Θεόδωρος Ρακόπουλος: «Χρυσά» διαβατήρια: Το νέο δίκαιο της ιθαγένειας. Μέθοδοι ρηγκανισμού από την κυβέρνηση

Έλα στο Google News

 

 

 

«Οι διαδικασίες που εφαρμόζονται μπορούν να θεωρηθούν ως επιλήψιμες, ηθικοπολιτικά και δικαιοπολιτικά, ως προς την ποιότητα ζωής του Κύπριου πολίτη».

 

«Λανθασμένα χρησιμοποιείται ο όρος “υπηκοότητα” στην Κύπρο, καθώς ως ανεξάρτητο κράτος ουδέποτε υπήρξε βασίλειο. Ο σωστός ορισμός είναι αυτός της ιθαγένειας αλλά και της πολιτειότητας».

 

 

Του Κωστή Πιτσιλλούδη

Η ηθική στάθμη ενός μεγάλου τμήματος των πολιτογραφήσεων που έγιναν κατά τη διακυβέρνηση Αναστασιάδη-ΔΗΣΥ έρχεται σε ρήξη με τις ηθικές αξίες, με τις αξίες μίας συντεταγμένης Δημοκρατίας. Η δομή ενός κράτους χαρακτηρίζεται και από το είδος των πολιτών που πολιτογραφεί. Η παρούσα μορφή του επενδυτικού προγράμματος πολιτογραφήσεων στην Κύπρο δημιουργεί πολυδιάστατα προβλήματα στην καθημερινότητα των Κύπριων πολιτών, διότι το «δίκαιο του χρήματος» παρεμβαίνει και διαστρεβλώνει το κοινό συμφέρον.

Ο Θεόδωρος Ρακόπουλος, αναπληρωτής καθηγητής κοινωνικής ανθρωπολογίας στο ομώνυμο Τμήμα του Πανεπιστημίου του Όσλο, σε συνέντευξή του στην «Κυριακάτικη Χαραυγή» αναλύει την εφαρμογή του Επενδυτικού Προγράμματος πολιτογραφήσεων και ερμηνεύει της επιπτώσεις που έχει δημιουργήσει στην κυπριακή κοινωνία.

Picture 20976 1449224705

Τονίζει, παράλληλα, ότι η κυβέρνηση Αναστασιάδη-ΔΗΣΥ εφαρμόζει το επενδυτικό πρόγραμμα χρησιμοποιώντας ως εργαλείο τον ρηγκανισμό, δηλαδή μία ακραία νεοφιλελεύθερη πολιτική που απευθύνεται στους έχοντες και κατέχοντες.

 

Πώς αλλάζει η ιθαγένεια με την εφαρμογή του κυπριακού επενδυτικού προγράμματος

 

Μετά το πέρασμα των πολιτικών κοινωνιών στην εποχή της νεωτερικότητας, η ιθαγένεια καθοριζόταν και αποκτιόταν με δύο τρόπους. Ο πρώτος (jus sanguinis) μέσω του δικαίου του αίματος, το οποίο εφαρμόζεται σε αρκετά κράτη, όπως την Ελλάδα, την Ιταλία και τη Γερμανία. Ο δεύτερος είναι αυτός του δικαίου της επικρατείας (jus soli), που μπορεί να παρατηρηθεί σε κράτη όπως οι ΗΠΑ και η Αυστραλία. Τα τελευταία 10-15 χρόνια όμως έχει αναδυθεί και ένας τρίτος πόλος για την απόκτηση της ιθαγένειας, ο οποίος είναι αυτός του δικαίου του χρήματος (jus pecuniae) και είναι σχετικά λίγα τα κράτη που προσφέρουν αυτή τη δυνατότητα προς ξένους επενδυτές, συμπεριλαμβανομένου της Κύπρου.

