Σε πέντε άξονες βασίζεται η αναθεωρημένη στρατηγική διαχείριση των αποβλήτων, η οποία ετοιμάστηκε από το Υπουργείο Γεωργίας και τους αρμόδιους φορείς διαχείρισης -τα Τμήματα Περιβάλλοντος και Αναπτύξεως Υδάτων- στη βάση των καταγραμμένων και υπαρκτών αδυναμιών του υπάρχοντος συστήματος. Σύμφωνα με τον Υπουργό Γεωργίας, κ. Κώστα Καδή, οι ενέργειες που σχεδιάστηκαν, στις οποίες τέθηκαν τα χρονοδιάγραμμα για υλοποίηση μιας εκάστης και υπολογίστηκαν ή και προϋπολογίστηκαν οι απαιτούμενες δαπάνες είναι οι ακόλουθες:

1. Δημιουργία του απαραίτητου θεσμικού πλαισίου (νομοθεσίες-νέες πολιτικές) που αναμένεται ότι θα αλλάξει καθολικά τις διαδικασίες διαχείρισης των αποβλήτων στην Κύπρο. Τέτοιες πολιτικές είναι για παράδειγμα η διαλογή στην πηγή και η εφαρμογή του συστήματος «πληρώνω όσο πετώ».

2. Διαμόρφωση των εργαλείων για τη στήριξη που θα δοθούν στην Τοπική Αυτοδιοίκηση για την εφαρμογή των πολιτικών αυτών.

3. Δημιουργία νέων υποδομών, όπως για παράδειγμα νέα πράσινα σημεία, ή βελτίωση υφιστάμενων υποδομών (π.χ. Μονάδες Ολοκληρωμένων Εγκαταστάσεων Διαχείρισης Αποβλήτων-ΟΕΔΑ του Πεντακώμου και της Κόσιης, υφιστάμενα πράσινα σημεία).

4. Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού, το οποίο θα κληθεί στο τέλος της μέρας να εφαρμόσει τις νέες πολιτικές.

5. Διοικητική αναδιάρθρωση και ενίσχυση του ίδιου του Υπουργείου, ώστε να φέρει σε πέρας τη δύσκολη αποστολή στο θέμα αυτό.

 

Αυτοί οι πέντε άξονες συγκροτούν και το παζλ διαχείρισης των αποβλήτων, όπως το χαρακτήρισε ο κ. Καδής.

Οι δράσεις είναι προϋπολογισμένες και πλείστες από αυτές θα αναπτυχθούν μέχρι το 2022. Τα χρονοδιαγράμματα που έχουν μπει είναι ενδεικτικά και σίγουρα επηρεάζονται από εξελίξεις, όπως π.χ. προσφυγές σε αναθεωρητική αρχή, δικαστικές διαδικασίες ή πιο… απρόσμενες καταστάσεις όπως αυτή που βιώνουμε στις μέρες μας.

Σύμφωνα με τον κ. Καδή που μίλησε στη «Χαραυγή», η αναθεώρηση της πολιτικής έγινε και με τη συμβολή Επιστημονικής Επιτροπής, την οποία όρισε το 2018 για εξέταση της ευρύτερης πολιτικής για τα θέματα της διαχείρισης των αποβλήτων στην Κύπρο. Στην Επιτροπή συμμετείχαν ο ίδιος ο Υπουργός ΓΑΑΠ, η τ. Επίτροπος Περιβάλλοντος κα Ιωάννα Παναγιώτου, ο βουλευτής και πρώην Επίτροπος Περιβάλλοντος κ. Χαράλαμπος Θεοπέμπτου, ο Δρ Γιάννης Φεσάς εκ μέρους του ΕΤΕΚ, ο Δρ Μιχάλης Λοϊζίδης, συμπρόεδρος της Δικοινοτικής Τεχνικής Επιτροπής για το Περιβάλλον, ο πανεπιστημιακός Γιάννης Βυρίδης από το ΤΕΠΑΚ, η τ. Γενική Διευθύντρια του ΥΓΑΑΠ και εκπρόσωποι του ΤΑΥ, του Τμήματος Περιβάλλοντος, του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών και της Διοίκησης του ΥΓΑΑΠ.

