Το μεγάλο τραύμα της απαγόρευσης των αμβλώσεων

  • Το πισωγύρισµα στα δικαιώµατα των γυναικών, η κυπριακή πραγµατικότητα και οι διεκδικήσεις των γυναικών
  • «Θα πρέπει να µετακινηθούµε από τη µισογυνιστική λογική του ελέγχου των σωµάτων των γυναικών στη λογική της φροντίδας»

Του Κυριάκου Λοΐζου

Στις 25 Ιουνίου 2022 το Ανώτατο ∆ικαστήριο των ΗΠΑ κατάφερε ένα ισχυρό χτύπηµα στα δικαιώµατα των γυναικών, αφού µε έξι ψήφους υπέρ έναντι τριών κατά κατήργησε το κατοχυρωµένο για 50 χρόνια δικαίωµα των αµβλώσεων. Να σηµειωθεί ότι η µεσαιωνική αφαίρεση του δικαιώµατος των γυναικών για αυτοδιάθεση ήταν αποτέλεσµα της τοποθέτησης τριών υπερσυντηρητικών δικαστών στο Ανώτατο ∆ικαστήριο από τον ακροδεξιό πρώην Προέδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραµπ.

Είναι βέβαιο ότι η απόφαση στις ΗΠΑ προκαλεί ένα τραύµα στις γυναίκες, όχι µόνο στις Ηνωµένες Πολιτείες, αλλά και παγκοσµίως, ενώ, όπως επισηµαίνουν ειδικοί, οι κίνδυνοι στο µέλλον είναι τεράστιοι.


«Αυτή η απόφαση αφήνει ένα συλλογικό τραύµα για τις γυναίκες σε ολόκληρο τον κόσµο και µας θέτει σε διεθνή συναγερµό. Αφενός επειδή αφαιρεί το θεµελιώδες και οντολογικό δικαίωµα που έχουν οι γυναίκες να αποφασίζουν για τα δικά τους σώµατα. Η απόφαση αυτή ανάγει ένα κατ’ εξοχήν ατοµικό δικαίωµα σε εθνικό ή πολιτειακό, ανοίγοντας τον ασκό του Αιόλου για κεκτηµένα ατοµικά δικαιώµατα», ανέφερε στη «Χαραυγή» η κοινωνιολόγος στο Μεσογειακό Ινστιτούτο Μελετών Κοινωνικού Φύλου, Μαρία Αγγελή. Αφετέρου, πρόσθεσε, η απόφαση είναι τροµακτική ως προς την ευκολία µε την οποία καταργεί ένα κεκτηµένο δικαίωµα που χρειάστηκαν µεγάλοι και διακρατικοί αγώνες για να κατακτηθεί, έστω και σε κάποια µέρη του κόσµου. «Αυτό µας δείχνει πόσο εύθραυστα είναι τα ανθρώπινα δικαιώµατα και ειδικά τα δικαιώµατα των γυναικών που δύσκολα κατακτώνται και εύκολα χάνονται, µε την απόφαση των λίγων».

Αποφάσεις σαν αυτή, σηµείωσε η κα Αγγελή, έχουν τη βάση τους στον ακραίο µισογυνισµό και το µένος για τον έλεγχο των σωµάτων των γυναικών. «Είναι αδιανόητες οι φρικαλεότητες που µπορεί να οδηγήσει µια τέτοια απαγόρευση κατά την εφαρµογή της και έχουµε ήδη δει δείγµατα από πολιτείες που την εφάρµοσαν ήδη, όπως είναι η απαγόρευση της άµβλωσης σε δεκάχρονο κορίτσι θύµα βιασµού. Επίσης σε χώρες που εφαρµόζουν την απαγόρευση ήδη, όπως για παράδειγµα στο Ελ Σαλβαδόρ, γυναίκες οδηγούνται στη φυλάκιση ακόµα και µετά από φυσική αποβολή», υπογράµµισε.

