Το ΓεΣΥ πρέπει να λάβει υπόψη και κοινωνικούς παράγοντες για να ανταποκριθεί στις σύγχρονες προκλήσεις

  • Η φροντίδα µε επίκεντρο τον άνθρωπο ασκείται ακόµα, δυστυχώς, ρητορικά, παρά στην κυριολεξία. Ο ΟΑΥ θα πρέπει να υιοθετήσει πρακτικές διατοµεακής συνεργασίας Η επιτυχία της καθολικής κάλυψης υγείας και η διασφάλιση της ανθρωποκεντρικής φροντίδας, στα πλαίσια λειτουργίας του ΓεΣΥ, εξαρτάται και από τους νοσηλευτές και τις µαίες και από το υπόλοιπο προσωπικό που στελεχώνει τα νοσοκοµεία.
  • Στόχος πρέπει να είναι η διαµόρφωση του συστήµατος µε τρόπο που θα λαµβάνει υπόψη τους κοινωνικούς προσδιοριστικούς παράγοντες της υγείας για την προαγωγή της υγείας, την πρόληψη των ασθενειών, τη θεραπεία και την αποκατάσταση, συµπεριλαµβανοµένης της φτώχειας, της κακής διατροφής, της εκπαίδευσης και της ανεργίας.

 

Η επιτυχία της καθολικής κάλυψης υγείας και η διασφάλιση της ανθρωποκεντρικής φροντίδας, στα πλαίσια λειτουργίας του Γενικού Συστήµατος Υγείας (ΓεΣΥ), εξαρτάται και από τους νοσηλευτές και τις µαίες.

Ωστόσο, όπως διαφάνηκε από τις εξελίξεις στα πρώτα χρόνια εφαρµογής του ΓεΣΥ, η φροντίδα µε επίκεντρο τον άνθρωπο ασκείται ρητορικά, παρά στην κυριολεξία. Είναι ενδεικτικά τα ευρήµατα έρευνας που διεξήχθη στα κρατικά νοσηλευτήρια, τα αποτελέσµατά της οποίας έχουν δηµοσιευθεί στο Journal of Nursing Management πριν λίγους µήνες και επιβεβαίωσαν, µεταξύ άλλων, το συµπέρασµα ότι µέσα στους πρώτους δώδεκα µήνες λειτουργίας των κρατικών νοσηλευτηρίων υπό τον ΟΚΥπΥ υπήρξε οπισθοδρόµηση αναφορικά µε την ενίσχυση των στελεχών µέσου επιπέδου διοίκησης.

Ανάγκη υιοθέτησης πρακτικών διατοµεακής συνεργασίας

Αυτό οφείλεται στην κυριαρχία του ιατρικού µοντέλου θεραπείας που επικεντρώνεται στην αντιµετώπιση της νόσου, η οποία µετά βίας αντικρίζει το άτοµο ως σύνολο. Ενισχύεται δε από το µοντέλο εµπλοκής και τον τρόπο µε τον οποίο συµβάλλονται οι επαγγελµατίες υγείας µε τον Οργανισµό Ασφάλισης Υγείας (ΟΑΥ). Οι περιορισµοί πρόσβασης (π.χ αριθµός επισκέψεων, απευθείας πρόσβαση της εγκύου σε µαία κ.α.), η µορφή και η έκταση των αποζηµιώσιµων πράξεων, το ύψος και ο τρόπος αποζηµίωσης των παρεχόµενων υπηρεσιών, αντανακλούν στον τρόπο µε τον οποίο η υγεία αντικρίζεται ως προϊόν και όχι ως δηµόσιο και κοινωνικό αγαθό.

Τα πιο πάνω επιβεβαιώνονται από το γεγονός ότι δίδεται µεγαλύτερη προτεραιότητα στις συναλλαγές παρά στην οικοδόµηση σχέσεων και στην παρακολούθηση των ολιστικών αναγκών του ατόµου.

Καθώς το σύστηµα υγείας αγωνίζεται να αντιµετωπίσει τη (προκλητή σε αρκετές περιπτώσεις) ζήτηση και να µειώσει το κόστος της υγειονοµικής περίθαλψης, οδηγούµαστε σε ένα πατερναλιστικό µοντέλο, όπου οι επαγγελµατίες υγείας «κάνουν πράγµατα σε ανθρώπους».

