Aνοιχτός Ορίζοντας

(Ελληνο)-Κυπριακή Δραματουργία του 2018 

Η  δραματουργός και ερευνήτρια Ελλάδας Ευαγγέλου στο τέταρτο μέρος της έρευνας μας για την (Ελληνο)-Κυπριακή Δραματουργία του 2018 ασχολείται με τον μοντερνιστικό στην Κυπριακή Δραματουργία.

 

Το Μοντερνιστικό στην Κυπριακή Δραματουργία, στα έργα Ύπερος του Κώστα Μαννούρη και Πέτα στον Αέρα της ομάδας ΕνΑκτ

της Ελλάδας Ευαγγέλου

 

“Ο Μοντερνισμός προϋποθέτει την παράδοση, για να τον καταστήσει ‘καινούργιο’. Η παράδοση δημιουργείται μόνο όταν υπάρχει επανάσταση εναντίον της.” / ‘Modernism requires tradition to “make it new”. Tradition comes into being only as it is rebelled against, γράφει η Susan Stanford Friedman.

Η περίπτωση των έργων ‘Υπερος του Κώστα Μαννούρη και Πέτα στον Αέρα της ομάδας ΕνΑκτ, όπυ ο ορισμός βρίσκει τη στέγη του στην Κυπρο του 2018, ξαποσταίνει και ξεκουράζεται.

Επιτέλους.

*****

Δυο γυναικείες παρουσίες, σε ένα χώρο με ενα Godotιακό δέντρο και δύο ανύποπτα παγκάκια. Και γράφουν οι Μαρίνα Μακρή και Έλενα Καλλινίκου:

  • Εσύ ενε εκατάλαβες εγώ είμαι τα ιχνοστοιχεία τζαι οι βιταμίνες που χρειάζεται το χωμα
  • Βλέπεις τούντες τρύπες… εγώ είμαι το σκουλούτζι που ανοίει τούντες τρύπες για να μπαίνει ο αέρας τζαι το νερό
  • Εγώ είμαι το σκουλούτζι που αφήνει το πτώμα του, τη σορό του στο χώμα για λίπασμα όταν πεθάνει, έννα πεθάνισκα για σένα
  • Εγώ για να καταλάβεις… τούτη εν η γη τζαι τούτο το φεγγάρι, εγά θα πίενα που τη γη στο φεγγάρι για σενα

Η σχέση μεταξυ των δύο χαρακτήρων, δύο σύγχρονων κυπρίων γυναικών, μια ντελικάτη ισορροπία που περιλαμβάνει εκτός από την αγάπη και όλα τα διακοσμητικά που της φορτώνει η κοινωνία. Πως συμπεριφέρονται δύο καλές φίλες ή δύο αδερφές, προσπαθώντας να ισορροπήσουν το αγύμναστα καλογυμνασμένο σώμα τους, με την αγύμναστα καλογυμνασμένη συναισθηματική τους κατάσταση; Ένα διασκεδαστικό και αποπνικτικό passive aggressive, μια συνεχόμενη πάλη να αποδείξουμε την αγάπη μας (σημάδι της παλιάς Κύπρου, της φθαρμένης φιλοξενίας και θαλπωρής) και του καινούργιου ‘φροντίζω πρώτα τον εαυτό μου’, το lifestyle του self-care και self-love.

Στο συγκεκριμένο κομάτι, η ανισορροπία αυτή φτάνει στο γκροτέσκο, με την παραναφορά μιας ρομαντικής παράνοιας, με σκουλίκια, φεγγάρια και τάφους, να χρησιμοποιούνται ως απόδειξη της αγάπης. Γλωσσικά, εκτός από την αβίαστη χρήση της Κυπριακής, που γειώνει το διάλογο, η εισαγωγη στις αποδείξεις εξτρίμ αγάπης (είτε προς άλλον είτε προς εαυτόν) εισάγεται με προτάσεις-στάνταρ, που φέρουν λίγη πραγματική σημασία, που ενώνουν απλά τις σκέψεις, που γίνονται μαξιλαράκι στο διάλογο και δημιουργούν μια αναμονή για την επόμενη ένδειξη αγάπης. Ανάμεσα στο διάλογο, διάσπαρτες γνώσεις και λέξεις βγαλμένες από το Google και την pop κουλτούρα της εποχής.