Abortion 1 1

Η απαγόρευση των αµβλώσεων αυξάνει τη µητρική θνησιµότητα

Ένα «επιχείρηµα», το οποίο ακούγεται πολύ και το χρησιµοποιούν οι υπέρµαχοι των αµβλώσεων, είναι ότι η απαγόρευση των αµβλώσεων τις µειώνει. Πάντως τα στοιχεία είναι αµείλικτα και συνηγορούν προς το αντίθετο.


«Η απαγόρευση των αµβλώσεων δεν τις µειώνει, τουναντίον τις αυξάνει. Έχουµε διακρατικά στατιστικά δεδοµένα που δείχνουν ότι σε κράτη µε αυστηρό έλεγχο των αµβλώσεων οι αµβλώσεις αυξάνονται σε ποσοστό 12% κατά µέσο όρο», τόνισε η κα Αγγελή.

Αυτό που ξέρουµε από χώρες όπου εφαρµόζεται ήδη η απαγόρευση των αµβλώσεων, όπως είναι για παράδειγµα η Μάλτα και η Πολωνία, είναι ότι η απαγόρευση οδηγεί στην αύξηση της µητρικής θνησιµότητας. Απελπισµένες γυναίκες και παιδιά αναζητούν µη ασφαλείς αµβλώσεις όταν δεν έχουν πρόσβαση στις νόµιµες αµβλώσεις. Επίσης, γυναίκες που αναπτύσσουν επιπλοκές στην εγκυµοσύνη τους συχνά δεν έχουν πρόσβαση στην ιατρική περίθαλψη που χρειάζονται, λόγω του ότι οι γιατροί φοβούνται ότι θα κατηγορηθούν για παράνοµες αµβλώσεις.

«Αυτό είναι τροµοκρατικό και έχουµε περιπτώσεις γυναικών που πέθαναν επειδή τους αρνήθηκαν την περίθαλψη. Με βάση τα πιο πάνω στοιχεία, η απαγόρευση των αµβλώσεων είναι ένα σκοταδιστικό µέτρο που πλήττει την αυτονοµία και τα θεµελιώδη δικαιώµατα των γυναικών, θέτοντας παράλληλα πολλές γυναίκες σε ρίσκο ακόµα και για την ίδια τους τη ζωή», υπέδειξε η κα Αγγελή, δίνοντας παράλληλα την εικόνα για την Κύπρο αλλά και το τι πρέπει αν γίνει έτσι ώστε οι γυναίκες να µη λογοδοτούν για το πώς θα χειριστούν το ίδιο τους το σώµα.


«∆εν πρέπει να ξεχνάµε ότι µέχρι και πριν λίγα χρόνια οι αµβλώσεις απαγορεύονταν από το κυπριακό νοµικό πλαίσιο και αυτό παρέµεινε µέχρι και το 2018. Τώρα όχι πια, αλλά η άρση της απαγόρευσης δεν είναι ποτέ αρκετή. Θα πρέπει να θέσουµε στο επίκεντρο του δηµοσίου διαλόγου τη ρητή και απερίφραστη παραδοχή ότι τα σώµατα των γυναικών ανήκουν µόνο στις ίδιες, µακριά από το ψευδοδίληµµα αµβλώσεις ή µη αµβλώσεις», υπογράµµισε.

Όπως πρόσθεσε, «προφανώς και ως ζήτηµα δηµόσιας υγείας το κράτος έχει υποχρέωση να λάβει µέτρα για την πρόληψη των αµβλώσεων. Όµως έχει τεράστια σηµασία ο τρόπος που πλαισιώνουµε αυτό το θέµα. Θα πρέπει να µετακινηθούµε από τη µισογυνιστική λογική του ελέγχου των σωµάτων των γυναικών στη λογική της φροντίδας. Μια λογική ελέγχου των σωµάτων των γυναικών υποστηρίζει την απαγόρευση των αµβλώσεων, µια λογική φροντίδας διεκδικεί πολιτικές πρόληψης, όπως είναι η περιεκτική σεξουαλική διαπαιδαγώγηση από τις πρώτες βαθµίδες της εκπαίδευσης, η δωρεάν πρόσβαση σε µεθόδους αντισύλληψης, η ενηµέρωση για τις επιλογές αντισύλληψης, η πρόληψη της βίας κατά των γυναικών. Όλα αυτά τα µέτρα έχουν αποδειχθεί αποτελεσµατικά στη µείωση των αµβλώσεων σε χώρες όπου τα υλοποιούν ολιστικά».

