Το κάλεσµα της Κ.Ε. του ΑΚΕΛ της 16ης Ιουνίου 1943 τιµά το ΑΚΕΛ, αλλά και την Κύπρο

Η Κύπρος είχε τη δική της σηµαντική συµµετοχή στον πόλεµο των λαών ενάντια στο χιτλεροφασισµό. Χαρακτηριστικό γνώρισµα αυτής της συµµετοχής ήταν η µαζικότητα εθελοντικής κατάταξης των Κυπρίων, Ε/κυπρίων και Τ/κυπρίων, στο στρατό δεδοµένου ότι ως λαός µιας αγγλικής αποικίας δεν είχαν νοµική υποχρέωση να στρατευτούν. Ξεχωριστό και ιδιαίτερα σηµαντικό κεφάλαιο της κυπριακής συµµετοχής στον Β’ Παγκόσµιο Πόλεµο είναι το κεφάλαιο της συµµετοχής των εθελοντών του ΑΚΕΛ.

Το ΑΚΕΛ µε την ιδρυτική συνέλευση της Σκαρίνου -14 Απριλίου 1941- κατέταξε τον εαυτό του στο στρατόπεδο των αντιφασιστικών, αντιχιτλερικών δυνάµεων. Και τούτο έγινε δυο µήνες πριν από τη ναζιστική εισβολή στη Σοβιετική Ένωση. Αυτό ως απάντηση στην παραφιλολογία, που εξακολουθεί να αναπαράγεται, σύµφωνα µε την οποία το ΑΚΕΛ ευαισθητοποιήθηκε, τάχα, για τον πόλεµο µετά που η Σοβιετική Ένωση δέχτηκε τη ναζιστική επίθεση.

Βέβαια το ΑΚΕΛ από την ηµέρα της ίδρυσής του µέχρι και τις 16 Ιουνίου του 1943, που η Κεντρική του Επιτροπή κάλεσε τα µέλη του κόµµατος να καταταχθούν στο στρατό για να πολεµήσουν το χιτλεροφασισµό, δεν έµεινε αδρανές σε ό,τι αφορούσε τον πόλεµο.

Ενδεικτικά αναφέρουµε: ∆υο µόλις µήνες µετά την ίδρυσή του το ΑΚΕΛ αναπτύσσει µια έντονη και πλατιά αντιφασιστική εκστρατεία. ∆ιαφωτίζει το λαό µε οµιλίες και διαλέξεις. Οργανώνει αντιφασιστικές επιτροπές. Τονίζει ότι αν αρθούν πλήρως τα δικτατορικά µέτρα της Παλµεροκρατίας, αυτό θα βοηθήσει στην αναβάθµιση της συνεισφοράς των Κυπρίων στην αντιφασιστική πάλη. Το συνδικαλιστικό κίνηµα της Αριστεράς αποφεύγει κατά το δυνατόν τις απεργίες ή άλλες ενέργειες στα αµυντικά έργα.

Στις 30 Μαΐου 1942 το ΑΚΕΛ µε υπόµνηµα της Κεντρικής Επιτροπής προς τον Κυβερνήτη αναπτύσσει κατά έναν ολοκληρωµένο τρόπο τις απόψεις του «για τη συµβολή του κυπριακού λαού στον αντιφασιστικό συµµαχικό πόλεµο». Μέσα στον ίδιο χρόνο, το ΑΚΕΛ ρίχνει το σύνθηµα «µια µέρα δουλειάς για την άµυνα της Κύπρου» και καλεί τους εργαζοµένους να προσφέρουν µια µέρα δουλειάς χωρίς πληρωµή για την ενίσχυση της άµυνας του νησιού.

Η 16η Ιουνίου του 1943, λοιπόν, δεν ήταν ένα µεµονωµένο γεγονός, αλλά το αποκορύφωµα µιας σειράς ενεργειών για ενεργότερη συµµετοχή της κυπριακής Αριστεράς στον παγκόσµιο αγώνα κατά του χιτλεροφασισµού.

