Τι ειπώθηκε από πρόσφυγες και μετανάστες στο Φόρουμ Διαλόγου του προγράμματος «Ανοιχτή Κοινωνία» για ομαλή ένταξη στην τοπική κοινωνία

Του Τάσου Περδίου

Σε αντίθεση με την εικόνα που περιγράφει η ακροδεξιά πλευρά της πολιτικής και της κοινωνίας, οι ίδιοι οι πρόσφυγες και μετανάστες, που αναζητούν στην Κύπρο ένα καλύτερο μέλλον, ξεκαθαρίζουν ότι εκείνο που θέλουν δεν είναι ούτε ελεημοσύνη ούτε να γίνονται βάρος… αλλά ό,τι επιθυμεί κάθε ον που λέγεται άνθρωπος: Στέγη και δουλειά για να βγαίνουν τα προς το ζην. Μαζί με αυτά τόνισαν και τη βούλησή τους να μάθουν ελληνικά, ώστε να γίνει ακόμα πιο ομαλή η ένταξή τους.

Οι απόψεις υπηκόων τρίτων χωρών κατατέθηκαν και καταγράφηκαν στο πρώτο Φόρουμ Διαλόγου, το οποίο διεξήχθη στις 27 Νοεμβρίου στη Λάρνακα, και θα τύχουν επεξεργασίας από αρμόδιες κυβερνητικές υπηρεσίες. Το Φόρουμ Διαλόγου διοργανώθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος «Ανοιχτή Κοινωνία», το οποίο στοχεύει στην ομαλή ένταξη προσφύγων στην τοπική κοινωνία.

«Δεν θέλουμε να εξαρτιόμαστε από τα επιδόματα»

Με το πρώτο Φόρουμ Διαλόγου έγινε η εκκίνηση της συζήτησης προσφύγων, αιτητών ασύλου και μεταναστών με τις τοπικές αρχές. Σκοπός αυτής της δράσης είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι αυτοί να υποβάλουν τα προβλήματα και τις θέσεις τους για τις συνθήκες διαβίωσης και αυτά να τύχουν επεξεργασίας, ώστε οι αρμόδιες αρχές να μπορέσουν να εκπονήσουν προγράμματα αντιμετώπισης.

Από τη συζήτηση που έγινε κατέστη σαφές ότι οι αλλοδαποί που βρίσκονται στην Κύπρο εστιάζουν σε τρία στοιχεία: Δουλειά, στέγαση και εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας. Όλοι ανεξαιρέτως οι άνθρωποι που τοποθετήθηκαν αναφέρθηκαν τουλάχιστον σε ένα από αυτά τα προβλήματα για τους ίδιους, τα οποία, μάλιστα, όπως διαπιστώθηκε, πολλές φορές είναι αλληλένδετα μεταξύ τους. Για παράδειγμα, το να μη γνωρίζει κάποιος ελληνικά καθιστά δύσκολη την πρόσβαση σε εργασία και κατά συνέπεια γίνεται αδύνατη η απόκτηση στέγης.

Πρώτο ιεραρχικά πρόβλημα είναι η εργασία, για το οποίο, πέραν από το πρακτικό πρόβλημα της γλώσσας, καταγράφηκε ένα επιμέρους πρόβλημα: Η σχεδόν αδύνατη απόκτηση εργασίας από το αρμόδιο Γραφείο Εργασίας. Μια κοπέλα από το Καμερούν είπε ότι παρά τις προσπάθειές της, αρκετοί εργοδότες αρνήθηκαν να της δώσουν δουλειά λόγω του ότι δεν κατέχει άδεια εργασίας. Εδώ διαπιστώνεται περίπτωση φαύλου κύκλου, καθώς το Γραφείο Εργασίας δεν παρέχει άδεια εργασίας χωρίς γνώση Ελληνικών, για την εκμάθηση των οποίων όμως υπάρχει μεγάλο κόστος.

Στην ανάγκη εκμάθησης ελληνικής γλώσσας, ώστε να ανοίξουν και οι προοπτικές εργασίας, αναφέρθηκε και κοπέλα από την Παλαιστίνη. Τα προβλήματα, όπως είπε, είναι το μεγάλο κόστος των βιβλίων και των μεταφορικών αναδεικνύοντας έτσι ένα συγκεκριμένο σημείο στο οποίο μπορεί να εστιάσει η Πολιτεία εξετάζοντας λύσεις.