 

 

Νέο θεσμικό πλαίσιο

Το νέο θεσμικό πλαίσιο θα περιλαμβάνει:

* Τη νομοθεσία που προωθεί τη διαλογή στις πηγές και τη χωριστή συλλογή των δημοτικών αποβλήτων στους δήμους και τις κοινότητες. Η συγκεκριμένη νομοθεσία θα πρέπει να είναι έτοιμη μέχρι τον Απρίλιο του 2020.
* Θεσμοθέτηση του προγράμματος DRS -του ανταποδοτικού τέλους από την εναπόθεση των απορριμμάτων σε συγκεκριμένους κάδους. Ο προγραμματισμός προβλέπει την ετοιμασία των σχετικών κανονισμών και την κατάθεσή τους στη Βουλή μέχρι τον Νοέμβριο του 2020.

* Αναθεώρηση της στρατηγικής για τη διαχείριση των δημοτικών αποβλήτων μέσα από μελέτη που θα εξετάζει την ανάγκη κατασκευής νέας μονάδας στην Πάφο, τη λειτουργία και την πιθανή αναβάθμιση του ΟΕΔΑ Πεντακώμου και την αναβάθμιση του ΟΕΔΑ Κόσιης. Έχει εξασφαλιστεί βοήθεια ύψους 250.000 ευρώ και διερευνάται η ανάληψη της μελέτης από το δίκτυο IMPEL. Στη βάση αυτής της μελέτης θα γίνει αναθεώρηση της στρατηγικής.

 

* Διαμόρφωση πλαισίου στήριξης για την ορθολογική διαχείριση οργανικών αποβλήτων με συνολικό κόστος 6,75 εκ. ευρώ για τη διετία 2020-2022.

* Έκδοση νέας άδειας συλλογικών συστημάτων Green Dot, WEEE και RTM.

Μεταφορά οδηγιών του πακέτου κυκλικής οικονομίας στην εθνική νομοθεσία μέχρι τον Ιούνιο του 2020.

 

Στήριξη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Η εφαρμογή της στρατηγικής προϋποθέτει και τη στήριξη των Αρχών Τοπικής Αυτοδιοίκησης για να μπορέσουν να υλοποιηθούν οι προγραμματισθείσες πολιτικές και δράσεις:

• Πρόγραμμα μείωσης δημοτικών στερεών αποβλήτων παραλιακών ξενοδοχειακών μονάδων και συναφών χώρων μαζικής παραγωγής αποβλήτων στις επαρχίες Λεμεσού και Πάφου. Η προκήρυξη / υλοποίηση Συμβάσεων τοποθετούνται στο διάστημα μεταξύ 2020 – 2023. Προϋπολογισμός έργου 5 εκ. ευρώ.

• Εγκαθίδρυση Συστήματος Χωριστής Συλλογής στην πηγή Δημοτικών Στερεών Αποβλήτων και Εφαρμογή Συστήματος «Πληρώνω όσο Πετάω» (ΠΟΠ) σε Τοπικές Αρχές. Υλοποίηση Συμβάσεων (2020 – 2023). Προϋπολογισμός έργου 10 εκ. ευρώ.

• Πρόγραμμα μείωσης δημοτικών στερεών αποβλήτων παραλιακών ξενοδοχειακών μονάδων και συναφών χώρων μαζικής παραγωγής αποβλήτων στους Δήμους Λάρνακας, Αγίας Νάπας και Παραλιμνίου. Το έργο αφορά την προμήθεια και εγκατάσταση βυθιζόμενων κάδων στον Δήμο Λάρνακας – τέλος 2019, την εκπαίδευση προσωπικού Φορέα Λειτουργίας του Έργου (2019 – 2023) και την εκπαίδευση προσωπικού Φορέα Παρακολούθησης της Λειτουργίας του έργου (2019 – 2023). Δαπάνη έργου 8 εκ. ευρώ.