Amvloseis

∆εν συλλέγονται στοιχεία για τις αµβλώσεις στην Κύπρο

Πέρα από το ζήτηµα καθαυτό, υπάρχει και το πρόβληµα της µη καταγραφής στοιχείων στην Κύπρο για τις αµβλώσεις, γεγονός που καθιστά τη διαδικασία της χάραξης πολιτικής δυσκολότερη. «Χωρίς στοιχεία για το πού βρισκόµαστε, δεν µπορούµε να υλοποιήσουµε καµία κοινωνική πολιτική. ∆εν ξέρουµε πόσες γυναίκες έχουν κάνει άµβλωση και κάτω από ποιες συνθήκες, σε ποιες ηλικίες κ.ο.κ. ∆εν ξέρουµε επίσης το βαθµό της ενηµέρωσης και της ευαισθητοποίησης του κοινού σε σχέση µε το θέµα των σεξουαλικών και αναπαραγωγικών δικαιωµάτων», τόνισε η κοινωνιολόγος.


Ερωτηθείσα για το πώς θα βοηθήσει η καταγραφή των στοιχείων, η κα Αγγελή είπε πως θα πρέπει να έχουµε όλα αυτά τα στοιχεία για να µπορέσουµε να κάνουµε µια σωστή ανάλυση αναγκών στη βάση της οποίας θα σχεδιαστούν πολιτικές φροντίδας, πρόληψης και ευαισθητοποίησης σε σχέση µε τα αναπαραγωγικά δικαιώµατα των γυναικών.

«Επίσης, όταν δεν έχουµε στοιχεία δεν µπορούµε να αξιολογήσουµε τις όποιες πολιτικές εφαρµόζονται. Πώς θα ξέρουµε αν µια πολιτική είναι επιτυχής αν δεν ξέρουµε από ποιο σηµείο ξεκινήσαµε; ∆υστυχώς παρατηρούµε ότι δεν υπάρχει αυτή η κουλτούρα των στοιχείων στην Κύπρο, µε αποτέλεσµα να λαµβάνονται αποσπασµατικές πολιτικές που δεν αξιολογούνται σε βάθος χρόνου και δεν βασίζονται στις πραγµατικές κοινωνικές ανάγκες», ανέφερε καταληκτικά.

Amvloseis2

Ο μισογυνισμός και οι μύθοι

Αποφάσεις σαν αυτή που πάρθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες τον περασμένο μήνα έχουν στη βάση τους στον ακραίο μισογυνισμό και το μένος για τον έλεγχο των σωμάτων των γυναικών. Είναι αδιανόητες οι φρικαλεότητες που μπορεί να οδηγήσει μια τέτοια απαγόρευση κατά την εφαρμογή της και έχουμε ήδη δει δείγματα από πολιτείες που την εφάρμοσαν ήδη, όπως είναι η απαγόρευση της άμβλωσης σε δεκάχρονο κορίτσι θύμα βιασμού. Επίσης, σε χώρες που εφαρμόζουν την απαγόρευση ήδη, όπως για παράδειγμα στο Ελ Σαλβαδόρ, γυναίκες οδηγούνται στη φυλάκιση ακόμα και μετά από φυσική αποβολή. Επιπλέον, τα διακρατικά στατιστικά δεδομένα μάς δείχνουν ότι σε κράτη με αυστηρό έλεγχο των αμβλώσεων, οι αμβλώσεις αυξάνονται σε ποσοστό 12% κατά μέσο όρο, κάτι που καταρρίπτει πανηγυρικά το επιχείρημα που προβάλλεται από την αντίθετη άποψη.


ΠΟΓΟ: Πισωγύρισμα για τους αγώνες των γυναικών η απαγόρευση των αμβλώσεων

Ως ΠΟΓΟ θεωρούµε ότι η εξέλιξη στις ΗΠΑ είναι ένα µεγάλο πισωγύρισµα για τους αγώνες των γυναικών σε ό,τι αφορά την ελεύθερη βούληση για το σώµα τους, είπε στη «Χαραυγή» η Ελένη Ευαγόρου, µέλος του Εκτελεστικού Συµβουλίου της Οργάνωσης.