Η πολιτεία πρέπει να εξετάσει σοβαρά τους κοινωνικούς προσδιοριστικούς παράγοντες της υγείας (SDH), συµπεριλαµβανοµένης της φτώχειας, της κακής διατροφής, της εκπαίδευσης και της ανεργίας και να εφαρµόσει στρατηγικές που θα καταστήσουν την κοινωνία πιο ίση και πιο δίκαιη. Εάν όλοι οι άνθρωποι απολαµβάνουν τους καρπούς της εργασίας τους ή υποστηρίζονται από ένα δίχτυ ασφαλείας που τους παρέχει ένα αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο, τότε το όφελος είναι για όλη την κοινωνία.

Ο ΟΑΥ θα πρέπει να υιοθετήσει πρακτικές διατοµεακής συνεργασίας, ώστε το σύστηµα να διαµορφωθεί µε τρόπο που θα λαµβάνει υπόψη τους κοινωνικούς προσδιοριστικούς παράγοντες της υγείας για την προαγωγή της υγείας, την πρόληψη των ασθενειών, τη θεραπεία και την αποκατάσταση.

Σε ό,τι αφορά στη νοσηλευτική και µαιευτική, η διεύρυνση των επαγγελµατικών ρόλων τόσο ενδονοσοκοµειακά όσο και στην κοινότητα θα συµβάλει ποιοτικά και διαχειριστικά στην καλύτερη εφαρµογή του ΓεΣΥ και στην οµαλότερη λειτουργία των κρατικών νοσηλευτηρίων υπό τον Οργανισµό Κρατικών Υπηρεσιών Υγείας (ΟΚΥπΥ). Επιπρόσθετα, η ρύθµιση και διαµόρφωση του νοµοθετικού πλαισίου για τους προηγµένους, τους ειδικούς και τους εξειδικευµένους νοσηλευτές θα ενισχύσει τις προσπάθειες για βελτίωση της ποιότητας και της ασφαλούς φροντίδας.

Λαµβάνοντας υπόψη τις τρέχουσες και µελλοντικές ανάγκες σε ανθρώπινο δυναµικό στον τοµέα της Υγείας, η κυβερνητική πολιτική θα πρέπει να εστιάσει τις στρατηγικές της στις συνεχώς αυξανόµενες ανάγκες, όχι µόνο σε αριθµό, αλλά και σε επάρκεια των επαγγελµατιών υγείας και στη βάση των συνεχώς µεταβαλλόµενων αναγκών, όπως η δυνατότητα του ατόµου να εργαστεί περισσότερα χρόνια, ο τρόπος συµµετοχής των ηλικιωµένων στην κοινωνία, ο τρόπος επίδρασης της γήρανσης του πληθυσµού στην οικογένεια και τα επίπεδα υγείας των γυναικών.

Απουσιάζουν δείκτες και διαδικασίες αποτίµησης της ποιότητας της παρεχόµενης φροντίδας υγείας

Όλα αυτά συνδέονται άµεσα τόσο µε το ζήτηµα της ασφάλειας των ασθενών όσο και της ποιότητας της παρεχόµενης φροντίδας υγείας. Με την αποτίµηση της ποιότητας της φροντίδας, που γίνεται µέσω δεικτών (δοµών, διαδικασιών και αποτελεσµάτων) διασφαλίζονται τα επίπεδα υγείας των πολιτών όσο και η αποτελεσµατικότητα και αποδοτικότητα των επαγγελµατιών υγείας.

Όπως διαπιστώνεται, στην Κύπρο δεν υπάρχει συστηµατική συλλογή και ανάλυση τέτοιων πληροφοριών και προς υποστήριξη τούτου τίθενται τα πιο κάτω ερωτήµατα:

– Πώς και από ποιον εξετάζονται οι δείκτες διαδικασιών αναφορικά µε την πορεία του ασθενούς στο σύστηµα;

– Πώς προσεγγίζονται οι ενέργειες σε σχέση µε την αντιµετώπισή του, ώστε να διαφανεί η βελτίωση, η σταθεροποίηση ή η επιδείνωση της κατάστασής του;

– Πώς αναλύονται, από ποιον και πώς αξιοποιούνται παράµετροι όπως το διάστηµα µεταξύ διάγνωσης και θεραπείας, ο χρόνος ανάρρωσης, η τυπολογία και η µορφή των παρεµβάσεων (ιατρικών και νοσηλευτικών);

