Θέσπιση ΕΕΕ στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Του Ανδρέα Παυλικκά*

Η Ολομέλεια της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ), σε πρόσφατη συνεδρία της, ενέκρινε με μεγάλη πλειοψηφία μια πολύ σημαντική γνωμοδότηση που αφορά τη θέσπιση ελάχιστου εισοδήματος στην ΕE. Η γνωμοδότηση αναφέρει ότι η θέσπιση ευρωπαϊκού πλαισίου για ένα αξιοπρεπές ελάχιστο εισόδημα στην Ευρώπη θα μπορούσε να λάβει τη μορφή οδηγίας η οποία θα είναι προσαρμοσμένη στο επίπεδο και τον τρόπο ζωής της κάθε χώρας και θα λαμβάνει υπόψη στοιχεία κοινωνικής ανακατανομής, φορολογίας και βιοτικού επιπέδου.
Η θέσπιση επαρκούς ελάχιστου εισοδήματος θα αποτελούσε μια ουσιαστική αρχική ευρωπαϊκή αντιμετώπιση για την επίλυση του σοβαρού και χρονίζοντος προβλήματος της φτώχειας στην Ευρώπη.

Η συζήτηση σχετικά με την έγκριση ελάχιστου εισοδήματος σε ευρωπαϊκό επίπεδο εντάσσεται στο πλαίσιο μιας κοινωνικής κρίσης που εξακολουθεί να υφίσταται παρά την οικονομική ανάκαμψη, και η οποία οδηγεί σε μαζικό αποκλεισμό πολιτών. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat, 112,9 εκατομμύρια άτομα στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), ήτοι το 22,5% του πληθυσμού, απειλούνταν με φτώχεια ή κοινωνικό αποκλεισμό. Αυτό σημαίνει ότι τα εν λόγω άτομα βρίσκονταν σε μία τουλάχιστον από τις τρεις ακόλουθες καταστάσεις: σε κίνδυνο φτώχειας μετά τις κοινωνικές παροχές (νομισματική φτώχεια), σε κατάσταση σοβαρής υλικής στέρησης ή ζούσαν σε νοικοκυριά με πολύ χαμηλή ένταση εργασίας.

Τα περισσότερα κράτη-μέλη έχουν καθιερώσει μηχανισμούς ελάχιστου εισοδήματος. Ο ορισμός, οι προϋποθέσεις πρόσβασης και τα επίπεδα εφαρμογής παρουσιάζουν τεράστιες αποκλίσεις και θα άξιζε αφενός να γενικευθούν και αφετέρου να εναρμονιστούν σύμφωνα με κοινά κριτήρια που θα επιτρέπουν να λαμβάνονται υπόψιν οι ιδιαιτερότητες της κάθε χώρας. Μέχρι στιγμής, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει υποστηρίξει το ελάχιστο εισόδημα, θεωρώντας ότι αποτελεί αρμοδιότητα των κρατών-μελών να μεριμνήσουν για τη διευθέτηση του ζητήματος αυτού.

Η απουσία ουσιαστικών αποτελεσμάτων απαιτεί ενισχυμένες εθνικές πολιτικές και ενισχυμένο συντονισμό έως το 2020, αλλά και τη θέσπιση αποτελεσματικότερων ευρωπαϊκών μέσων για την επίτευξη του ταχθέντος στόχου. Απαντώντας για το υψηλό τάχα κόστος που θα έχει η θέσπιση του πλαισίου αυτού η γνωμοδότηση επισημαίνει ότι “τα συστήματα ελάχιστου εισοδήματος αντιπροσωπεύουν μικρό μόνο ποσοστό των κοινωνικών δαπανών, όμως έχουν σημαντική απόδοση επένδυσης, ενώ η μη επένδυση έχει πολύ αρνητικές συνέπειες για τα άτομα και συνεπάγεται υψηλό κόστος μακροπρόθεσμα. Τα συστήματα αυτά συγκροτούν ένα σύνολο αποτελεσματικών ερεθισμάτων εφόσον τα χρήματα που δαπανούνται επιστρέφουν αμέσως στην οικονομία, συχνά στους τομείς που πλήττονται περισσότερο από την κρίση.

Το αξιοπρεπές ελάχιστο εισόδημα δεν μπορεί να έχει νόημα παρά μόνο στο πλαίσιο μιας συνολικής προσέγγισης για την ενσωμάτωση και την ενεργό ένταξη η οποία να συνδυάζει την πρόσβαση σε αγορές εργασίας χωρίς αποκλεισμούς -με ποιοτικές θέσεις εργασίας και συνεχή κατάρτιση- και την πρόσβαση σε ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες, ιδιαίτερα στον τομέα της εκπαίδευσης και της υγείας. H ομάδα εργοδοτών στην ΕΟΚΕ τάχθηκε εξ υπαρχής ενάντια στη θέσπιση ελάχιστου εισοδήματος και υπέβαλε αντιγνωμοδότηση, βασικό στοιχείο της οποίας είναι να αντιμετωπισθεί η φτώχεια με τη μεγιστοποίηση της ανάπτυξης, με συνέχιση των μεταρρυθμιστικών προσπαθειών και τη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για την αύξηση της απασχόλησης. Η αντιγνωμοδότηση αυτή καταψηφίστηκε από την Ολομέλεια της Επιτροπής.

*Οικονομολόγος-ερευνητής, μέλος της ΕΟΚΕ

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.