Ουσιαστικά, εξήγησε η κα Ευαγόρου, αυτό που έχει γραφτεί από πολλούς ειδικούς είναι ότι µε την απαγόρευση των αµβλώσεων πολλές γυναίκες θα κινδυνεύσουν (πολλές φορές την ίδια τη ζωή τους), αφού µε παράνοµα σκευάσµατα και διάφορους άλλους τρόπους θα προσπαθήσουν να κάνουν άµβλωση. «Επιπλέον, αυτό που ανησυχεί είναι το να ανοίξει η συζήτηση περί απαγόρευσης των αµβλώσεων σε περισσότερες χώρες όπου υπάρχει κατοχυρωµένο αυτό το δικαίωµα».

Στην Κύπρο, µετά από πρωτοβουλία της ΠΟΓΟ και µε πρόταση που κατέθεσε το ΑΚΕΛ, ενισχύθηκε το 2018 η υπάρχουσα νοµοθεσία που δίνει την ευκαιρία της άµβλωσης (µέχρι τις πρώτες 12 εβδοµάδες) χωρίς να υπάρχουν ιατρικής φύσεως λόγοι ή όταν το έµβρυο είναι προϊόν βιασµού.


«Με αφορµή την πρόσφατη τραγική απόφαση στις Ηνωµένες Πολιτείες, ως κίνηµα κινητοποιηθήκαµε για να µάθουµε τι ακριβώς καλύπτει το ΓεΣΥ βάσει της νοµοθεσίας», είπε η Ελένη Ευαγόρου.

Να υπογραµµιστεί ότι νοµοθεσία που αφορά τις γυναίκες που δεν έχουν τους πόρους να προχωρήσουν σε άµβλωση βρίσκεται ακόµα στο συρτάρι, κάτι το οποίο είναι πολύ προβληµατικό.

«Ως ΠΟΓΟ, έχουµε καταθέσει αίτηµα για πλήρη κάλυψη των αµβλώσεων µέσω του ΓεΣΥ και σε αυτό το πλαίσιο, µε αυτό ακριβώς το αίτηµα, θα βρεθούµε στη συζήτηση η οποία θα γίνει τη ∆ευτέρα 11 Ιουλίου στη Βουλή», υπογράµµισε.


Usa Abortions Protest

Η κυπριακή νομοθεσία για τις αμβλώσεις και το «βήμα» από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Η απόφαση στις ΗΠΑ, όπως ήταν αναµενόµενο, προκάλεσε τρόµο στον γυναικείο πληθυσµό, ενώ εκφράζεται ο φόβος της υιοθέτησης του εν λόγω νόµου και από άλλες χώρες… ευρωπαϊκές. Στην Κύπρο τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει µερικά βήµατα, τα οποία ίσως να µη γίνονταν ποτέ εάν προοδευτικές συλλογικότητες δεν έµπαιναν µπροστά.

Το 2015 κατατέθηκε µε πρωτοβουλία του ΑΚΕΛ και της ΠΟΓΟ πρόταση νόµου για εκσυγχρονισµό της νοµοθεσίας για τις αµβλώσεις. Πρόταση που δυστυχώς, αλλά όχι τυχαία, χρειάστηκε τρία ολόκληρα χρόνια για ψηφιστεί από την πλειοψηφία της Βουλής το 2018. Προηγήθηκε, μάλιστα, τον Οκτώβρη του 2017 η σύλληψη γυναίκας για άµβλωση.

