Εγκληματική αμέλεια στην υπόθεση του 15χρονου Στυλιανού

Των Κάλιας Ανδρέου και Άννας Μισιαούλη

Εγκληματική αμέλεια εντόπισε στο πόρισμά της η Επίτροπος Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Μαρία Στυλιανού-Λοττίδη, το οποίο επιδόθηκε χθες στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας σε σχέση με τη διεξαγωγή έρευνας για τα γεγονότα που οδήγησαν στο θάνατο του 14χρονου Στυλιανού Κωνσταντίνου.

Παρόλα αυτά δικαιώνονται οι ανησυχίες που είχαν εκφραστεί όταν πριν από δύο μήνες το Υπουργικό Συμβούλιο ανέθετε στο Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως τη συγκεκριμένη έρευνα, γνωρίζοντας, όπως και η ίδια η Επίτροπος αναγνώρισε σε δηλώσεις της, ότι τα πορίσματα του Γραφείου της δεν είναι δικαστικές αποφάσεις καθώς η έρευνα επικεντρώθηκε σε συγκεκριμένες υπηρεσίες.

Οι αρχικές αντιδράσεις της αντιπολίτευσης επικεντρώνονται σε αυτή την πτυχή του ζητήματος που είναι εξίσου σοβαρές με τις συστημικές αδυναμίες και τις πειθαρχικές και ενδεχομένως ποινικές ευθύνες.

Ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη αυτών των συστημικών αδυναμιών των ΥΚΕ, έχοντας υπόψη ότι η κυβέρνηση βρίσκεται στον έβδομο χρόνο της διακυβέρνησής της, διερωτάται σε ανακοίνωσή του το ΑΚΕΛ. «Προφανώς με την ανάληψη της διακυβέρνησης του τόπου από την κυβέρνηση Αναστασιάδη – Συναγερμού οι πολιτικές ευθύνες είχαν ημερομηνία λήξης», σχολιάζει.

Υπογραμμίζει ότι από όσα αναφέρονται στο δελτίο Τύπου της Επιτρόπου Διοικήσεως προκύπτει το ερώτημα πως δεν υπάρχει ούτε μία αναφορά για τυχόν ευθύνες του πολιτικού προϊστάμενου, ενώ εντοπίζονται τόσο συστημικές αδυναμίες, όσο και προσωπικές ευθύνες για τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας.

Συμπληρώνει ότι αναμένεται από τις αρμόδιες Αρχές να προχωρήσουν σε περαιτέρω διερεύνηση της υπόθεσης για απόδοση ευθυνών για τυχόν παραλείψεις, ποινικά και πειθαρχικά αδικήματα.

Καταληκτικά επισημαίνεται ότι η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΑΚΕΛ πρότεινε όπως η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Ίσων Ευκαιριών μεταξύ Αντρών και Γυναικών συνεδριάσει εκτάκτως για να ενημερωθεί και να εξετάσει το πόρισμα της έρευνας.

Το ΔΗΚΟ με δήλωση του εκπροσώπου Τύπου του, Παύλου Μυλωνά, υπογραμμίζει ότι προκύπτει και ζήτημα του πολιτικού προϊσταμένου, πέραν των πειθαρχικών και πιθανόν ποινικών ευθυνών που διαπιστώνει η Επίτροπος. Επισημαίνει ότι η πολιτική ευθύνη έχει έννοια και σημασία, αναλόγως της συνείδησης όσων μετέχουν στο δημόσιο βίο, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την άσκηση προληπτικής πολιτικής, πριν να θρηνούμε θύματα.

Την ελπίδα ότι δεν θα είναι ακόμα μια έκθεση που θα καταλήξει στον κάλαθο των αχρήστων εκφράζει η Γυναικεία Κίνηση Οικολόγων (ΓΥ.Κ.Ο.). Υπογραμμίζει ότι είναι καιρός να αποδοθούν ευθύνες και ότι αναμένει όπως ο ΠτΔ αναλάβει δράση.