Από τις παρεμβάσεις που έγιναν στο Φόρουμ Διαλόγου ήταν εμφανής η αγανάκτηση ανθρώπων που δεν μπορούν να βρουν δουλειά, ακόμα και στις περιπτώσεις κατόχων διδακτορικών. Ένας από αυτούς ήταν πρόσφυγας από το Ιράκ, ο οποίος, μολονότι είναι κάτοχος διδακτορικού τίτλου στο Μάρκετιγκ με χρόνια εμπειρίας, δεν μπορεί να βρει δουλειά. Επιθυμία τους, ξεκαθάρισε, είναι να δραστηριοποιηθούν στους τομείς τους και να ανοίξουν και δικές τους επιχειρήσεις και όχι να εξαρτώνται από τα επιδόματα.

Οι πιο πολλοί άνθρωποι οι οποίοι τοποθετήθηκαν είναι απόφοιτοι Πανεπιστημίου. Ένας από αυτούς, από την Παλαιστίνη, είναι Μηχανικός Γεωργίας με εμπειρία, αλλά επίσης δεν μπορεί να βρει δουλειά λόγω των ίδιων πρακτικών προβλημάτων τα οποία είναι η γλώσσα και η συνεπακόλουθη αδυναμία εξασφάλισης άδειας εργασίας.

 

Στέγη

Η στέγη ήταν το δεύτερο, εξίσου σοβαρό πρόβλημα, άμεσα συνυφασμένο με την εργασία. Οι περισσότερες παρεμβάσεις εστίασαν στις τιμές των ενοικίων, καθώς και στην επιφυλακτικότητα των ιδιοκτητών οικιστικών μονάδων να ενοικιάσουν τα σπίτια ή διαμερίσματά τους γνωρίζοντας τα προβλήματα στην εξεύρεση εργασίας και φοβούμενοι για τη δυνατότητα καταβολής των ενοικίων. Και πάλι, δηλαδή, φαύλος κύκλος. Μια γυναίκα από τη Σομαλία μίλησε για τις άθλιες συνθήκες του σπιτιού όπου διαμένει με άλλους συμπατριώτες της, όπου είναι τρύπια η οροφή και δεν υπάρχει οικονομική δυνατότητα επιδιόρθωσης.

Από τις παρεμβάσεις δεν έλειψαν και παράπονα για ρατσιστικά φαινόμενα από ιδιοκτήτες οικιστικών μονάδων, οι οποίοι, πολλές φορές, όπως αναφέρθηκε, κλείνουν το τηλέφωνο μόλις ακούσουν πρόσφυγα στην άλλη άκρη της γραμμής. Ρατσιστική συμπεριφορά, δυστυχώς, συναντάται και στις δημόσιες υπηρεσίες.

Για το σύστημα κουπονιών για φαγητό υπήρξαν επίσης τοποθετήσεις από ανθρώπους που παρουσιάστηκαν προσβεβλημένοι. Πρόσφυγας από τη Συρία είπε χαρακτηριστικά ότι τα κουπόνια τούς κάνουν να νιώθουν ότι δεν μπορούν να πάρουν τη ζωή τους στα χέρια τους.

Για το θέμα αυτό καταγράφηκαν επίσης πρακτικά ζητήματα. Ένα από αυτά τέθηκε από γυναίκα από το Καμερούν, η οποία είπε ότι τα κουπόνια συνήθως παραχωρούνται το τελευταία δεκαήμερο του μήνα, κάτι που περιορίζει το χρονικό περιθώριο για τα απαραίτητα ψώνια. Άλλο πρόβλημα που αναφέρθηκε είναι το πολύ μικρό φάσμα επιλογών προϊόντων στα οποία έχουν πρόσβαση οι πρόσφυγες με τα κουπόνια αυτά.

«Στη χώρα μας είχαμε τα πάντα αλλά δεν είχαμε ασφάλεια. Εδώ έχουμε ασφάλεια αλλά δεν έχουμε τίποτε άλλο», ήταν η χαρακτηριστική φράση άλλου προσώπου που τοποθετήθηκε στο Φόρουμ.

Τι είναι η «Ανοιχτή Κοινωνία»

Το έργο «Ανοικτή Κοινωνία» αφορά στην προσφορά υπηρεσιών και την οργάνωση δραστηριοτήτων για τη διευκόλυνση της ένταξης των Υπηκόων Τρίτων Χωρών (ΥΤΧ) στην τοπική κοινωνία των επαρχιών Λάρνακας και Πάφου.