• Πρόγραμμα μείωσης δημοτικών στερεών αποβλήτων παραλιακών ξενοδοχειακών μονάδων και συναφών χώρων μαζικής παραγωγής αποβλήτων στις επαρχίες Λεμεσού και Πάφου. Προκήρυξη / υλοποίηση Συμβάσεων (2020 – 2023). Προϋπολογισμός έργου 5 εκ. ευρώ.

• Πρόγραμμα πρόληψης, χωριστής συλλογής και αξιοποίησης δημοτικών αποβλήτων ορεινής / ημιορεινής Κύπρου. Υλοποίηση δράσεων το 2020-2023. Προϋπολογισμός έργου 2 εκ. ευρώ.
• Εφαρμογή πιλοτικών προγραμμάτων που στηρίζουν Αρχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης να εφαρμόσουν πολιτικές που προωθούν την κυκλική οικονομία. Υλοποίηση από το Τμήμα Περιβάλλοντος.

 

Έργα Υποδομής

 

Ο τρίτος άξονας της αναθεωρημένης στρατηγικής περιλαμβάνει τα έργα υποδομής που πρέπει να γίνουν για να υποβοηθήσουν στην υλοποίηση των νέων πολιτικών. Τα έργα που σχεδιάστηκαν είναι:

• Διαφοροποίηση της λειτουργίας της Μονάδας ΟΕΔΑ Πεντακώμου, ώστε να είναι εφικτή η διαχείριση του RDF. Το κόστος θα το επωμιστεί ο ανάδοχος. Υποβολή αιτήματος στις αρμόδιες επιτροπές για έγκριση της πρότασης που υποβλήθηκε από τον ανάδοχο – Οκτώβριος 2019. Αξιολόγηση της πρότασης που υπέβαλε ο ανάδοχος από τους JASPERS – Οκτώβριος – Νοέμβριος 2019. Υποβολή και έγκριση μελετών – πρώτο τρίμηνο 2020.

• Επέκταση του χρόνου λειτουργίας και βελτίωση της λειτουργίας της Μονάδας ΟΕΔΑ Κόσιης. Το κόστος λειτουργίας της μονάδας θα αναληφθεί από τις Αρχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης, όπως γίνεται σήμερα.

• Αποκατάσταση ΧΑΔΑ Λευκωσίας και Λεμεσού (Κοτσιάτη και Βατί). Πρόκειται για ένα τεράστιο έργο που θα κοστίσει γύρω στα 63 εκ. από το οποίο αναμένεται να αποκατασταθούν περιβαλλοντικά οι χώροι του Κοτσιάτη και του Βατί και ταυτόχρονα θα παράγεται ενέργεια. Χρονοδιάγραμμα 2020-2021.

• Βελτίωση λειτουργίας υφιστάμενων πράσινων σημείων.

• Πύκνωση Δικτύου Πράσινων Σημείων με την κατασκευή 6 πρόσθετων ΠΣ, σύμφωνα με τον αρχικό σχεδιασμό του ΥΠΕΣ και την κατασκευή 30 μικρών ΠΣ στην περιοχή Τροόδους, σύμφωνα με σχεδιασμό που προωθεί ο Επίτροπος Ορεινών Κοινοτήτων (Φάση Α). 2020-2022 (Ετοιμασία Εγγράφων Διαγωνισμού για κατασκευή των 6 ΠΣ και υλοποίηση κατασκευαστικών εργασιών). Δαπάνη έργου 3 εκ. ευρώ.

• Πύκνωση δικτύου πράσινων σημείων, αφού επανεξεταστεί ο αρχικός σχεδιασμός του ΥΠΕΣ (ΦΑΣΗ Β). Προκήρυξη προσφορών για Μελέτη: 3/2020. Προκήρυξη προσφορών για κατασκευή: 12/2020. Έναρξη κατασκευαστικών εργασιών: Γ’ τρίμηνο 2021. Ολοκλήρωση κατασκευαστικών εργασιών: Δ’ τρίμηνο 2022. Κόστος του έργου 5 εκ. ευρώ.