Τι ισχύει στην Κύπρο;


Σύµφωνα µε τη νοµοθεσία στην Κύπρο, η διακοπή κύησης επιτρέπεται εφόσον δεν έχουν συµπληρωθεί 12 εβδοµάδες εγκυµοσύνης και εφόσον η εγκυµοσύνη είναι αποτέλεσµα βιασµού, σεξουαλικής κακοποίησης ενήλικης ή ανήλικης, ή σεξουαλικής κακοποίησης γυναίκας µε νοητική αναπηρία ή αιµοµιξίας και εφόσον δεν έχουν συµπληρωθεί 19 εβδοµάδες εγκυµοσύνης

Νοείται ότι σε περίπτωση που η έγκυος είναι ανήλικη, τα πιο πάνω πρέπει να βεβαιώσει και ένας από τους γονείς ή αυτός που έχει την επιµέλεια της ανήλικης. Επίσης, σε περίπτωση που η έγκυος είναι γυναίκα µε νοητική αναπηρία, αντί της εγκύου τη βεβαίωση για τα πιο πάνω υπογράφει µόνο ο ένας από τους γονείς ή αυτός που έχει την επιµέλεια της γυναίκας µε νοητική αναπηρία.

Επιτρέπεται επίσης κατόπιν γνωµοδότησης αρµόδιου ιατρού, σύµφωνα µε την οποία παρουσιάζονται ενδείξεις ανωµαλίας του εµβρύου που συνεπάγονται τη γέννηση νεογνού µε παθολογικά προβλήµατα και κατόπιν γνωµοδότησης αρµόδιου ιατρού ότι υπάρχει αναπότρεπτος κίνδυνος για τη ζωή της εγκύου ή κίνδυνος σοβαρής βλάβης της σωµατικής ή ψυχικής υγείας αυτής


Αν στις πιο πάνω περιπτώσεις η έγκυος είναι ανήλικη ή γυναίκα µε νοητική αναπηρία, απαιτείται και η συναίνεση ενός από τους γονείς ή αυτού που έχει την επιµέλεια της ανήλικης, ή της γυναίκας µε νοητική αναπηρία.

Να υπογραµµιστεί πως η συζήτηση στην Επιτροπή Ανθρωπίνων ∆ικαιωµάτων της Βουλής για το θέµα των σεξουαλικών και αναπαραγωγικών δικαιωµάτων της γυναίκας -και εν προκειµένω το ζήτηµα της άµβλωσης- στο πλαίσιο του ΓεΣΥ, αύριο ∆ευτέρα, γίνεται µετά από πρωτοβουλία του ΑΚΕΛ. Αιτιολογώντας την αναγκαιότητα μιας τέτοιας συζήτησης, ο βουλευτής του κόµµατος Γιώργος Κουκουµάς ανέφερε σε πρόσφατη δήλωσή του τα εξής: Το 2018 η Βουλή των Αντιπροσώπων προχώρησε στον εκσυγχρονισµό της νοµοθεσίας για τις αµβλώσεις. Εντούτοις, χρειάζεται σοβαρή αξιολόγηση της έµπρακτης κατοχύρωσης του δικαιώµατος αυτού και άλλων συναφών σεξουαλικών/αναπαραγωγικών δικαιωµάτων στο πλαίσιο του ΓεΣΥ. Ζητήµατα όπως η κάλυψη της ιατρικής πράξης τερµατισµού κύησης από το Γενικό Σύστηµα Υγείας, τα πρωτόκολλα χειρισµού από πλευράς επαγγελµατιών υγείας (συµβουλευτική και ψυχολογική στήριξη), η πρόσβαση των γυναικών σε όλες τις µεθόδους αντισύλληψης µέσα από το ΓεΣΥ πρέπει να συζητηθούν και να αξιολογηθούν.

Παρεµβαίνει στις εξελίξεις και το Ευρωκοινοβούλιο µε ψήφισµά του


Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, έπειτα από συζήτηση την Πέµπτη 7 Ιουλίου, που πραγµατοποιήθηκε µετά από απαίτηση γυναικών ευρωβουλευτών, καταδίκασε απερίφραστα την οπισθοδρόµηση στα δικαιώµατα των γυναικών στη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία µε αφορµή την απόφαση του Αµερικανικού Ανώτατου ∆ικαστηρίου, που ουσιαστικά απαγορεύει τις αµβλώσεις.

