Το Ευρωκοινοβούλιο «απέναντι» στη γυναικεία φτώχεια

Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2020 ο κίνδυνος φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού στην ΕΕ ήταν υψηλότερος για τις γυναίκες (22,9%) σε σύγκριση με τους άνδρες (20,9%). Από το 2017, το χάσμα της φτώχειας έχει αυξηθεί σε 21 κράτη-μέλη.

Σε έκθεση που εγκρίθηκε την Τρίτη 5 Ιουλίου με 535 ψήφους υπέρ, 18 κατά και 79 αποχές, οι ευρωβουλευτές ζητούν την αποτελεσματικότερη ενσωμάτωση του φύλου στις πολιτικές για την αντιμετώπιση της έλλειψης στέγης, της έλλειψης πρόσβασης σε οικονομικά προσιτή και κατάλληλη στέγαση και του ενεργειακού κόστους.

Επίσης, προσθέτουν ότι η Επιτροπή θα πρέπει να αναπτύξει μια φιλόδοξη ευρωπαϊκή στρατηγική για την καταπολέμηση της φτώχειας με ορίζοντα το 2030, με συγκεκριμένους στόχους και με επίκεντρο την ολική εξάλειψη της γυναικείας φτώχειας.

Σύμφωνα με τη Eurostat, σήμερα υπάρ­χουν 64,6 εκατ. γυναίκες και 57,6 εκατ. άν­δρες που ζουν σε συνθήκες φτώχειας στα κράτη-μέλη της ΕΕ, κατάσταση η οποία έχει επιδεινωθεί λόγω της πανδημίας COVID-19.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συζήτησε πρόσφατα, για μια ακόμα φορά, το θέμα και ενέκρινε με συντριπτική πλειοψηφία έκθε­ση στην οποία τονίζεται ότι η διάσταση του φύλου θα πρέπει να ενσωματωθεί αποτε­λεσματικότερα στις πολιτικές αντιμετώπι­σης των προβλημάτων της αστεγίας, της έλλειψης πρόσβασης σε οικονομικά προσι­τή και επαρκή στέγαση και της ενεργειακής φτώχειας.

Η εισηγήτρια Λίνα Γκαλβέζ Μουνιόθ (Σοσιαλιστές, Ισπανία) δήλωσε: «Η φτώ­χεια είναι πάντοτε απαράδεκτη, αλλά σε μια πλούσια περιοχή όπως η Ευρώπη είναι ακατανόητη -και ακόμη περισσότερο, η δι­αρθρωτική γυναικεία φτώχεια. Συνδέεται στενά με τις διακρίσεις που υφίστανται οι γυναίκες απλώς και μόνο επειδή είναι γυ­ναίκες, όπως και με την παιδική φτώχεια. Τα τελευταία χρόνια, τόσο η φτώχεια των γυναικών, όσο και το χάσμα μεταξύ των φύλων σε σχέση με αυτήν, αυξάνονται συ­νεχώς σε όλα σχεδόν τα κράτη-μέλη. Πρέ­πει να δράσουμε επειγόντως για να αντιμε­τωπίσουμε τη γυναικεία φτώχεια, η οποία επιδεινώνεται λόγω του πολέμου στην Ου­κρανία, της μείωσης των μισθών και της αύξησης των τιμών».

Γυναικεία και παιδική φτώχεια

Η φτώχεια των γυναικών είναι μεγαλύτε­ρη από εκείνην των ανδρών και έχει αυξη­θεί τόσο σε απόλυτες τιμές, όσο και σε σχέση με τη φτώχεια των ανδρών. Οι στατιστικές μιλούν από μόνες τους.

Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2020 ο κίνδυνος φτώχειας και κοινωνικού απο­κλεισμού στην ΕΕ ήταν υψηλότερος για τις γυναίκες (22,9%) σε σύγκριση με τους άν­δρες (20,9%). Ταυτόχρονα, το χάσμα μεταξύ των φύλων όσον αφορά τη φτώχεια έχει διευρυνθεί σε 21 κράτη-μέλη από το 2017, ενώ η απόκλιση όσον αφορά όσους βρίσκο­νται σε κίνδυνο φτώχειας παραμένει σημα­ντική, έχοντας αυξηθεί από το 1,3% το 2019 στο 2,5% το 2020.