• Δημιουργία σταθμών μεταφόρτωσης αποβλήτων επαρχιών Λευκωσίας, Λεμεσού και Αμμοχώστου. Θα γίνει διερεύνηση αναγκών ΣΜΑ Λινού: Δ’ Τρίμηνο 2019. Διερεύνηση πρότασης Συμβουλίου επαρχίας Λευκωσίας για ΣΜΑ μείζονος Λευκωσίας και πρότασης Επιτρόπου Ορεινών Κοινοτήτων για ΣΜΑ στον Αγρό: Α’ Τρίμηνο 2020. Διερεύνηση αναγκών για κατασκευή ΣΜΑ στις επαρχίες Λεμεσού και Αμμοχώστου: Α’ Τρίμηνο 2020. Προκήρυξη/κατασκευή έργων: 2020-2022. Για το ΣΜΑ Λινού υπάρχει απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου από το 2018 και προϋπολογισμός 2 εκ. ευρώ. Για τους υπόλοιπους ΣΜΑ ο προϋπολογισμός είναι 6 εκατομμύρια ευρώ.

• Αποκατάσταση ΧΑΔΑ Αποβλήτων Εκσκαφών, Κατεδαφίσεων και Κατασκευών (ΑΕΚΚ) Μαραθούντας με 1-2 εκ. ευρώ.

• Κατασκευή νέου κυττάρου ΧΥΤΑ Πάφου και λοιπά έργα για τη βελτίωση της λειτουργίας των εγκαταστάσεων στον ΧΥΤΑ Πάφου. Απόφαση Υπουργικού του 2018. Δαπάνη 3 εκ. ευρώ.

• Συντήρηση αποκατεστημένων ΧΑΔΑ Πάφου, Λάρνακας, Αμμοχώστου, 250.000 ευρώ.

 

Ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης

Βασικός άξονας της υλοποίησης της αναθεωρημένης στρατηγικής είναι ασφαλώς η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης. Το κεφάλαιο αυτό περιλαμβάνει:

– Συνεργασία με εταιρείες και διαφόρους φορείς (π.χ. CYTA, ΟΠΑΠ) για χρηματοδότηση έργων ευαισθητοποίησης και μικρών έργων κυκλικής οικονομίας, στο πλαίσιο της κοινωνικής εταιρικής τους ευθύνης.

– Περαιτέρω ενδυνάμωση της συνεργασίας με το Υπουργείο Παιδείας για εφαρμογή σχετικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων.

 

Διοικητική υποστήριξη

Τέλος, για την υλοποίηση των πιο πάνω η αναθεωρημένη στρατηγική περιλαμβάνει και τη διοικητική αναδιάρθρωση και στελέχωση των διαφόρων φορέων ώστε αυτοί να φέρουν σε πέρας την αποστολή της υλοποίησης των νέων πολιτικών.

Για τη διοικητική υποστήριξη του έργου έχει προβλεφθεί μια πλειάδα επιστημόνων και λειτουργών των Τμημάτων Αναπτύξεως Υδάτων και Περιβάλλοντος και επιπλέον υπάρχει σχεδιασμός για πρόσληψη πρόσθετου επιστημονικού προσωπικού από πολιτικούς μηχανικούς, υγειονομικούς μηχανικούς, μηχανικούς περιβάλλοντος κ.α.

Επιπλέον προβλέπεται ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης, πληροφόρησης, επικοινωνίας και παρακολούθησης έργων μέσα από συνολικά 3 δημόσιες συμβάσεις που θα αναληφθούν από το ΤΑΥ, το Τμήμα Περιβάλλοντος και ιδιωτική εταιρεία. Υπολογίζεται συνολική δαπάνη 1 εκ. ευρώ.