Καταληκτικά, πώς λειτουργεί προς όφελος της βελτίωσης ή αποκατάστασης της υγείας του πολίτη το Ολοκληρωµένο Πληροφορικό Σύστηµα του ΓεΣΥ;

Επιπρόσθετα, θα ήταν καλό µέσα στα πλαίσια λειτουργίας του ΓεΣΥ να δηµιουργηθούν µηχανισµοί διάχυσης της γνώσης προς όλους τους επαγγελµατίες υγείας σε όλα τα θέµατα που σχετίζονται µε τη φροντίδα και µε σχετική αξιοποίηση της τεχνολογίας, προκειµένου η συµµετοχή τους στη λήψη αποφάσεων να είναι κλινικά τεκµηριωµένη και οικονοµικά αποδοτική (π.χ πρόσβαση στα δεδοµένα του φακέλου από τους ΕΥ).

Σηµειώνεται ότι η βελτίωση της ποιότητας της φροντίδας και της ασφάλειας των ασθενών εξαρτάται και από το περιβάλλον εργασίας. Αυτό σηµαίνει δικαίωµα σε ασφαλές εργασιακό περιβάλλον, πρόσβαση σε πληροφόρηση, υποστήριξη, ευκαιρίες, πόρους και εκπαίδευση, αλλά και συµµετοχή των νοσηλευτών στη λήψη αποφάσεων και την εφαρµογή της αναπτυξιακής πολιτικής στον ευρύτερο τοµέα της υγείας.

Να εφαρµοστούν σύγχρονα µοντέλα διοίκησης

Κάποια σηµαντικά ζητήµατα και σύγχρονες προκλήσεις, στις οποίες θα πρέπει να εγκύψουν µε σοβαρότητα όλοι οι αρµόδιοι φορείς (Υπουργείο Υγείας, ΟΑΥ, ΟΚΥπΥ κ.α.), είναι:

– Οι µελλοντικές ανάγκες σε ανθρώπινο δυναµικό στον τοµέα της υγείας.

– Το µείγµα ικανοτήτων και η µετατόπιση καθηκόντων.

– Η διά βίου µάθηση και η συνεχής επαγγελµατική ανάπτυξη.

– Η βελτίωση των συνθηκών εργασίας και η ενδυνάµωση του ανθρώπινου δυναµικού µέσα από καλύτερη πρόσβαση σε πληροφορίες, υποστήριξη, ευκαιρίες και πόρους.

– Η εφαρµογή σύγχρονων µοντέλων διοίκησης µε αξιοποίηση των γνώσεων και εµπειριών κατάλληλων στελεχών και επιστηµόνων στις δοµές τόσο του ΟΑΥ όσο και του ΟΚΥπΥ στη βάση διάφανων και δηµοκρατικών διαδικασιών (π.χ. διευθυντικές οµάδες, επιστηµονικές επιτροπές και συµβούλια).

Τέλος, λαµβάνοντας υπόψη και τα «διδάγµατα» από την πανδηµία, αν δεν υπάρξει δραστική υιοθέτηση πολιτικών και πρακτικών µε αξιοποίηση όλων των δυνατοτήτων µας, δεν θα επιτύχουµε τους Στόχους Αειφόρου Ανάπτυξης (SDGs) των Ηνωµένων Εθνών.

Οι έρευνες δείχνουν ότι η φροντίδα µε επίκεντρο τον ασθενή µειώνει το κόστος και συµβάλλει στη διαχείριση της ζήτησης.

Συγκεκριµένα, συνδέεται µε:

– Μειωµένη διάρκεια παραµονής στο νοσοκοµείο.

– Λιγότερες επισκέψεις σε τµήµατα επειγόντων περιστατικών και εισαγωγές.

– Μειωµένες επισκέψεις για εξειδικευµένη φροντίδα.

– Λιγότερες εργαστηριακές εξετάσεις και επεµβατικές διαδικασίες.

– Πρώιµη παρέµβαση λόγω αναγνώρισης προηγούµενων παροξυσµών της νόσου.

– Βελτιωµένους χρόνους έναρξης κατάλληλης θεραπείας.

– Αύξηση συµπεριφορών αυτοφροντίδας και αυτοδιαχείρισης.

– Αυξηµένη συµµόρφωση στα προγράµµατα θεραπείας και διαχείρισης των φαρµάκων.

∆ρ Ιωάννης Λεοντίου

Πρόεδρος ΠΑΣΥΝΜ

Ακολουθήστε μας στο Google News.
Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.