Η έκθεση της Επιτρόπου Διοικήσεως για τον τραγικό θάνατο του 14χρονου επιβεβαιώνει την ανικανότητα αλλά και την αναλγησία των αρμόδιων υπηρεσιών του κράτους να προστατεύσουν και να φροντίσουν τις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού, αναφέρει σε δήλωσή της η πρόεδρος της Συμμαχίας Γυναικών, Ρένα Γιαβάση.

Πειθαρχικές και ενδεχόμενες ποινικές ευθύνες λειτουργών των εμπλεκόμενων υπηρεσιών

«Υπήρχε πλήρης εγκληματική αμέλεια ως προς την εφαρμογή των διαδικασιών, των εγκυκλίων, των σχετικών εγχειριδίων που ήταν σε εφαρμογή και ανανεώνονταν κατά καιρούς, αλλά (λειτουργοί) είχαν επιδείξει πλήρη αδιαφορία προς τούτο» ανέφερε η Επίτροπος Διοικήσεως, Μαρία Στυλιανού-Λοττίδη σε δηλώσεις της, μετά την παράδοση στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας της έκθεσής της για τον 15χρονο, στην παρουσία της Υπουργού Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων Ζέτας Αιμιλιανίδου.

Συμπλήρωσε ότι επρόκειτο για μια υπόθεση για την οποία υπήρξε πλήρης αδράνεια από το 2013 μέχρι το 2019.

Διασαφήνισε ότι όπως διαφαίνεται δεν ήταν θέμα ούτε υποστελέχωσης και απέδωσε το τραγικό αποτέλεσμα στο ότι δεν ακολουθήθηκαν κατά γράμμα εγκύκλιοι και εγχειρίδια που υπήρχαν και θα έπρεπε να ακολουθηθούν.

Μεγαλύτερες ευθύνες στις ΥΚΕ

Το βάρος των ευθυνών καταλογίζεται στις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας και στην Αστυνομία που αποτελούν τις δύο Υπηρεσίες για μέλη των οποίων, σύμφωνα με την Έκθεση της Επιτρόπου, εντοπίζονται ποινικά και πειθαρχικά αδικήματα εναντίον συγκεκριμένων προσώπων.

Συγκεκριμένα, στις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας αποδίδεται το «μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης» αναφέρει σε δελτίο Τύπου της Επιτρόπου. Επισημαίνει ότι υπήρξε απουσία εκτίμησης κινδύνου για την ύπαρξη βίας τόσο σωματικής όσο και ψυχολογικής αλλά και παράλειψη κατάλληλου συντονισμού τόσο κατά τα πρώτα στάδια παρακολούθησης της οικογένειας όσο και αργότερα παραβιάζοντας σχεδόν όλες τις Διοικητικές Διατάξεις και τα σχετικά Εγχειρίδια.

Μάλιστα, υπογραμμίζει κατά λέξη ότι: «Για τον επίμαχο χρόνο της απόπειρας αυτοκτονίας υπάρχει παντελής αδιαφορία και ΚΑΜΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΟΠΟΙΟΥΔΗΠΟΤΕ ΚΙΝΔΥΝΟΥ με αποτέλεσμα καμία πράξη, καμία αξιολόγηση, καμία εξειδικευμένη στήριξη και κανένα ενδιαφέρον για το ζήτημα του Στυλιανού.

Γι’ αυτή την παράλειψη, προκύπτουν σοβαρά πειθαρχικά αδικήματα δυνάμενα να επιφέρουν τις σοβαρότερες των ποινών, εναντίον δύο λειτουργών των Κοινωνικών Υπηρεσιών».

