Το δικαίωµα στην άµβλωση και η γυναικεία χειραφέτηση

Το τελευταίο διάστηµα παρακολουθούµε µε µεγάλο ενδιαφέρον τις εξελίξεις που διαδραµατίζονται σχετικά µε το θέµα του δικαιώµατος των γυναικών στην άµβλωση. Αφορµή αποτέλεσε η επικαιρότητα στις ΗΠΑ.

Το δικαίωµα στην άµβλωση ήταν προστατευµένο συνταγµατικά ήδη από το 1973. ∆υστυχώς, η απόφαση που έλαβαν οι συντηρητικοί δικαστές και δικαστίνες του Ανωτάτου ∆ικαστηρίου στις 27 Ιουνίου 2022 ανέτρεψε το συνταγµατικό δικαίωµα στην άµβλωση. Ως αποτέλεσµα, πολλές πολιτείες έχουν ήδη προχωρήσει σε απαγορεύσεις και περιορισµούς.

Η υπόθεση Roe v Wade του 1973 αποτελούσε υπόθεση ορόσηµο για τη χειραφέτηση της γυναίκας. Το 1973 το Ανώτατο ∆ικαστήριο µε ψήφους επτά έναντι δύο είχε αποφασίσει ότι το δικαίωµα µιας γυναίκας να διακόψει την κύησή της προστατευόταν από το Σύνταγµα των ΗΠΑ. Η απόφαση αυτή προστάτευε το απόλυτο δικαίωµα άµβλωσης στις Αµερικανίδες για τους πρώτους τρεις µήνες της εγκυµοσύνης, επέβαλλε περιορισµούς στο δεύτερο τρίµηνο και απαγορεύσεις στο τρίτο.

Υποκρισία: Ναι στην οπλοκατοχή, όχι στην άµβλωση!

∆υστυχώς, φαίνεται πως στην Αµερική είναι πιο εύκολο να τεθούν περιορισµοί ανθρωπίνων δικαιωµάτων και πρόσβασης σε υγειονοµικές υπηρεσίες παρά να τεθούν απαγορεύσεις στην οπλοκατοχή. Η υποκρισία των Συντηρητικών είναι το πιο τρανταχτό παράδειγµα. Η ρητορική τους για τις απαγορεύσεις στο δικαίωµα της άµβλωσης κινείται δήθεν γύρω από την προστασία ενός αγέννητου παιδιού, ενώ παράλληλα τάσσονται υπέρ της οπλοκατοχής. Τουλάχιστον µέχρι τον Μάιο υπήρξαν 30 ένοπλες επιθέσεις σε σχολεία για το 2022, ενώ για το ίδιο έτος µετράµε δεκάδες νεκρούς και τραυµατίες.

Το δικαίωµα στην άµβλωση είναι ακόµη ένα ταξικής προέλευσης ζήτηµα, καθότι έρευνες δείχνουν πως η απαγόρευση των αµβλώσεων δεν τις µειώνει, αλλά τις καθιστά ως µη ασφαλείς. Ουσιαστικά, η συγκεκριµένη συνταγµατική απόφαση περιορίζει την πρόσβαση των γυναικών στο σύστηµα υγείας και στην υγειονοµική περίθαλψη. Θα επηρεάσει, ως εκ τούτου, εκατοµµύρια γυναίκες στις ΗΠΑ και ιδιαίτερα αυτές που καθηµερινά παλεύουν µε τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισµό, τις µετανάστριες, τις λιγότερο προνοµιούχες. Οι γυναίκες χάνοντας το δικαίωµα στην ασφαλή και δωρεάν διαδικασία θα στραφούν σε άλλες µεθόδους, οι οποίες ενδέχεται να στοιχίσουν ακόµη και την ίδια τους τη ζωή.