«Η πολιτογράφηση διά επένδυσης ή πολιτογράφηση κατ’ εξαίρεση, αλλά και πιο λαϊκά τα “χρυσά” διαβατήρια, επί της ουσίας δημιουργεί πολίτες δύο ταχυτήτων. Δηλαδή ένας μετανάστης από τη Ρουμανία ή από τη Σρι Λάνκα πολιτογραφείται με άλλους όρους από έναν πολυεκατομμυριούχο επενδυτή. Εδώ έγκειται και η διαφορά, καθώς η πρώτη ομάδα που προσφέρει με την εργασία της προς το κράτος αποκτά την ιθαγένεια με εντελώς διαφορετικούς όρους σε σύγκριση με τη δεύτερη. Οι επενδυτές, πολλοί εκ των οποίων είναι μεγιστάνες (ανάμεσά τους και διάφοροι που πλούτισαν με νομικά ελέγξιμους όρους), συχνά χρησιμοποιούν ως όχημά τους την Κύπρο για να καλυφθούν σε ό,τι αφορά θέματα ασφάλειας για τους ίδιους ή τα κεφάλαιά τους. Αυτό το φαινόμενο, βέβαια, παρατηρείται και σε άλλα κράτη με άλλους όρους: για παράδειγμα στην Αυστρία, το Λουξεμβούργο και τη Δανία, που αμαύρωσαν το όνομά τους με τα διάφορα σκάνδαλα που ξεσκεπάστηκαν, όπως αυτό της δανικής τράπεζας (Danske Bank)».

Το γεγονός αυτό, τονίζει ο κ. Ρακόπουλος, καταδεικνύει την ποιότητα μίας Δημοκρατίας, όπως στην προκειμένη περίπτωση της Κύπρου, δηλαδή η ηθική στάθμη μίας κρατικής υπόστασης κρίνεται σύμφωνα με τις προτεραιότητες που έχει.

 

«Μεμπτές οι διαδικασίες»

 

Ερωτηθείς εάν παρανομεί η Κύπρος με τον τρόπο που εφαρμόζεται το πρόγραμμα κατά τα τελευταία επτά χρόνια και με τη μορφή που έχει λάβει, ο κ. Ρακόπουλος απάντησε ότι τουλάχιστον θεωρητικά όχι, καθώς κάθε κράτος, ανεξάρτητα από το εάν είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή όχι, έχει τον αποκλειστικό λόγο για το θέμα των πολιτογραφήσεων στην επικράτειά του, όμως προσθέτει ότι προφανώς οι ίδιες οι διαδικασίες που τηρούνται στην Κύπρο για την απόδοση ιθαγένειας μέσω του προγράμματος είναι σίγουρα ηθικά μεμπτές, αν όχι ενίοτε νομικά συζητήσιμες.

«Πέραν αυτού, ο τρόπος που καρπώθηκαν τις περιουσίες τους ορισμένοι επενδυτές που απέκτησαν την κυπριακή ιθαγένεια αλλά και ο τρόπος που αιτήθηκαν την ιθαγένεια έχουν πολλά γκρίζα σημεία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα των άνωθεν αποτελεί η περίπτωση του Μαλαισιανού Τζο Λόου», εξήγησε.

Ο κ. Ρακόπουλος συμπεραίνει ότι η Κύπρος δεν παρανομεί ως προς το πρόγραμμα το ίδιο, όμως λόγω των πολλών παραλείψεων και των γκρίζων ζωνών του δημιουργεί προβλήματα ως προς την υλοποίησή του. «Από κάθε άποψη, οι διαδικασίες που εφαρμόζονται μπορούν να θεωρηθούν ως επιλήψιμες, ηθικοπολιτικά και δικαιοπολιτικά, ως προς την ποιότητα ζωής του Κύπριου πολίτη», σημειώνει.

 

Τρεις άξονες επιπτώσεων στην κυπριακή κοινωνία

Στη συνέχεια της συνέντευξης ο κ. Ρακόπουλος παρατηρεί ότι με την πάροδο του χρόνου εφαρμογής του προγράμματος, υπό την παρούσα του μορφή, οι επιπτώσεις στην κυπριακή κοινωνία θα είναι τεράστιες, καταγράφοντας τρεις κύριους άξονες επιπτώσεων.