Εναντίον των ίδιων λειτουργών εντοπίζονται τόσο συστημικές αδυναμίες όσο και προσωπικές ευθύνες για το ενδεχόμενο διάπραξης ποινικών αδικημάτων όπως και πειθαρχικών αδικημάτων και για αδίκημα που αφορά παράλειψη καταγγελίας περίπτωσης βίας σε βάρος ανηλίκου με ενδεχόμενο παραβίασης άρθρου της νομοθεσίας για τη βία στην οικογένεια, αλλά και για παράλειψη περαιτέρω διερεύνησης για το αδίκημα ψυχολογικής βίας εναντίον των παιδιών και σωματικής βίας εναντίον της μητέρας, χρειάζεται προώθηση έρευνας στα πλαίσια πειθαρχικής δίωξης.

Ενδεχόμενη διάπραξη ποινικού αδικήματος από τρίτο άτομο

Ενδεχόμενο διάπραξης ποινικού αδικήματος από τρίτο άτομο μη δημόσιο υπάλληλο, επισημαίνει επίσης η Επίτροπος σύμφωνα με το δελτίου Τύπου. Όπως επισημαίνει, η παράλειψη των ΥΚΕ και της Αστυνομίας να αναγνωρίσουν με την επίδειξη ελάχιστης επιμέλειας, την ύπαρξη άσκησης της ψυχολογικής βίας στον Στυλιανό, μέσα από την πρώιμη καταγραφή των γεγονότων μέσα στους σχετικούς φακέλους αλλά και την ύπαρξη ενός επαναλαμβανόμενους μοτίβου βίαιης συμπεριφοράς από τον θύτη προς τη μητέρα, ανέστειλε την καταγγελία και τη δυνατότητα ποινικής δίωξης του θύτη, η οποία αν γινόταν με τον συντονισμό των ΥΚΕ και της Αστυνομίας θα είχε τη δυνατότητα να αποτρέψει το τραγικό συμβάν.

Συμπληρώνει ότι τόσο το ενδεχόμενο διάπραξης του αδικήματος της ψυχολογικής βίας του θύτη προς τον Στυλιανό και τα αδέλφια του όσο και το ενδεχόμενο άσκησης συστηματικής και επαναλαμβανόμενης σωματικής βίας προς τη μητέρα (μετά και από παραδοχές του ίδιου το 2010 και 2019 προς τις ΥΚΕ), εξακολουθεί να παραμένει ανοιχτό και γι’ αυτό η έκθεση απεστάλη στον Γενικό Εισαγγελέα για περαιτέρω διερεύνηση στα πλαίσια της αποκλειστικής του αρμοδιότητας να ασκεί ποινική δίωξη.

Όσον αφορά στις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας, στην έκθεση επισημαίνεται ότι δεν είχαν έντονη εμπλοκή με την περίπτωση του Στυλιανού πάρα μόνο στα πρώιμα στάδια της σχολικής του ηλικίας όπου είχε συναινέσει σχετικά η μητέρα. Συμπληρώνει ότι η παρακολούθησή του σταμάτησε μετά από απόφαση της μητέρας πάρα τις υποδείξεις της λειτουργού Κοινωνικών Υπηρεσιών από το 2011-2013 για συνέχισή της.

Ως η μόνη υπηρεσία που συντονισμένα έδρασε με βάση τις διαδικασίες και τα πρωτόκολλα χαρακτηρίζεται το Υπουργείο Παιδείας. Η Επίτροπος στην έκθεσή της σημειώνει ότι παρείχε εξατομικευμένη στήριξη και ότι υπήρξε ειλικρινές ενδιαφέρον από τους δασκάλους, συνοδό και τους δασκάλους ειδικής στήριξης.

Εκφράζει λύπη μετά τις παραλείψεις έξι χρόνων ο Πρόεδρος

Τη λύπη του εξέφρασε ο Πρόεδρος Αναστασιάδης αλλά και «την αποφασιστικότητα της κυβέρνησης για αντιμετώπιση τέτοιων φαινομένων» -τη στιγμή που αν η κυβέρνηση αντιλαμβανόταν έγκαιρα και ουσιαστικά την ευθύνη που φέρει σε παραλείψεις των προϊσταμένων σε υπηρεσίες και υπουργεία, δεν θα είχε αυτήν την τραγική κατάληξη το συμβάν με τον 15χρονο- κατά την παράδοση χθες της έκθεσης αναφορικά με τον θάνατο του 15χρονου αυτόχειρα, από την Επίτροπο Διοικήσεως Μαρία Στυλιανού Λοττίδη, παρουσία και της Υπουργού Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων Ζέτας Αιμιλιανίδου.