Υλοποιείται με τη συγχρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Κυπριακής Δημοκρατίας. Απώτερος στόχος του έργου είναι η τοπική κοινωνία να μπορεί να αξιοποιήσει τα οφέλη της μετανάστευσης, τις γνώσεις και δεξιότητες των μεταναστών, των προσφύγων και των αιτητών ασύλου, δίνοντάς τους ευκαιρίες για συμμετοχή στην οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική ζωή. Το έργο αποσκοπεί στην εξυπηρέτηση υπηκόων από τρίτες χώρες (ΥΤΧ), δηλαδή από χώρες εκτός της ΕΕ. Πρόκειται για: οικονομικούς μετανάστες που ζουν και εργάζονται νόμιμα στην Κύπρο, άτομα που ζουν στην Κύπρο με καθεστώς πρόσφυγα ή επικουρικής διεθνούς προστασίας, προσωρινής προστασίας, αιτητές ασύλου, υπηκόους υρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα στην Κυπριακή Δημοκρατία ή βρίσκονται σε διαδικασία απόκτησης νόμιμης κατοικίας. Το πρόγραμμα άρχισε τον Μάρτιο του 2019 και θα διαρκέσει 18 μήνες, με δυνατότητα ανανέωσης για ακόμη 18 μήνες.

Την υλοποίηση ανέλαβε ο Δήμος Λάρνακας ως συντονιστής με εταίρους τον Δήμο Πάφου και το Συμβούλιο Κοινοτικού Εθελοντισμού (ΣΚΕ) Γεροσκήπου.

Οι Δήμοι Λιβαδιών, Λευκάρων, το ΣΚΕ Πέγειας και οι Σύμβουλοι Στρατηγικής, Σχεδιασμού και Επικοινωνίας Opinion & Action συμμετέχουν στο έργο ως υπεργολάβοι.

Σε χαιρετισμό του στο Φόρουμ Διαλόγου ο δήμαρχος Λάρνακας, Ανδρέας Βύρας, υπογράμμισε ότι η Λάρνακα είχε και έχει πάντοτε στόχο την ανοιχτή κοινωνία με αλληλοσεβασμό και συνύπαρξη, μέσα στην οποία ο καθένας να μπορεί να νιώθει ότι είναι στο σπίτι του, χωρίς διακρίσεις. Ο κ. Βύρας χαιρέτισε την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων του προγράμματος ως συμβολή στη συνολικότερη προσπάθεια της πολιτείας για την ομαλή ένταξη στην τοπική κοινωνία.

Ο Προϊστάμενος της Μονάδας Ευρωπαϊκών Ταμείου, Κωνσταντίνος Κυπριανού, ανάφερε πως οι τοπικές αρχές μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην ομαλή ένταξη και την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας. Ανέφερε επίσης ότι οι χρηματοδοτικές δυνατότητες τα επόμενα χρόνια θα τριπλασιαστούν προς την Κύπρο για διαχείριση του μεταναστευτικού φαινομένου.

Εκτός από το Φόρουμ Διαλόγου, ο Δήμος Λάρνακας υλοποιεί και τη δράση

«Γέφυρα στην επαγγελματική σταδιοδρομία», το οποίο απευθύνεται σε έφηβους πρόσφυγες και μετανάστες στους οποίους δίνει την ευκαιρία να εκπαιδευτούν για την προσωπική ενδυνάμωσή τους και να αποκτήσουν προσανατολισμό στην επαγγελματική σταδιοδρομία τους.

Το πρόγραμμα έχει ως κύριο στόχο την παροχή υπηρεσιών κοινωνικής στήριξης εφήβων από οικογένειες προσφύγων και μεταναστών. Τα παιδιά αυτά χρειάζονται κοινωνική στήριξη για να ενταχθούν πιο ομαλά στην τοπική κοινωνία, την κουλτούρα, την οικονομική και κοινωνική ζωή και η δράση περιλαμβάνει την απόκτηση πρακτικών γνώσεων και την ανάπτυξη δεξιοτήτων που θα βοηθήσουν τη μελλοντική επαγγελματική σταδιοδρομία τους. Στόχος του προγράμματος είναι τα παιδιά να αποκτήσουν νέες δεξιότητες, παράλληλα με την αξιοποίηση του κοινωνικο-πολιτισμικού, αλλά και του γλωσσικού υπόβαθρου που διαθέτουν από τις χώρες καταγωγής τους. Τα αποτελέσματα της δράσης θα παρουσιαστούν με την ολοκλήρωση της εκπαίδευσης την Άνοιξη του 2020.