Με την απόφαση του Ανωτάτου θα εναπόκειται σε κάθε πολιτεία αν θα απαγορεύει τις αµβλώσεις ή αν θα θέσει περιορισµούς στην άµβλωση. Επί της ουσίας, εντείνει τις ήδη υπάρχουσες οξυµένες κοινωνικές ανισότητες στις ΗΠΑ. Είναι δηλαδή ακόµη ένα βήµα προς µια Αµερική δύο ταχυτήτων. Από τη µια θα υπάρχουν οι γυναίκες/κορίτσια που θα έχουν τη δυνατότητα να ταξιδέψουν σε πολιτείες που θα επιτρέπουν τις αµβλώσεις, εφόσον χρειαστεί ή εφόσον επιθυµούν να προβούν σε άµβλωση, και από την άλλη θα υπάρχουν γυναίκες/κορίτσια που θα στερούνται αυτού του δικαιώµατος λόγω µειωµένης οικονοµικής δυνατότητας και άλλων κοινωνικών αποκλεισµών. Επί της ουσίας, υπάρχει µια Αµερική που προστατεύει την υγεία και τα δικαιώµατα των γυναικών και µια άλλη Αµερική µε γυναίκες οι οποίες έχουν λίγα, αν όχι και καθόλου αναπαραγωγικά δικαιώµατα. Η συγκεκριµένη απόφαση διευρύνει τις έµφυλες, τις φυλετικές και τις υγειονοµικές ανισότητες. Ο διευθυντής του Ινστιτούτου O’Neill για το Εθνικό και Παγκόσµιο ∆ίκαιο Υγείας του Πανεπιστηµίου Τζορτζτάουν χαρακτήρισε την απόφαση ως «η µεγαλύτερη ανατροπή των δικαιωµάτων των γυναικών στην αµερικάνικη ιστορία».

Αριστερά: Αδιαπραγµάτευτο το δικαίωµα κάθε γυναίκας να αποφασίζει για το σώµα της

Στις 23 Ιουνίου 2021 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε έκθεση µε την οποία κάλεσε τα κράτη-µέλη της Ε.Ε. να προστατεύσουν και να ενισχύσουν περισσότερο τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία και τα συναφή δικαιώµατα των γυναικών. Με 378 ψήφους υπέρ, 255 κατά και 42 αποχές η Ολοµέλεια δήλωσε πως το δικαίωµα στην υγεία, ιδίως τα δικαιώµατα σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας είναι βασικά δικαιώµατα των γυναικών και δεν πρέπει να µένουν εκτεθειµένα ή να αντιµετωπίζονται αποκοµµένα από την πρόοδο προς την ισότητα των φύλων. Πιο συγκεκριµένα, το ΕΚ απαιτεί από τα κράτη-µέλη να εξασφαλίζουν: (α) υψηλής ποιότητας µεθόδους και προϊόντα αντισύλληψης, (β) συµβουλευτικές υπηρεσίες οικογενειακού προγραµµατισµού και (γ) πληροφορίες σχετικά µε την αντισύλληψη.

Σήµερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση η πολιτική αυτών των ζητηµάτων εναπόκειται στο κάθε κράτος-µέλος. Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες οι γυναίκες επιτρέπεται νόµιµα να κάνουν έκτρωση κατόπιν αιτήµατος. Η Μάλτα είναι το µόνο κράτος της ΕΕ που απαγορεύει πλήρως τη διαδικασία. Ωστόσο και στην Πολωνία το Συνταγµατικό ∆ικαστήριο αναίρεσε το 2020 το δικαίωµα των γυναικών να διακόπτουν την εγκυµοσύνη, αποφασίζοντας ότι οι γυναίκες µπορούν να προβαίνουν σε άµβλωση µόνο σε περιπτώσεις βιασµού, αιµοµιξίας ή αν κινδυνεύει η ζωή τους.

Ως αποτέλεσµα, πριν µερικούς µήνες απεβίωσε γυναίκα στην Πολωνία από σηψαιµία, εφόσον οι γιατροί της αρνήθηκαν να προβούν σε αφαίρεση του εµβρύου προτού αυτό ανακηρυχθεί νεκρό. Στη δε Μάλτα, ιατρικές Αρχές αρνήθηκαν να προχωρήσουν σε άµβλωση, παρότι υπήρχαν σοβαροί κίνδυνοι για την υγεία της γυναίκας.