Λόγω της ισχυρής διασύνδεσης μεταξύ γυναικείας και παιδικής φτώχειας, 1 στα 4 παιδιά στην ΕΕ βρίσκονται αντιμέτωπα με το φάσμα της φτώχειας ή του κοινωνικού απο­κλεισμού.

Δίκαιη αμοιβή στους «γυναικοκρατού-μενους» τομείς της αγοράς εργασίας

Η πανδημία της νόσου COVID-19 ανέ­δειξε τον καίριο ρόλο που διαδραματίζουν οι γυναίκες στη διατήρηση της λειτουργίας των κοινωνιών μας στους τομείς της κοινω­νικής πρόνοιας, της περίθαλψης, του καθα­ρισμού, της εκπαίδευσης, της υγείας και του λιανικού εμπορίου, τονίζει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Κατ’ επέκταση, οι ευρωβουλευ­τές ζητούν τη χρήση διατομεακών και ουδέ­τερων ως προς το φύλο ερ­γαλείων αξιολόγησης των θέσεων εργασίας για την αξιολόγηση και τη δικαιό­τερη αμοιβή της γυναικο­κρατούμενης εργασίας.

Τα εργαλεία αυτά θα εξασφαλίσουν, επίσης, ίση αμοιβή για ίση εργασία και εργασία ίσης αξίας, ενι­σχύοντας παράλληλα την επιχειρηματικότητα των γυναικών στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Η εξα­σφάλιση προσβάσιμης και υψηλής ποιότητας δημόσι­ας και ιδιωτικής παιδικής φροντίδας θα βελτιώσει τις ευκαιρίες των γυναικών στην αγορά εργασίας.

Οι ευρωβουλευτές ζη­τούν, περαιτέρω, τα κρά­τη-μέλη να αποφεύγουν τις έμφυλες διακρίσεις στις φορολογικές τους πολιτικές και να καταργήσουν τον ΦΠΑ επί των γυ­ναικείων ειδών υγιεινής. Υποστηρίζουν ότι οι χώρες της ΕΕ θα πρέπει να λάβουν υπό­ψιν τη διάσταση του φύλου κατά τη μεταρ­ρύθμιση των συνταξιοδοτικών συστημάτων, η οποία θα πρέπει να περιλαμβάνει αποζημί­ωση για τη μη αμειβόμενη εργασία φροντί­δας.

Αύξηση παρουσιάζουν τα περιστατικά έμφυλης βίας

Η έκθεση καλεί παράλληλα όλα τα κρά­τη-μέλη να παρέχουν στήριξη στις γυναί­κες που ξεφεύγουν από καταστάσεις έμφυ­λης βίας, καθώς μια ζωή απαλλαγμένη από τη βία είναι θεμελιώδους σημασίας για τη συμμετοχή τους στην αγορά εργασίας, την πλήρη αξιοποίηση των δυνατοτήτων τους και την οικονομική ανεξαρτησία τους.

Στην έκθεση του Ευρωκοινοβουλίου υπο­γραμμίζεται ότι η επιδείνωση των κοινω­νικών και οικονομικών περιστάσεων έχει οδηγήσει στην αύξηση των επεισοδίων κα­κοποίησης και βίας όλων των μορφών κατά των γυναικών.

Ενδιαφέρουσες επισημάνσεις της αιτιολογικής έκθεσης

Είναι μεν αλήθεια ότι το χάσμα μεταξύ των φύλων όσον αφορά τη φτώχεια είναι μικρό­τερο από αυτό που διαπιστώνεται σε άλλους τομείς (όπως στην απασχό­ληση, στους μισθούς ή στις συντάξεις), αυτό όμως σχε­τίζεται, αφενός, με τον τρό­πο με τον οποίο συγκεντρώ­νουμε τις πληροφορίες και τις στατιστικές και, αφετέρου, με τη θεώρηση της φτώχειας υπό τη στενή της έννοια. Δεν λαμβάνεται υπόψιν ο πολυ­διάστατος χαρακτήρας της, γεγονός που αποκρύπτει τους διαρθρωτικούς παράγοντες που βοηθούν στη διαιώνιση της γυναικείας φτώχειας από γενιά σε γενιά.

Και στις δύο περιπτώ­σεις, αυτό αποτυπώνει μια έλλειψη ενσωμάτωσης της διάστασης του φύλου στις στατιστικές έρευνες, τις κοι­νωνικο-οικονομικές αναλύ­σεις, την πολιτική δράση και την αξιολόγηση των πολιτι­κών. Γι’ αυτό και θεωρείται επείγουσα η ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στις στατιστικές για τη φτώχεια και τον κίνδυνο φτώχειας.