«Το μείζον απότοκο του συγκεκριμένου προγράμματος στην ποιότητα ζωής του Κύπριου πολίτη είναι η απίστευτη περιβαλλοντική συνέπεια που έχει, η οποία είναι, κυρίως, ορατή στην καθημερινότητα του Λεμεσιανού. Η αστική ανάπτυξη των μεγαλοεργολάβων, εκτός από τον πραγματικό περιβαλλοντικό αντίκτυπο, έχει και αισθητικό αντίκτυπο, καθώς έχει αλλάξει άρδην η εικόνα της συμπρωτεύουσας. Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελούν οι διαδηλώσεις που έλαβαν χώρα στη Λεμεσό, οι οποίες έγιναν για να δηλώσουν οι πολίτες την εναντίωσή τους στα ψηλά κτίρια. Ένα άλλο απότοκο του προγράμματος είναι βεβαίως ο οικονομικός αντίκτυπος, όπου εδώ και χρόνια έχει προκαλέσει φοβερές συνέπειες στους πολλούς. Σε αυτό το γεγονός συνέβαλαν και οι κυβερνώντες, με τη δήθεν άγνοιά τους, καθώς πίστευαν ότι με το χτίσιμο πύργων τα χρήματα δεν θα κατέληγαν μόνο στις τσέπες των μεγαλοεργολάβων αλλά και στις τσέπες των σιδεράδων, ελαιοχρωματιστών και γενικά των εργαζομένων στον τομέα των κατασκευών. Αυτή η πολιτική όμως, ενώ μπορεί να έχει ευεργετικά βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα για φτωχότερες κοινωνικές ομάδες, έχει αρνητικές μεσοπρόθεσμες συνέπειες, καθώς αγνοεί τις οικονομικές επιπτώσεις που επιφέρει στην πλειονότητα των πολλών, παραδείγματος χάριν την εκτόξευση των ενοικίων αλλά και τη δυσκολία στην αγορά ακινήτων».

 

 

Η κυβέρνηση εφαρμόζει μία μορφή ρηγκανισμού

Ο κ. Ρακόπουλος τονίζει ότι αυτό που είναι προφανές για τα Υπουργεία των Εσωτερικών και Οικονομικών της Κύπρου είναι ότι επιχείρησαν να δημιουργήσουν ένα νεοφιλελεύθερο «ρηγκανικό» εγχείρημα (σ.σ. ο Πρόεδρος των ΗΠΑ που εισήγαγε ακραίες νεοφιλελεύθερες πολιτικές).

«Το οικονομικό επιτελείο του Ρήγκαν εφάρμοσε τη στρατηγική ότι αν δώσουμε την ευκαιρία να αποκτήσει περισσότερα λεφτά η αστική τάξη, μεσοπρόθεσμα κάποια από αυτά τα χρήματα θα καταλήξουν στους φτωχούς (trickle-down economics). Φυσικά, αυτή η οικονομική πολιτική είναι κοντόθωρη, καθώς μακροοικονομικά δεν επιφέρει το αποτέλεσμα που ήλπιζε το επιτελείο του Ρίγκαν».

 

 

Η αποσαφήνιση του όρου της ιθαγένειας

 

Ο Θ. Ρακόπουλος σημείωσε ότι λανθασμένα δεν γίνεται διάκριση του όρου της υπηκοότητας και του όρου της ιθαγένειας.

«Ο όρος ιθαγένεια αλλά και αυτός της πολιτειότητας είναι μία νεωτερική μορφή σχέσης ανθρώπου-κρατικής υπόστασης, καθώς δημιουργήθηκε από την εμφάνιση των εθνών-κρατών. Η ιθαγένεια είναι η αίσθηση του εαυτού μας προς το κράτος που κατοικούμε. Μπορούμε να σημειώσουμε επίσης ότι ο όρος ιθαγένεια και ο όρος πολιτειότητα, ο οποίος αποτελεί νεολογισμό, μεταφράζονται το ίδιο στα αγγλικά (citizenship)».

«Για να χαρακτηριστεί κάποιος ως υπήκοος, θα πρέπει να διαμένει σε ένα βασίλειο και όχι σε μία αβασίλευτη δημοκρατία. Οπόταν, λανθασμένα χρησιμοποιείται ο όρος “υπηκοότητα” στην Κύπρο, καθώς ως ανεξάρτητο κράτος ουδέποτε υπήρξε βασίλειο. Ο σωστός ορισμός είναι αυτός της ιθαγένειας αλλά και της πολιτειότητας».

 

 

*Σημείωση: O καθηγητής Θεόδωρος Ρακόπουλος, σπούδασε Νομικά και Κοινωνική Ανθρωπολογία στη Θεσσαλονίκη και το Λονδίνο. Ο ακαδημαϊκός, έχοντας καταγωγή εκ μητρός από την Κύπρο, ασχολείται με θέματα όπως: Οικονομική Ανθρωπολογία, Πολιτική Ανθρωπολογία, Συνεταιρισμοί, Μαφία/Αντιμαφία, ενώ στην παρούσα φάση συγγράφει μία μονογραφία, η οποία αναλύει το επενδυτικό πρόγραμμα της Κύπρου: Offshore citizens: Trading passports in the Republic of Cyprus.

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.