Ο ευρωβουλευτής Νιαζί Κιζίλγιουρεκ απέστειλε γραπτή ερώτηση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε σχέση µε την άρνηση των ιατρικών Αρχών της Μάλτας να προχωρήσουν σε επέµβαση άµβλωσης. Παράλληλα, µε πρωτοβουλία της Οµάδας της Αριστεράς συζητήθηκε στην Ολοµέλεια Ιουλίου η τελευταία απόφαση του Ανώτατου ∆ικαστηρίου των ΗΠΑ και στο ψήφισµα που υιοθετήθηκε περιλαµβάνεται, µεταξύ άλλων, η απαίτηση συµπερίληψης του δικαιώµατος στην άµβλωση στον Ευρωπαϊκό Χάρτη Θεµελιωδών ∆ικαιωµάτων.

Όπως τονίζει ο ευρωβουλευτής του ΑΚΕΛ, «θα πρέπει να είναι αδιαπραγµάτευτο το δικαίωµα κάθε γυναίκας στη σωµατική ακεραιότητα, αυτονοµία και υγεία». Ο κ. Κιζίλγιουρεκ τονίζει ότι «είναι χρέος της ΕΕ, τουλάχιστο σε επίπεδο κρατών-µελών, να µην υπάρχουν διακρίσεις σε αυτά τα θεµελιώδη δικαιώµατα. Χρειάζεται νοµοθετική πρωτοβουλία που να υποχρεώσει το σύνολο των κρατών-µελών να προσφέρουν καθολική, ασφαλή και ελεύθερη πρόσβαση στη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία».

Η νοµιµοποίηση της άµβλωσης δεν είναι αρκετή

Η άµβλωση στην Κύπρο νοµιµοποιήθηκε το 2018 µετά από πρωτοβουλία του Γυναικείου Κινήµατος ΠΟΓΟ και την πρόταση νόµου της κοινοβουλευτικής οµάδας του ΑΚΕΛ για εκσυγχρονισµό των αµβλώσεων. Η πρόταση νόµου συνυπογράφηκε τελικά και από βουλεύτριες και βουλευτές και άλλων κοµµάτων.

Οι συζητήσεις διήρκεσαν περισσότερο από τρία χρόνια, ενώ συντηρητικοί κύκλοι προσπάθησαν να ανακόψουν την πρόταση νόµου, ένεκα θρησκοληπτικού φανατισµού και πατριαρχικών αντιλήψεων.

Ωστόσο στην Κύπρο οι αµβλώσεις δεν καλύπτονται πλήρως από το Γενικό Σύστηµα Υγείας. Ως Γυναικείο Κίνηµα ΠΟΓΟ διεκδικούµε την πλήρη κάλυψη των µεθόδων αντισύλληψης και των αµβλώσεων από το ΓεΣΥ.

Σύµφωνα µε τη νοµοθεσία στην Κύπρο, η άµβλωση είναι νόµιµη:

(α) εφόσον δεν έχουν συµπληρωθεί 12 εβδοµάδες εγκυµοσύνης,

(β) εφόσον η εγκυµοσύνη είναι αποτέλεσµα βιασµού, σεξουαλικής κακοποίησης ενήλικης ή ανήλικης, ή σεξουαλικής κακοποίησης γυναίκας µε νοητική αναπηρία ή αιµοµιξίας και εφόσον δεν έχουν συµπληρωθεί 19 εβδοµάδες εγκυµοσύνης και νοουµένου ότι δηλώσει ενυπόγραφα ενώπιον του ιατρού ότι η εγκυµοσύνη είναι αποτέλεσµα βιασµού, σεξουαλικής κακοποίησης ή αιµοµιξίας,

(γ) κατόπιν γνωµοδότησης αρµόδιου ιατρού, σύµφωνα µε την οποία παρουσιάζονται ενδείξεις ανωµαλίας του εµβρύου που συνεπάγονται τη γέννηση νεογνού µε παθολογικά προβλήµατα και

(δ) κατόπιν γνωµοδότησης αρµόδιου ιατρού ότι υπάρχει αναπότρεπτος κίνδυνος για τη ζωή της εγκύου ή κίνδυνος σοβαρής βλάβης της σωµατικής ή ψυχικής υγείας αυτής.

Ακολουθήστε το dialogos.com.cy, στο Google News

Οι τελευταίες ειδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο και όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.