Αφού παρέλαβε την έκθεση ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, με καμία αναφορά περί πολιτικών ευθυνών, αν και εξόφθαλμων μετά και τις αποδείξεις παραλείψεων, αδιαφορίας, αμέλειας και αδράνειας για 6 ολόκληρα χρόνια, εξέφρασε «από τη μια τα συγχαρητήριά μου για την ταχύτητα με την οποία διεκπεραιώθηκε η έρευνα και από την άλλη λύπη για τα όσα διαπιστώνετε».

Διαβεβαίωσε παράλληλα ότι «δεν θα μείνουμε στις απλές διαπιστώσεις, η παρουσία της Υπουργού δεν είναι τυχαία». Είναι ακριβώς, πρόσθεσε, γιατί «θα θέλαμε να δούμε πώς αντιμετωπίζονται ανάλογα φαινόμενα είτε ανυπακοής στην εφαρμογή των κανονισμών είτε αμέλειας είτε αδιαφορίας».

Υπενθυμίζεται ότι, σε παλαιότερες δηλώσεις της για το συμβάν, η πρώην Διευθύντρια του Γραφείου Κοινωνικής Ευημερίας Ευανθία Παπασάββα έκανε λόγο για «λάθη με σκοπό να τακτοποιηθούν `κάποιοι, καθώς επισκέπτονται σπίτια ψυχολόγοι ή νομικοί αντί κοινωνικοί λειτουργοί».

Σε διαθεσιμότητα λειτουργοί και πειθαρχική έρευνα

Στις απαραίτητες διαδικασίες ώστε να τεθούν σε διαθεσιμότητα λειτουργοί των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας και να διεξαχθεί πειθαρχική έρευνα, αναφορικά με την υπόθεση του 15χρονου Στυλιανού, προχώρησε χθες σύμφωνα με γραπτή δήλωσή της η Υπουργός Εργασίας Ζέτα Αιμιλιανίδου.

Η κ. Αιμιλιανίδου ενημέρωσε ότι ως Αρμόδια Αρχή απέστειλε σχετική επιστολή στην Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας για να τεθούν σε διαθεσιμότητα οι εμπλεκόμενοι λειτουργοί των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας και επιπρόσθετα δήλωσε ότι «έχω διορίσει ερευνώντα λειτουργό για τη διεξαγωγή των πειθαρχικών ερευνών, όπως αυτές προκύπτουν από την Έκθεση της Επιτρόπου Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων».

Σε δηλώσεις της μετά την παράδοση του πορίσματος στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, η Υπουργός Εργασίας ανέφερε ότι η κυβέρνηση υιοθετεί πλήρως τα συμπεράσματα της Επιτρόπου όσον αφορά στις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας.

Σημείωσε ότι για τις πειθαρχικές ευθύνες θα ακολουθηθούν πλήρως οι διαδικασίες με τις αναγκαίες διαθεσιμότητες και θα δοθεί η ευκαιρία και στους λειτουργούς να ακουστούν όπως προνοεί ο νόμος.

Για τα ποινικά αδικήματα θα υπάρξει συνδρομή και προς τον Γενικό Εισαγγελέα, «διότι πραγματικά οι όποιες ευθύνες πρέπει να αποδοθούν», σημείωσε η κ. Αιμιλιανίδου.

Καταληκτικά ανέφερε η Υπουργός Εργασίας ανέφερε ότι «από την έκθεση της Επιτρόπου είναι πρόδηλο ότι υπήρχαν οι διαδικασίες, υπήρχαν οι εγκύκλιοι και εκείνο που προκύπτει είναι ότι δεν έχουν ακολουθηθεί διαδικασίες που έπρεπε να ακολουθηθούν».