Μεταξύ άλλων, στο ψήφισµά του το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σηµειώνει ότι το Αµερικανικό Κογκρέσο θα πρέπει να προστατεύσει µε νοµοθεσία το δικαίωµα στην άµβλωση σε οµοσπονδιακό επίπεδο, αλλά και οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να εγγυηθούν την πρόσβαση σε ασφαλείς, νόµιµες και δωρεάν υπηρεσίες άµβλωσης.

Σύµφωνα µε το Ευρωκοινοβούλιο, είναι επίσης απαραίτητη η πολιτική στήριξη για τους ακτιβιστές και τους παρόχους υπηρεσιών σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας.


Σύµφωνα µε το ψήφισµα, που εγκρίθηκε µε 324 ψήφους υπέρ, 155 κατά και 38 αποχές, το δικαίωµα στην άµβλωση θα πρέπει να συµπεριληφθεί στο Χάρτη των Θεµελιωδών ∆ικαιωµάτων της ΕΕ. Οι ευρωβουλευτές σηµειώνουν ότι θα πρέπει να υποβληθεί πρόταση στο Συµβούλιο για την τροποποίηση του άρθρου 7 του Χάρτη, προσθέτοντας ότι όλοι έχουν δικαίωµα σε ασφαλή και νόµιµη άµβλωση. Οι ευρωβουλευτές αναµένουν από το Ευρωπαϊκό Συµβούλιο να συγκαλέσει Συνέλευση, ώστε να συζητηθεί η αναθεώρηση των Συνθηκών της ΕΕ, όπως έχουν ήδη δηλώσει σε ψήφισµα της 9ης Ιουνίου.

Οι ευρωβουλευτές επίσης εξέφρασαν την αλληλεγγύη και την υποστήριξή τους στις γυναίκες και τα κορίτσια των ΗΠΑ, καθώς και σε όσους συµµετέχουν τόσο στην παροχή υπηρεσιών άµβλωσης όσο και στην υποστήριξη του δικαιώµατος και της πρόσβασης σε νόµιµη και ασφαλή φροντίδα υπό τις παρούσες δύσκολες περιστάσεις. Ως εκ τούτου, κάλεσαν το Κογκρέσο των ΗΠΑ να εγκρίνει νοµοσχέδιο που θα προστατεύει την άµβλωση σε οµοσπονδιακό επίπεδο.

Το Κοινοβούλιο εξέφρασε επίσης την ανησυχία του για την πιθανή αύξηση της χρηµατοδότησης οµάδων κατά της ισότητας των φύλων και όσων αντιτίθενται στο δικαίωµα στην επιλογή ανά τον κόσµο, µεταξύ άλλων και στην Ευρώπη. Κάλεσε δε όλα τα κράτη-µέλη να αποποινικοποιήσουν την άµβλωση και να άρουν και να καταπολεµήσουν τους εναποµείναντες νοµικούς, οικονοµικούς, κοινωνικούς και πρακτικούς περιορισµούς που εξακολουθούν να παρεµποδίζουν την πρόσβαση.


Σύµφωνα µε το κείµενο του ψηφίσµατος, οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πρέπει να εγγυηθούν την πρόσβαση σε ασφαλείς, νόµιµες και δωρεάν υπηρεσίες άµβλωσης, σε υπηρεσίες προγεννητικής και µητρικής υγειονοµικής περίθαλψης, στον εθελοντικό οικογενειακό προγραµµατισµό, σε φιλικές προς τους νέους υπηρεσίες, καθώς και στην πρόληψη, τη θεραπεία και τη στήριξη του HIV, χωρίς διακρίσεις, όπως αναφέρεται στο ψήφισµα.

Επιπλέον, στο κείµενο τονίζεται ότι η Επιτροπή και τα κράτη-µέλη θα πρέπει να ενισχύσουν την πολιτική στήριξη προς τους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωµάτων και τους παρόχους υγειονοµικής περίθαλψης που εργάζονται για την προώθηση της σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας και των συναφών δικαιωµάτων (SRHR).

Ακολουθήστε το dialogos.com.cy, στο Google News

Οι τελευταίες ειδήσεις από την Κύπρο και τον κόσμο και όλη η επικαιρότητα στο dialogos.com.cy.