Ετέθη και τότε, τίθεται και σήµερα -από κάποιους καλόπιστα, από άλλους κακόπιστα- το ερώτηµα αν η απόφαση της 16ης Ιουνίου ήρθε καθυστερηµένα. Για να απαντήσουµε σωστά σ’ αυτόν τον προβληµατισµό πρέπει να λάβουµε υπόψη δύο σηµαντικούς παράγοντες/δεδοµένα. Πρώτον, ότι το κάλεσµα για εθελοντική στράτευση, στο οποίο ανταποκρίθηκαν γύρω στα 700 µέλη του ΑΚΕΛ, προϋπέθετε µια πολύ σοβαρή οργανωτική προεργασία. Το ΑΚΕΛ ιδρύεται τον Απρίλη του ’41 και πραγµατοποιεί το Πρώτο του Συνέδριο το φθινόπωρο του ίδιου χρόνου. Έπρεπε µέσα σε σύντοµο χρόνο να διακλαδωθεί σ’ όλη την Κύπρο, να ιδρύσει τοπικές οργανώσεις, να συγκροτήσει τα συλλογικά του όργανα, να προωθήσει την πραγµατική του παρουσία µέσα στην κυπριακή κοινωνία. Μόνο όταν θα γίνονταν όλα αυτά σε ικανοποιητικό βαθµό θα µπορούσε η έκκληση του ΑΚΕΛ για εθελοντική στράτευση να έχει την απήχηση την οποία τελικά είχε. Το δεύτερο σηµείο θα µπορούσε να χαρακτηριστεί ως ένα ιδεολογικο-πολιτικό πρόβληµα. Η µόνη προσφερόµενη οδός για µαζική συµµετοχή των ΑΚΕΛιστών στον αντιφασιστικό πόλεµο ήταν η στράτευση στον αγγλικό στρατό. ∆ηλαδή στο στρατό των αποικιοκρατών που κρατούσαν υπόδουλο και καταπίεζαν τον κυπριακό λαό και ήταν ιδιαίτερα εχθρικοί απέναντι στο κοµµουνιστικό και το εργατικό κίνηµα στην Κύπρο. Η λήψη µιας τέτοιας απόφασης δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Η συγκρότηση της παγκόσµιας αντιχιτλερικής συµµαχίας συνέβαλε στο να γίνει τελικά αυτή η υπέρβαση. Οι ΑΚΕΛιστές κατατασσόµενοι στον αγγλικό στρατό είχαν ξεκάθαρη συνείδηση ότι πολεµούν όχι για τα συµφέροντα των Βρετανών ιµπεριαλιστών, αλλά για την ελευθερία του κόσµου, συµπεριλαµβανοµένης και της ιδιαίτερής τους πατρίδας.

Τι ήταν αυτό που ξεχώρισε τη στράτευση των µερικών εκατοντάδων ΑΚΕΛιστών ανάµεσα στις χιλιάδες των Κύπριων εθελοντών στον Β’ Παγκόσµιο Πόλεµο; Στην περίπτωση της 16ης Ιουνίου 1943 είχαµε τη µοναδική οργανωµένη και συγκροτηµένη κατάταξη Κυπρίων στο στρατό. Όλοι οι άλλοι εθελοντές Κύπριοι κατατάχθηκαν από προσωπική τους πρωτοβουλία. Αλλά το πιο σηµαντικό είναι το γεγονός ότι µε την ανταπόκριση στο κάλεσµα της 16ης Ιουνίου είχαµε µια πλήρως συνειδητή αντιφασιστική πράξη. Οι ΑΚΕΛιστές ήξεραν γιατί πήγαιναν στο στρατό και για ποιο λόγο θα πολεµούσαν. Κατατασσόµενοι στο στρατό ήταν ήδη συνειδητοί αντιφασίστες, που επέδρασαν καταλυτικά και στη συνειδητοποίηση των συµπολεµιστών τους ως αγωνιστών της ελευθερίας, της δηµοκρατίας, ακόµα και του σοσιαλισµού. ∆εν είναι καθόλου τυχαία η ραγδαία µαζικοποίηση της επιρροής του ΑΚΕΛ ανάµεσα στον κυπριακό λαό αµέσως µετά τη λήξη του πολέµου και την επιστροφή των εθελοντών στρατιωτών.

Η 16η Ιουνίου 1943 είναι µια τιµηµένη σελίδα της ιστορίας του ΑΚΕΛ και της Κύπρου, που µας αφήνει µια βαριά κληρονοµιά. Να αγωνιζόµαστε ασταµάτητα όλες οι επόµενες γενιές Κυπρίων ενάντια στο φασισµό, ενάντια σε όλους όσοι επιβουλεύονται την ελευθερία των λαών, για δηµοκρατία, ανθρώπινα και κοινωνικά δικαιώµατα.

Γιαννάκης Κολοκασίδης

Eιδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο, όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.
Ακολουθήστε μας και στο Google News.