Η μικρή επανάσταση της ΕνΑκτ έγκειται σε τρία στοιχεία:

  1. διάλογος στεγνός και μετα-θεατρικός, αντιδραστικός απέναντι στη λογοτεχνικότητα, 2. η οπτική τους συγγένεια με το διάσημο έργο του Becket, που χρησιμοποιείται με νέο τρόπο, αφού το δέντρο συνδέεται με ένα γκροτέσκο υπάρχων φυσικό περιβάλλον, παρά ένα δυστοπικό ανύπαρκτο κόσμο, 3. η κατασκευή των δύο αυτών σκιών/’κυπρίων γυναικών του σήμερα’, τα φαντάσματα της καθημερινότητας, παγιδευμένα μεταξύ του πριν και του τώρα.

*****

Γράφει ο Κώστας Μαννούρης, δίνει λόγια στον χειμαρρώδη Νείλο, τον 30-χρονο ήρωά του, όνομα τζιε πράμα:

“Λοιπόν, φίλτατε εαυτέ – φίλτατε! καλά, δεν αισχύνεσαι;- άκου το και βάλτο καλό στο νου σου: είσαι μία… Όχι, στο δεύτερο πρόσωπο. Δεν είναι σωστό. Στο πρώτο πρόσωπο. Ενικού. Εφόσον είμαι ένας, παρότι κάποτε μοιάζω με δύο, και τρεις, και δέκα. Είμαι εγώ, ο ένας. Αδιαίρετος; Δεν νομίζω. Τέλος πάντων. Μα τώρα σοβαρολογείς; Συγγνώμη, σοβαρολογώ; Θα ήθελα να ήμουν ένας κι αδιαίρετος; Όχι. Θα ήτανε αβάσταχτα βαρετό. Η περιγραφή είναι η εξής: η ζωή μου είναι σαν μια παρέλαση στερητικών άλφα.”

Αυτό το σύντομο υπαρξιακό λογίδριο, είναι μια καλή εικόνα της μικρής επανάστασης του Μαννούρη. Το παιχνίδισμα με το (γραμματικό) πρόσωπο, σε ένα σχεδόν κινηματογραφικό μπρος-πίσω μεταξύ εαυτού και παρατηρητή του εαυτού, δίνει μια ελαφρότητα στη σκηνή ως προς την αντίληψη από τον θεατή, του εδώ και τώρα. Σε πιο φιλοσοφικό επίπεδο δεν επιτρέπει ποτέ τον ‘εαυτό’ να εγκατασταθεί στην πραγματικότητα μόνιμα, μας βάζει πάντα σε σκέψη ως προς το τι πραγματικά υπάρχει, και αν στην τελική μπορούμε να το πάρουμε στα σοβαρά και να βασιστούμε πάνω του. Αν υπάρχει χαρακτήρας, αν υπάρχει ο Νείλος, ποιός είναι; Ανήκει στο παρόν, ή βλέπουμε ένα ολόγραμμα του παρελθόντος; Μας λέει ότι δεν είναι αδιαίρετος, σπάζει και υπάρχει σε διαφορετικά κομμάτια, μας ζητά να τον καταλάβουμε ως ενας αποσπασματικό χαρακτήρα, αφού αυτό είναι πιο ενδιαφέρον, τόσο για μας, αλλά ίσως πιο σημαντικό, για τον ίδιο.  Κλείνει το μικρό απόσπασμα με ένα ακόμα σχόλιο περι γραμματικής και ζωής, ορίζοντας ο χαρακτήρας τη ζωή του με βάση το αρνητικό (είδε φωτογραφία) των επιθέτων που δίνουν χρώμα, ή γκρίζο σε αυτή την περίπτωση, στην ύπαρξη.

Στο μεγαλοαστικό σαλόνι της Λάρνακας, η σύζευξη του παρόντος και του μέλλοντος συμβαίνει επί σκηνής, ρευστά και αβίαστα, χωρίς ανασφάλειες και αγωνίες συγγραφικές, σε ενα παιχνίδι συνειδητότητας, γραμματικής, του Νείλου και της φασματικής του μητέρας.

Από την παράσταση Ύπερος