Πρώτον, οι στατιστικές για τη φτώχεια με­τρούν τα εισοδήματα των νοικοκυριών συ­νολικά και το συνολικό εισόδημα διαιρείται μεταξύ των μονάδων κατανάλωσης ή των ατόμων που αποτελούν το νοικοκυριό, με την παραδοχή ότι όλα τα μέλη επωφελού­νται από μια δίκαιη κατανομή των πόρων -εξαιρουμένων διορθωτικών συντελεστών που συνδέονται με την ηλικία και τις οικο­νομίες κλίμακας- και ότι η οικογένεια θεω­ρείται μονάδα χωρίς εσωτερικές συγκρού­σεις και διακρίσεις.

Ωστόσο, είναι σημαντικό να υπενθυμιστεί ότι η οικογένεια είναι, κατά τη διατύπωση του νομπελίστα οικονομολόγου, Amartya Sen, τόπος «συνεταιριστικής σύγκρουσης». Μολονότι είναι αληθές ότι τα μέλη της οικο­γένειας που δεν έχουν δικό τους εισόδημα επωφελούνται από την πρόσβαση στους οικογενειακούς πόρους, με αποτέλεσμα να δημιουργείται μια συνεταιριστική δυναμι­κή, παραμένει γεγονός ότι τόσο η πρόσβαση στους πόρους αυτούς, όσο και η κατανομή των εργασιών και του χρόνου συμβαίνουν υπό συνθήκες ανισότητας, ιδίως όσον αφο­ρά το φύλο ή την ηλικία, κάτι που οδηγεί σε συγκρούσεις, διακρίσεις ή ακόμη και βία.

Δεύτερον, η φτώχεια είναι ένα εξαιρετικά σύνθετο φαινόμενο που περιλαμβάνει πολ­λούς αλληλένδετους παράγοντες, που δεν έχουν όλοι οικονομική έκφραση. Αυτή ήταν η γραμμή σκέψης που άνοιξε ο Amartya Sen, ακολουθούμενος από τη Sabina Alkire και τον James Foster, όταν δημιούργησαν το δείκτη πολυδιάστατης φτώχειας.

Οι επίσημες ευρωπαϊκές στατιστικές συμπεριέλαβαν αυτόν τον πολυδιάστατο χα­ρακτήρα, δημιουργώντας τον δείκτη κινδύ­νου φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού. Προς το σκοπό αυτό, στο δείκτη των οικο­νομικών εσόδων προστίθενται οι δείκτες χαμηλής έντασης εργασίας και σοβαρής υλικής στέρησης, Ωστόσο, αγνοούνται άλλες πτυχές που αναφέρονται σε ακαδημαϊκές μελέτες και στα ευρήματα διεθνών οργα­νισμών, όπως η Παγκόσμια Τράπεζα. Πρόκει­ται για παράγοντες όπως η φτώχεια χρόνου, η οποία πλήττει ιδιαίτερα τις γυναίκες και έρχεται να δημιουργήσει ένα φαύλο κύκλο μαζί με την υλική φτώχεια και τη στέρηση.

Η «φτώχεια χρόνου», η οποία ορίζεται ως η απουσία διαθέσιμου χρόνου ύστερα από την αφαίρεση του χρόνου που απαιτείται για την αμειβόμενη και μη αμειβόμενη εργασία (παροχή φροντίδας), σπουδές ή για άλλες βασικές ανάγκες της ζωής, όπως είναι η προσωπική φροντίδα, επιδεινώνει την υλι­κή φτώχεια.

Οι γυναίκες ασκούν πολυάριθμες δρα­στηριότητες που τις οδηγούν συχνά στην κοινωνική εξάντληση λόγω των πολλαπλών ρόλων τους, χωρίς να τους διασφαλίζουν αξιοπρεπή ζωή. Η φτώχεια χρόνου τούς στε­ρεί το χρόνο ή την αυτονομία που χρειάζεται για τη διασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας, οικονομικής αυτονομίας, κατάρ­τισης ή πρόσβασης σε βασικούς πόρους ή και τις ελάχιστες υπηρεσίες που θα τους εξασφάλιζαν μια υγιή ζωή και θα τους επέ­τρεπαν να συμμετέχουν πλήρως στις κοινό­τητες και στις κοινωνίες τους.

Ακολουθήστε μας στο Google News.
Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.