΕΔΟΝ ξεκινάει πριν από 40 χρόνια, το 1978. Είναι πολύ στέρεη και με ανανεώνει. Και θυμάμαι τα παιδιά της ΕΔΟΝ της δεκαετίας του ’70 που σήμερα είναι έμπειρα στελέχη του ΑΚΕΛ και φίλοι μου. Μεγαλώσαμε σύντροφοι, αλλά δεν το βάζουμε κάτω. Δεν το βάζουμε κάτω, αγαπημένε φίλε μου Δημήτρη Χριστόφια. Δεν το βάζουμε κάτω, Άντρο Κυπριανού. Ξέρετε γιατί; Έρχεται ποτάμι από πίσω μας.